Bắc Ninh và Quảng Ninh cần trở thành cực tăng trưởng, tạo sức lan tỏa vùng

Theo các đại biểu, việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh cần gắn với đổi mới quản trị, phát triển phù hợp đặc thù và tăng cường liên kết vùng, qua đó tạo các cực tăng trưởng có sức lan tỏa.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Đại biểu Nguyễn Đăng Ân (Đoàn Lạng Sơn): Hình thành trục liên kết Lạng Sơn - Bắc Ninh - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh

Việc thành lập hai thành phố là bước chuyển mạnh mẽ về mô hình quản trị và không gian phát triển, cùng với năng lực mới ở tầm quyền cao hơn, trách nhiệm lớn hơn, tăng trưởng nhanh phải gắn với phát triển bền vững và chất lượng đời sống tốt hơn cho nhân dân.

Cần xác định rõ sứ mệnh của từng thành phố và đặt hai thành phố trong tổng thể liên kết vùng phía Bắc. Quảng Ninh cần hướng tới đô thị biển biên giới xanh, thông minh, trung tâm du lịch quốc tế, logistics, kinh tế cửa khẩu, đồng thời giữ vững quốc phòng, an ninh, chủ quyền biên giới, biển đảo và bảo vệ môi trường di sản. 

Bắc Ninh cần chuyển từ lợi thế thu hút đầu tư phát triển công nghiệp công nghệ cao sang năng lực làm chủ công nghệ, nâng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển doanh nghiệp trong nước, nguồn nhân lực chất lượng cao và phát huy văn hóa Kinh Bắc như một nguồn lực nội sinh.

Nghị quyết số 30-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng đồng bằng Sông Hồng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định yêu cầu tăng cường liên kết vùng Đồng bằng sông Hồng và phát triển các hành lang kinh tế. Từ thực tiễn Lạng Sơn, đề nghị Chính phủ quan tâm hình thành trục liên kết Lạng Sơn – Bắc Ninh – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, từ cửa mở giao thương với Trung Quốc đến trung tâm sản xuất công nghệ cao, trung tâm khoa học công nghệ và dịch vụ, đến cửa ngõ cảng biển, logistics và kinh tế biển.

Liên kết vùng không chỉ là giao thông mà phải là đồng bộ hạ tầng số, dữ liệu, logistics, chuỗi cung ứng và đào tạo nhân lực. Cần có cơ chế điều phối liên tỉnh đủ hiệu lực, chuẩn hóa quy trình số từ nhà máy đến cửa khẩu và cảng biển, qua đó giảm chi phí logistics, nâng cao cạnh tranh của toàn vùng. Sức lan tỏa của hai thành phố phải được đo bằng cả cơ hội phát triển tạo ra cho các địa phương lân cận.

Bên cạnh đó, việc thành lập thành phố phải tạo chuyển biến thực chất trong quản trị và đời sống nhân dân. Đề nghị Chính phủ chỉ đạo tổ chức chính quyền đô thị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, không tăng tầng nấc, biên chế, thủ tục và chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Các điều khoản chuyển tiếp phải bảo đảm bộ máy, dịch vụ công hoạt động liên tục. Các chính sách đối với xã biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và khu vực đặc thù được kế thừa đầy đủ, không để khoảng trống pháp lý.

Với những địa bàn khó khăn cần ưu tiên hạ tầng thiết yếu, sinh kế, giáo dục, y tế, kiểm soát chênh lệch giữa đô thị động lực với miền núi, biên giới, hải đảo. Một thành phố hiện đại không chỉ được nhận diện bằng quy mô kinh tế hay hạ tầng, mà trước hết bởi chất lượng phát triển, quản trị môi trường sống và sự hài lòng của nhân dân.

Đại biểu Tạ Thị Yên (Đoàn Điện Biên): Không nên đô thị hóa theo một mô hình đồng nhất

Đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên Tạ Thị Yên phát biểu. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Điều quan trọng sau quyết định của Quốc hội là hai thành phố cần bước ra một chuẩn mực phát triển mới tương xứng với vị thế mới.

Thứ nhất, địa vị hành chính mới cần đi cùng một tầm phát triển mới và năng lực quản trị mới. Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là sự ghi nhận những thành quả đã đạt được, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về tổ chức không gian phát triển, chất lượng quản trị và sử dụng nguồn lực.

