50 năm hướng tới lẽ phải, vì nhân dân

Có nhiều năm theo dõi mảng thông tin chính trị - xã hội, chúng tôi thuộc nhóm phóng viên được tiếp cận nhiều với hệ thống chính sách pháp luật, từ khi mới ở dạng ý tưởng, dự thảo cho tới khi được đưa ra thảo luận, ban hành và đi vào cuộc sống.

Mỗi quy định pháp luật mới đều xuất phát từ thực tế đời sống và hướng tới quản trị xã hội ngày một tốt hơn, dù vậy, chúng cũng sẽ có tác động rất lớn tới cộng đồng người dân, doanh nghiệp.

Đa số chính sách, quy định pháp luật được ban hành kịp thời và chính xác nhưng thực tế cũng có những trường hợp được phê duyệt vội vã, chưa phù hợp thực tế cuộc sống, thậm chí chưa đúng hay xung đột với các quy định pháp luật hiện hành, gây hoang mang, xáo trộn đời sống cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân, doanh nghiệp. Khi đó, xã hội rất cần sự phát hiện, phản biện chính sách của nhà báo để các bên liên quan cùng xem xét, cân nhắc.

Điều quan trọng ở đây là bản lĩnh của nhà báo và tờ báo, bởi từ chỗ phát hiện, phản biện trên công luận tới lúc cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh lại chính sách là một hành trình dài và hết sức khó khăn, nhạy cảm. Không nhiều tờ báo làm được điều này nhưng An ninh Thủ đô lại nhiều lần phản biện thành công!

Loạt bài phản biện quy định “phải có “sổ đỏ” mới được cấp phép xây dựng” gây tiếng vang trong dư luận

Từ bài báo An ninh Thủ đô, hàng triệu người hưởng lợi

Còn nhớ, đầu tháng 12-2007, thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 79/2007/QĐ-UB quy định về cấp giấy phép xây dựng tại Hà Nội. Theo đó, từ ngày 1-1-2008, người dân phải có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (“sổ đỏ”) mới được xây dựng, cải tạo nhà ở.

Như vậy, sẽ có hàng trăm nghìn hộ dân chưa được cấp “sổ đỏ” hoặc đang trong giai đoạn chờ xem xét hồ sơ sẽ không được xây dựng mới, nâng cấp hoặc cải tạo nhà ở.

Nhận thấy quy định mới sẽ tác động rất lớn tới người dân Thủ đô, chúng tôi lập tức liên hệ với nhiều lãnh đạo các phường, xã của Hà Nội. Thật ngạc nhiên, chính những cán bộ phụ trách xây dựng tại địa bàn lại tỏ ý không đồng tình với quy định này. Họ lo lắng số lượng nhà tư nhân xây dựng sẽ giảm mạnh vì thiếu “sổ đỏ”, thậm chí có thể phát sinh “làn sóng” xây dựng nhà không phép vì nhu cầu xây dựng, cải tạo nhà ở tại Hà Nội rất lớn trong khi số thửa đất chưa có “sổ đỏ” còn rất nhiều…

Sau kỳ báo đầu tiên, chúng tôi tiếp tục gặp gỡ, phỏng vấn trực tiếp các lãnh đạo quận, huyện, phường, xã, sở, ngành của Hà Nội. Các ý kiến đều nhận định quy định mới “trái với thực tế cuộc sống” và sẽ “gây ách tắc”.

Trả lời phóng viên An ninh Thủ đô, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Khắc Thọ, người phụ trách mảng trật tự xây dựng thời điểm đó - cũng thừa nhận: “Tôi hy vọng có sự điều chỉnh!”.

Sau loạt ý kiến từ cơ sở, chúng tôi tìm gặp GS.TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường và ông Chu Văn Chung - Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Xây dựng) để tiếp mạch phản biện quy định “phải có “sổ đỏ” mới được cấp phép xây dựng”. GS Đặng Hùng Võ chỉ rõ, quy định mới thiếu căn cứ pháp lý và ông khuyên Hà Nội “đừng đẩy người dân vào tình trạng buộc phải vi phạm pháp luật”.

Trong khi đó, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Chu Văn Chung khẳng định, Bộ Xây dựng sẽ làm việc với Bộ Tư pháp để kiểm tra, đề nghị Hà Nội bãi bỏ quy định này… Từ “ngòi nổ” là liên tiếp 4 kỳ báo trên An ninh Thủ đô, nhiều tờ báo uy tín khác nhận thấy đây là vấn đề rất hấp dẫn nên đã vào cuộc phản biện quy định mới của thành phố Hà Nội.

Trước sự sục sôi của dư luận, nội dung An ninh Thủ đô phản ánh được đưa ra cuộc giao ban báo chí hàng tuần do Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội tổ chức để các cơ quan liên quan như Sở Xây dựng, Văn phòng Ủy ban nhân dân thành phố trả lời. Gặp tôi ngoài hành lang trước giờ họp, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy Phạm Quốc Bản - người chủ trì giao ban cười nói: “Tất cả xuất phát từ “ông” An ninh Thủ đô này…”.

Bài báo “Một công văn của Bộ Xây dựng thiếu cơ sở pháp luật” mở màn loạt bài phản biện việc cho phép xây dựng công trình khách sạn 25 tầng tại 31 Kim Mã, Hà Nội

Tới ngày 27-12-2027, UBND TP Hà Nội ban hành Thông báo số 427/TB-UBND yêu cầu chính thức tạm dừng nội dung khoản 12, Điều 7 tại Quyết định 79/2007/QĐ-UB về việc phải có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mới được cấp phép xây dựng. Thành phố giao Sở Tư pháp phối hợp với các sở, ban, ngành liên quan rà soát, bổ sung, điều chỉnh toàn bộ khoản 12, Điều 7 đảm bảo phù hợp với Luật Xây dựng, Luật Đất đai, các văn bản hướng dẫn thi hành và thực tiễn của Hà Nội.

