Xã Tân Lạc tổ chức lễ hội đền Khụ Chẹ và đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lễ hội đền Khụ Chẹ bắt đầu với nghi thức tâm linh lấy nước thiêng tại giếng nước Vó Vòng để dâng cúng thần linh và thành hoàng được thờ phụng.

Di tích đền Khụ Chẹ từ nhiều đời nay trở thành biểu tượng tâm linh, là điểm tựa tinh thần của người dân Mường Khơi xưa và xã Tân Lạc ngày nay. Lễ hội là dịp để Nhân dân cùng ôn lại trang sử hào hùng và tưởng nhớ công lao của bậc tiền nhân được tôn kính thờ phụng Ngài Thành hoàng Quận khơi.

Nước thiêng do 7 cô gái đồng trinh xinh đẹp nhất vùng lấy từ giếng thiêng của làng mang về đền dâng cúng các vị thần linh.

Theo sử sách và truyền thuyết lưu truyền, vào thời Trịnh - Nguyễn phân tranh, Lang cun Mường Vang là người cai quản xứ Mường đã nghe theo lệnh Chúa Trịnh cho quân đàn áp, bắt dân đi phu, đi lính. Trong bối cảnh lầm than ấy, tại vùng Mường Khơi xuất hiện một người có uy tín, sức khỏe phi thường tên là Bùi Văn Luân. Vốn mang trong mình khí phách kiên cường, Ngài tập hợp thanh niên trai tráng trong vùng thành đội quân chống lại quân chúa Trịnh, bảo vệ dân làng.

Không chỉ có công bảo vệ dân làng, mang lại bình yên cho quê hương, Ngài còn truyền dạy Nhân dân cách khai khẩn đất hoang, ngăn khe đắp đập, trồng lúa nước, trồng rau, nuôi tằm... đưa vùng đất hoang sơ trở nên trù phú, ấm no. Công đức ấy đã được con cháu phụng thờ, ghi nhớ.

Sau phần lấy nước, các thầy mo thực hiện nghi lễ dâng cúng, báo cáo tại đền; tiếp đó là phần rước kiệu thành hoàng về nơi tổ chức lễ hội.

Lễ hội đền Khụ Chẹ năm 2026 được tổ chức trang trọng là minh chứng cho sự đoàn kết, thống nhất của hệ thống chính trị và sự đồng lòng của Nhân dân địa phương. Sự kiện không chỉ là hoạt động văn hóa tâm linh, mà còn cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Tân Lạc lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030; tạo bước khởi đầu quan trọng để thúc đẩy du lịch văn hóa - tâm linh, góp phần đưa Tân Lạc trở thành điểm đến hấp dẫn, giàu bản sắc trong không gian phát triển mới.

Tại nơi tổ chức phần lễ, các thầy mo báo cáo với thần linh và thành hoàng làng những kết quả một năm đã qua và cầu mong năm mới mưa thuận gió hòa, cây cối tốt tươi.

Sau phần lễ, phần hội diễn ra với nhiều tiết mục văn hóa đặc sắc tái hiện lại không gian văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc của vùng đất Tân Lạc.

Đặc biệt, trong khuôn khổ lễ hội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công bố Quyết định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa “Nghệ thuật tạo hoa văn cạp váy của người Mường” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Thừa ủy quyền của lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đồng chí Bùi Xuân Trường - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã trao chứng nhận “Nghệ thuật tạo hoa văn cạp váy của người Mường” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho xã Tân Lạc.

Nghệ thuật tạo hoa văn cạp váy là kết tinh trí tuệ, tâm hồn và bàn tay tài hoa của phụ nữ Mường. Giá trị cốt lõi của cạp váy nằm ở hệ thống hoa văn phong phú, vừa mang tính trang trí, vừa chứa đựng chiều sâu văn hóa; phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan, quan niệm thẩm mỹ và khát vọng ấm no, hạnh phúc. Mỗi đường nét, họa tiết là một câu chuyện về nguồn cội, về lao động sản xuất và đời sống tinh thần của cộng đồng.

Lễ hội đền Khụ Chẹ Xuân Bính Ngọ với các nghi thức tế lễ trang nghiêm, cùng những trò chơi dân gian như ném còn, đẩy gậy, bắn nỏ... đã tạo nên không gian văn hóa đặc sắc của vùng đất Tân Lạc.

Mạnh Hùng