Xe nhập khẩu tháng 9/2026 tăng 30,8%: Đòn bẩy thương mại và áp lực lên sản xuất nội địa
Số liệu mới nhất từ Cục Hải quan cho thấy lượng xe ô tô nguyên chiếc nhập khẩu trong tháng 9/2026 đã bứt phá mạnh mẽ 30,8%, phản ánh sự dịch chuyển mạnh mẽ dòng cung từ quốc tế trong bối cảnh thị trường ô tô Việt Nam đang trên đà tăng trưởng kỷ lục nhưng đối mặt với sự “lệch pha” cấu trúc sâu sắc giữa xe lắp ráp trong nước và xe nhập.
Theo báo cáo thống kê sơ bộ vừa được Cục Hải quan công bố, trong tháng 9/2026, toàn quốc ghi nhận 25.295 xe ô tô nguyên chiếc các loại đăng ký tờ khai hải quan nhập khẩu, với tổng trị giá đạt hơn 566,7 triệu USD. So với tháng trước đó, lượng xe nhập khẩu nguyên chiếc đã bật tăng mạnh mẽ 30,8%, tương ứng tăng thêm 5.949 chiếc. Sự gia tăng đột biến này không chỉ minh chứng cho nỗ lực bổ sung nguồn cung của các hãng để đón đầu mùa mua sắm cuối năm mà còn cho thấy mức độ áp lực ngày càng lớn của thị trường vào các nguồn xe ngoại. Cộng dồn trong 9 tháng đầu năm 2026, lượng ô tô nguyên chiếc nhập khẩu vào Việt Nam đã đạt 193.220 chiếc, tăng 24,7% so với cùng kỳ năm trước với kim ngạch chạm mốc 4,46 tỷ USD.
Đi sâu vào cơ cấu thị trường xuất xứ, bức tranh nhập khẩu tháng 9 tiếp tục cho thấy sự thống trị tuyệt đối của ba quốc gia quen thuộc trong khu vực châu Á. Cụ thể, lượng xe nhập khẩu từ Indonesia đạt 10.254 chiếc (tăng 20,5%), từ Trung Quốc đạt 6.757 chiếc (tăng 48,1%) và từ Thái Lan đạt 6.528 chiếc (tăng 50,8%). Tổng số xe cập cảng từ ba thị trường trọng điểm này đạt 23.539 chiếc, chiếm tới 93% tổng lượng xe nguyên chiếc nhập khẩu vào Việt Nam trong tháng.
Trong đó, phân khúc xe ô tô từ 9 chỗ ngồi trở xuống chiếm tỷ trọng lớn nhất với 18.707 chiếc (chiếm 74%), ghi nhận mức tăng 24% so với tháng 8 và tập trung làm thủ tục chủ yếu tại các cửa khẩu lớn như Thành phố Hồ Chí Minh và Hải Phòng. Song song với xe nguyên chiếc, nhóm hàng linh kiện và phụ tùng ô tô cũng ghi nhận kim ngạch nhập khẩu đạt 630 triệu USD trong tháng 9, nâng tổng mức chi cho linh kiện phụ tùng trong 9 tháng đầu năm lên tới 5,66 tỷ USD, tăng 37,6% so với cùng kỳ. Tổng trị giá nhập khẩu của cả xe nguyên chiếc lẫn linh kiện tính đến hết tháng 9/2026 đã lên tới con số khổng lồ 10,13 tỷ USD, tăng 34,5% tương ứng với mức tăng 2,6 tỷ USD so với năm ngoái.
Có thể thấy làn sóng đổ bộ của xe nhập khẩu nguyên chiếc đang tạo ra sức ép cạnh tranh cực lớn đối với hệ thống sản xuất lắp ráp trong nước (CKD). Theo báo cáo thị trường của khối VAMA, trong khi doanh số xe nhập khẩu toàn thị trường ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng tới 22% trong 9 tháng đầu năm, khối lượng xe lắp ráp trong nước chỉ nhích nhẹ vỏn vẹn 2%. Sự chênh lệch này phản ánh rõ nét thực trạng các doanh nghiệp lắp ráp nội địa đang gặp bất lợi lớn về cấu trúc chi phí và sức ép cạnh tranh giá bán trước các dòng xe CBU hưởng ưu đãi thuế quan từ các Hiệp định thương mại tự do khu vực ASEAN và Trung Quốc.
Trong bức tranh đó, mỗi khối sản xuất phân phối đang phải có những nước đi chiến lược riêng để thích ứng với biến động thị trường. Về phía khối liên doanh truyền thống, TC Group ghi nhận tổng doanh số xe Hyundai trong tháng 9 đạt 3.872 xe, đưa tổng mức tiêu thụ 9 tháng lên 35.412 xe, với những điểm sáng từ các dòng xe chủ lực như Tucson (1.004 xe) và Creta (849 xe) bên cạnh mảng xe thương mại duy trì ổn định. Trong khi đó, Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) ghi nhận toàn thị trường tháng 9 đạt 35.094 xe (tăng 38% so với tháng trước), với phân khúc xe hybrid tiếp tục đóng vai trò là cầu nối quan trọng khi đạt 16.057 xe tính lũy kế 9 tháng, tăng trưởng mạnh mẽ 64%.
Tuy nhiên, lực đẩy lớn nhất định hình lại cục diện toàn ngành ô tô Việt Nam 9 tháng đầu năm 2026 lại thuộc về hệ sinh thái xe điện hóa, tiêu biểu là VinFast. Với 23.624 xe điện được bàn giao trong tháng 9 và tổng doanh số lũy kế 9 tháng đạt 177.697 xe, hãng xe điện nội địa này tiếp tục duy trì ngôi vị dẫn đầu thị trường trong 25 tháng liên tiếp.
Sự thành công của các dòng xe quốc dân như VF 3 (42.272 xe lũy kế), dòng MPV dịch vụ Limo Green (40.018 xe lũy kế) hay các dòng SUV đô thị VF 5 và VF 6 không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa mà còn khẳng định năng lực tự chủ sản xuất quy mô lớn, tạo ra đối trọng rõ nét trước làn sóng xe nhập khẩu nguyên chiếc.
Việc VinFast đẩy mạnh chuỗi cung ứng nội địa hóa, kết hợp cùng các chính sách ưu đãi "thu xăng đổi điện" và hệ thống trạm sạc V-Green, đang thay đổi tận gốc thói quen tiêu dùng của khách hàng Việt.
Dữ liệu nhập khẩu của Cục Hải quan trong tháng 9/2026 là một hồi chuông cảnh tỉnh về bài toán năng lực cạnh tranh của công nghiệp ô tô nội địa. Khi thị trường đang tiến băng băng về mốc kỷ lục tiệm cận gần 700.000 xe trong năm 2026, sự bùng nổ của xe nhập khẩu CBU đặt ra yêu cầu cấp thiết về các chính sách vĩ mô hỗ trợ phát triển công nghiệp phụ trợ và nâng cao hơn nữa tỷ lệ nội địa hóa cho xe lắp ráp trong nước.