Tôi liền đưa bản tin “Không có “sổ đỏ” vẫn được cấp phép xây dựng” khép lại chuỗi tin, bài kéo dài gần 3 tuần, khẳng định phản biện của An ninh Thủ đô là chính xác, hợp lòng dân và đã nhận được sự tiếp thu cầu thị của thành phố Hà Nội! Như vậy, từ những bài báo của An ninh Thủ đô, hàng triệu người dân có nhu cầu xây dựng, cải tạo nhà ở đã được hưởng lợi…

Phản biện trực diện với tinh thần xây dựng

Cũng với tinh thần đi tới cùng vấn đề, sẵn sàng phản biện những quy định chưa phù hợp thực tế, tháng 3-2008, nhóm phóng viên An ninh Thủ đô đã vào cuộc quyết liệt phản biện chủ trương xây dựng khách sạn cao tầng tại 31 Kim Mã. Loạt bài mở đầu với bài viết “Một công văn của Bộ Xây dựng thiếu cơ sở pháp luật”.

Đúng như tiêu đề, bài viết nêu rõ Công văn số 1499 của Bộ Xây dựng do một Thứ trưởng Bộ Xây dựng ký gửi doanh nghiệp (nhà đầu tư dự án) đại ý cho rằng, “có thể chấp nhận được nếu nhà đầu tư đề xuất xây dựng công trình khách sạn 5 sao tại khu đất 31 Kim Mã với mật độ xây dựng khoảng 40%, hệ số sử dụng đất khoảng 10 lần, tầng cao 25 tầng...”.

Trong khi đó, cũng về dự án này, Thanh tra Bộ Xây dựng sau khi xem xét nội dung đơn kiến nghị của người dân, kiểm tra các văn bản liên quan, kiểm tra tại hiện trường và làm việc với nhà đầu tư đã có công văn gửi Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ngày 29-1-2008 nêu ý kiến: Việc xây dựng khách sạn 5 sao tại 31 Kim Mã phải căn cứ theo quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 trục đường Kim Mã - Hùng Vương (đoạn từ phố Hùng Vương đến Đại sứ quán Thụy Điển) đã được Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội phê duyệt.

Đặc biệt, Thanh tra Bộ Xây dựng nhấn mạnh: Công văn số 1499/BXD-KTQH ngày 13-7-2007 của Bộ Xây dựng trong đó có phần đề xuất quy mô của khách sạn là 25 tầng và một số văn bản khác của các sở liên quan đồng ý cho xây khách sạn quy mô 25 tầng tại địa chỉ trên là không có cơ sở pháp luật! Thanh tra Bộ Xây dựng cũng đề nghị thu hồi văn bản nói trên.

Tiêu đề mạnh mẽ “Lại một vụ “bật đèn xanh” để phá vỡ quy hoạch”

Tiếp theo kỳ báo đầu tiên, nhận được sự đồng thuận từ dư luận đối với vấn đề báo nêu, phóng viên An ninh Thủ đô tiếp tục bám theo mạch câu chuyện, phỏng vấn các chuyên gia về quy hoạch đô thị để khái quát hóa thành vấn đề chung đối với đô thị Hà Nội.

Bài thứ hai với tiêu đề mạnh mẽ “Lại một vụ “bật đèn xanh” để phá vỡ quy hoạch” tiếp tục nhấn mạnh văn bản do Thứ trưởng Bộ Xây dựng ký có thể hiểu là “hướng dẫn” doanh nghiệp nhưng không đúng với thẩm quyền và đặc biệt là không có cơ sở pháp luật.

Bài báo cũng khẳng định, theo quy định pháp luật thời điểm đó, phải có cơ quan nghiên cứu, lập quy hoạch, xin ý kiến nhân dân, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chứ không thể dễ dàng điều chỉnh bằng một thông báo như văn bản của Bộ Xây dựng.

Bài báo nêu quan điểm, tình trạng điều chỉnh quy hoạch thời điểm đó ở Hà Nội rất lộn xộn và chủ đầu tư, doanh nghiệp cứ thấy “ông to” là đến “xin” hướng dẫn quy hoạch, rồi thì điều chỉnh nhưng không đúng thẩm quyền. Và, nếu “cứ thế này thì bao giờ mới hết chuyện xin ý kiến, thỏa thuận tùy tiện theo kiểu gọt chân cho vừa giày?”.

Cũng tương tự loạt bài “Phải có “sổ đỏ” mới được cấp phép xây dựng”, vấn đề An ninh Thủ đô nêu nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận và các cơ quan báo chí khác cũng đồng loạt lên tiếng. Kết quả, dự án xây dựng khách sạn 25 tầng tại 31 Kim Mã đã phải tạm dừng để các cơ quan chức năng xem xét lại quy hoạch một cách nghiêm túc theo đúng quy trình, quy định pháp luật.

Một lần nữa, tuyến bài phản biện của An ninh Thủ đô hướng về lẽ phải, về cộng đồng nhân dân lại thành công, tạo được hiệu ứng xã hội; được các cấp lãnh đạo thành phố và bạn đọc ghi nhận.

Đó là niềm vui, sự tự hào to lớn đối với người cầm bút An ninh Thủ đô; đồng thời là nguồn động lực to lớn để chúng tôi tiếp tục đi theo con đường đã chọn, cống hiến hết mình phục vụ bạn đọc, hướng về nhân dân!