Xuất khẩu tôm tăng trưởng tích cực bất chấp sức ép từ Mỹ

Đa dạng hóa thị trường, đẩy mạnh chế biến sâu giúp doanh nghiệp xuất khẩu tôm "thắng lớn" dù thị trường Mỹ gây ra không ít sóng gió. Ảnh: Hoàng Anh.

Tháng 9/2026, Công ty CP Tập đoàn thủy sản Minh Phú ghi nhận sản lượng 5.900 tấn, tăng 35,4%, doanh số đạt gần 61,2 triệu USD, tăng 26,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Lũy kế 9 tháng đầu năm, “vua tôm” đạt tổng sản lượng tăng 24,4% lên 42,2 nghìn tấn, doanh số tăng 16% lên 445,4 triệu USD.

Trong khi đó, Công ty CP Thực phẩm Sao Ta công bố báo cáo tài chính quý III/2026, với doanh thu thuần giảm 10% về 2.530 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế gần 200 tỷ đồng, tăng đột biến 78% so với cùng kỳ 2025.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, Sao Ta ghi nhận doanh thu thuần đạt 5.600 tỷ đồng, giảm 16%  lợi nhuận sau thuế tăng mạnh 80% lên 452 tỷ đồng. Qua đó, doanh nghiệp vượt kế hoạch lợi nhuận năm 2026 chỉ sau 9 tháng dù mới hoàn thành 70% kế hoạch doanh thu.

Hoạt động kinh doanh của nhóm doanh nghiệp xuất khẩu tôm khởi sắc trong bối cảnh nhiều thách thức. Mỹ, thị trường xuất khẩu tôm lớn thứ hai của Việt Nam, hiện đang áp mức thuế 12,5% theo đạo luật 301 cho nhiều ngành hàng, bao gồm tôm xuất khẩu từ Việt Nam, cao hơn mức 10% đặt cho các đối thủ cạnh tranh như Ecuador hay Ấn Độ.

Trong khi đó, doanh nghiệp xuất khẩu tôm sang Mỹ còn phải chịu mức thuế chống bán phá giá, cao nhất lên tới 25,7%, theo phán quyết mới nhất được đưa ra từ hồi đầu năm 2026. Minh Phú được miễn sắc thuế này nhưng Sao Ta phải chịu mức thuế hơn 10%, tác động mạnh tới sức cạnh tranh tại thị trường có nền kinh tế số một thế giới.

Áp lực càng gia tăng khi nhiều quốc gia xuất khẩu tôm gia tăng sức cạnh tranh bằng giá, trong khi nguồn cung ứng đầu vào trở nên khan hiếm.

Dù vậy, xuất khẩu tôm vẫn ghi nhận nhiều kết quả tích cực. 9 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam đạt 3,7 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ. Trong đó, thị trường Trung Quốc (chưa tính Hong Kong) tiếp tục dẫn đầu về cả kim ngạch lẫn tốc độ tăng trưởng, với kim ngạch đạt 1,2 tỷ USD, tăng 37% so với 9 tháng đầu năm 2025.

Thị trường Mỹ, với những thách thức nêu trên, chỉ giúp ngành tôm đem về gần 500 triệu USD doanh số trong 9 tháng đầu năm, giảm 15% so với cùng kỳ. Riêng tháng 9/2026, xuất khẩu tôm sang Mỹ giảm mạnh tới 32%.

Linh hoạt trước áp lực

 Một điểm sáng của xuất khẩu tôm trong 9 tháng đầu năm phải kể đến mức tăng trưởng khả quan ở một số thị trường mới như Nhật Bản đạt 440 triệu USD, tăng 6,4%, Úc đạt 212 triệu USD, tăng 18,5%.

Đối với khối CPTPP, xuất khẩu tôm đạt 1 tỷ USD, tăng hơn 10%, theo Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), đã giải tỏa phần nào áp lực từ kim ngạch xuất khẩu tôm suy giảm tại Mỹ và EU.

Mức tăng trưởng tại các thị trường phần nào phản ánh chiến lược linh hoạt và đa dạng hóa thị trường của doanh nghiệp ngành tôm.

Chứng khoán Rồng Việt chỉ ra, Sao Ta là doanh nghiệp thể hiện rõ xu hướng này khi chủ động tìm kiếm thị trường thay thế để giảm nhẹ áp lực từ thị trường Mỹ. Dự báo, giá trị xuất khẩu của Sao Ta sang Mỹ chỉ đạt 64 triệu USD trong năm 2026, giảm hơn 50%, đưa thị trường Mỹ chỉ còn chiếm 25% cơ cấu xuất khẩu của công ty.

Sao Ta cho biết, công ty đang đẩy mạnh xuất khẩu sang một số thị trường mới như Canada, Úc, Hàn Quốc, Trung Quốc, bên cạnh những thị trường truyền thống như Mỹ, Nhật Bản.

Trong khi đó, “vua tôm” Minh Phú một mặt tấn công các thị trường thay thế, mặt khác đẩy mạnh tiêu thụ nội địa. Công ty đặt mục tiêu nâng tỷ trọng doanh thu nội địa lên khoảng 5 – 10% trong thời gian tới, từ mức 1% như hiện nay.

Bên cạnh giải pháp thị trường, các doanh nghiệp xuất khẩu tôm cũng tập trung giảm giá thành sản xuất và đẩy mạnh chế biến sâu, qua đó giảm thiểu rủi ro cạnh tranh trực tiếp với tôm giá rẻ từ Ấn Độ và Ecuador.