Bắc Ninh và Quảng Ninh đều đã có nền tảng phát triển khá tốt, vì vậy sau khi thành lập, điều cần hướng tới là năng lực quản trị của chính quyền thành phố và chính quyền cơ sở phải chuyên nghiệp hơn, dựa nhiều hơn trên dữ liệu và công nghệ số, điều phối phát triển tốt hơn và phục vụ người dân, doanh nghiệp thuận lợi hơn.

Việc kiện toàn tổ chức bộ máy cũng cần đi cùng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là năng lực quản trị đô thị, phối hợp công việc và tinh thần phục vụ.

Thứ hai là phát triển hiện đại nhưng không nên đô thị hóa theo một mô hình đồng nhất trên toàn địa bàn. Hai thành phố có cấu trúc không gian và bản sắc phát triển rất khác nhau.

Bắc Ninh có thế mạnh nổi trội về công nghiệp công nghệ cao, điện tử, bán dẫn, logistics và đổi mới sáng tạo, nhưng đồng thời có chiều sâu văn hóa Kinh Bắc với quan họ, làng nghề, di tích, tín ngưỡng và cả những không gian nông nghiệp sinh thái.  Quảng Ninh lại có một cấu trúc rất đặc thù, trong đó có đô thị, biển đảo, biên giới và di sản cùng tồn tại và bổ trợ cho nhau.

Vì vậy, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không có nghĩa là mọi không gian đều phải đô thị hóa theo cùng một cách. Khu vực công nghiệp cần phát triển theo chuẩn mực hiện đại, xanh, thông minh. Các không gian di sản phải được bảo tồn và phát huy. Khu vực nông thôn cần nâng cao chất lượng sống nhưng vẫn giữ được cảnh quan, văn hóa và sinh kế phù hợp. Biển đảo và biên giới phải phát triển gắn chặt với bảo vệ môi trường, quốc phòng và an ninh.

Thứ ba là hai thành phố sau khi thành lập cần tạo ra giá trị lan tỏa lớn hơn cho vùng và cho cả nước.  Bắc Ninh cần phát huy mạnh hơn vai trò kết nối vùng Thủ đô với khu vực trung du, miền núi phía Bắc, các hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng công nghiệp. Quảng Ninh cần phát huy mạnh hơn vai trò cửa ngõ biển, cửa khẩu, logistics, du lịch và giao thương quốc tế của vùng Bắc Bộ.

Do đó, sau khi thành lập, Chính phủ và hai địa phương cần quan tâm hơn đến phối hợp liên kết vùng, kết nối hạ tầng, logistics và không gian kinh tế để phát triển theo hướng liên kết, bổ trợ và vượt khỏi giới hạn địa giới hành chính.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt (Đoàn Đắk Lắk): Hai thành phố mới phải tạo sức lan tỏa phát triển

Đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thị Thu Nguyệt phát biểu. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Từ góc độ chính sách, giá trị của việc thành lập hai thành phố không chỉ nằm ở việc hình thành thêm hai đơn vị hành chính mới mà tạo ra những cực tăng trưởng có sức lan tỏa. Vì vậy, đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành khi xây dựng và triển khai cơ chế chính sách phát triển sau khi thành lập hai thành phố cần quan tâm mạnh hơn đến liên kết vùng, liên kết giữa các cực tăng trưởng với các địa phương có nhiều tiềm năng nhưng còn hạn chế về hạ tầng, công nghệ và thị trường.

Đây cũng chính là ý nghĩa quan trọng của việc hình thành một cực tăng trưởng mới. Không phải để các địa phương phát triển biệt lập, mà để tạo ra một mạng lưới liên kết, trong đó sự phát triển của địa phương này trở thành cơ hội phát triển cho nhiều địa phương khác trong cả nước.

Sau khi được thành lập, hai thành phố sẽ phát huy tốt hơn tiềm năng, lợi thế của mình, trở thành những cực tăng trưởng năng động, có sức dẫn dắt và lan tỏa. Đồng thời có sự liên kết, hỗ trợ thiết thực với các địa phương khác trong cả nước. Đó cũng là cách bảo đảm rằng việc sắp xếp đơn vị hành chính không chỉ tạo ra một cấu trúc quản trị mới, mà thực sự tạo ra một không gian phát triển mới và những cơ hội phát triển mới cho nhân dân và đất nước.