Bảo tồn di sản văn hóa từ nhịp chiêng

Cồng chiêng là nét đẹp văn hóa từ bao đời của người M'nông

Tiếng chiêng nối dài mạch nguồn văn hóa

Từ bao đời nay, trong các nghi lễ truyền thống của đồng bào M’nông, tiếng chiêng chưa bao giờ vắng mặt. Âm thanh lúc trầm lúc bổng, lúc khoan thai, lúc dồn dập như kể lại câu chuyện của bon làng, của núi rừng và của cả một nền văn hóa lâu đời. Ông Điểu Mbrang, già làng bon Ja Lú A chia sẻ: “Cồng chiêng là phong tục từ xưa của người M’nông. Người M’nông đánh chiêng để vui cùng bà con và cũng để kết nối với thần linh, tổ tiên”.

Ông Điểu Đức ở bon Ja Lú B là đời thứ 5 đang lưu giữ bộ chiêng cổ được truyền qua nhiều thế hệ của gia đình. Bộ chiêng cổ này chính là gia tài lớn được tổ tiên ông để lại nhằm lưu truyền cho con cháu mai sau. “Mỗi khi bon làng có lễ hội, cưới hỏi hay ngày vui, tôi lại mang chiêng ra đánh. Tôi cũng dạy con cháu biết đánh từng bài chiêng, biết tên từng chiếc chiêng để giữ truyền thống văn hóa của người M’nông”, ông Điểu Đức chia sẻ.

Để văn hóa cồng chiêng không bị mai một, năm 2024, Đoàn xã Quảng Tân đã thành lập câu lạc bộ Cồng chiêng thanh niên bon Ja Lú. Câu lạc bộ gồm 15 thành viên, sinh hoạt 1 tháng 3 lần vào ngày cuối tuần. Anh Nguyễn Tiến Tới, Bí thư Đoàn xã Quảng Tân nói: “Đoàn xã xác định việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có văn hóa cồng chiêng là nhiệm vụ rất quan trọng. Vì vậy, Đoàn xã đã thành lập câu lạc bộ Cồng chiêng thanh niên bon Ja Lú để tạo môi trường cho các bạn trẻ sinh hoạt, tập luyện và phát huy nét đẹp văn hóa dân tộc M’nông”.

Các nghệ nhân xã Quảng Tân truyền dạy cồng chiêng cho thế hệ trẻ bon Ja Lú A, Ja Lú B

Điều đáng nói, không chỉ giúp thanh niên hiểu hơn về truyền thống dân tộc, câu lạc bộ còn tạo sân chơi lành mạnh, giúp các bạn trẻ tránh xa các tệ nạn xã hội. Chị Thị Nghiêm, Bí thư Chi đoàn bon Ja Lú B cho biết: “Sau khi câu lạc bộ Cồng chiêng thanh niên được thành lập, nhiều đoàn viên, thanh niên tham gia tập luyện rất tích cực. Qua đó, các bạn hiểu hơn về văn hóa dân tộc mình mà còn có thêm sân chơi lành mạnh và cùng nhau giữ gìn tiếng chiêng của người M’nông”.

Nhiều giải pháp gìn giữ và phát huy di sản

Từ những thanh âm cồng chiêng được trao truyền qua nhiều thế hệ, xã Quảng Tân đang từng bước hiện thực hóa Nghị quyết số 80 bằng những giải pháp cụ thể. Cùng với định hướng phát triển kinh tế - xã hội, công tác bảo tồn di sản văn hóa đang được địa phương triển khai bằng nhiều giải pháp đồng bộ, gắn bảo tồn với phát huy giá trị và khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa.

Trọng tâm là đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và Nhân dân về giá trị của các di tích, di sản văn hóa; từ đó hình thành ý thức tự giác trong gìn giữ, bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Địa phương tiếp tục xây dựng các phương án bảo tồn những giá trị văn hóa đặc trưng của cộng đồng; chú trọng gìn giữ, tái tạo và lưu truyền các di sản văn hóa phi vật thể thông qua truyền miệng, truyền nghề, trình diễn dân gian và các hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng, bảo đảm sự tiếp nối giữa các thế hệ.

Người M’nông đánh chiêng để vui cùng bà con và cũng để kết nối với thần linh, tổ tiên

Đảng ủy xã cũng xác định huy động sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội là yếu tố then chốt trong công tác bảo tồn và phát huy di sản. Từ đó, xã khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư cho hoạt động bảo tồn văn hóa, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và tổ chức các hoạt động văn hóa nhằm nâng cao hiệu quả lưu giữ, quảng bá và phát huy giá trị di sản.

Với quan điểm phát triển văn hóa, con người vừa là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, vừa là động lực và trụ cột cho phát triển nhanh, bền vững, xã Quảng Tân tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý, triển khai đồng bộ các giải pháp bảo vệ, tôn tạo, phục dựng và tái hiện các di tích lịch sử, di sản văn hóa trên địa bàn. Qua đó, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch, chuyển đổi số và phát triển kinh tế - xã hội, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống của vùng đất Quảng Tân đậm đà bản sắc dân tộc...