Phát hiện khí thoát ra từ núi lửa sao Hỏa, hé mở khả năng tồn tại sự sống

Các nhà nghiên cứu cho rằng sự sống có thể ẩn náu bên trong những khe nứt đang thoát khí này, đặc biệt tại khu vực Alba Mons (trong ảnh). Ảnh: ESA/TGO/CaSSIS

Theo truyền thông phương Tây, các nhà khoa học thuộc Viện Nghiên cứu Vũ trụ ở Moskva đã phát hiện khí thoát ra từ những khe nứt núi lửa trên bề mặt sao Hỏa. Kết quả này cho thấy hành tinh đỏ có thể chưa hoàn toàn ngừng hoạt động địa chất, mà chỉ đang trong giai đoạn tạm lắng. Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu cho rằng những khe nứt này, đặc biệt tại khu vực Alba Mons, có thể là nơi vi sinh vật tồn tại.

Ông Daniel Mege, đồng tác giả chính của nghiên cứu, nhận định: “Việc tìm kiếm sự sống trên sao Hỏa tại những khe nứt đang thoát khí ở khu vực Alba Mons là hoàn toàn có cơ sở”.

Theo ông, nếu các hệ thống thủy nhiệt vẫn hoạt động, chúng có thể cung cấp những thành phần và nguồn năng lượng cần thiết để vi sinh vật phát triển, đồng thời tạo nơi trú ẩn trước môi trường khắc nghiệt và biến đổi liên tục trên bề mặt hành tinh.

Sao Hỏa sở hữu những ngọn núi lửa lớn nhất trong hệ Mặt Trời, song mức độ hoạt động hiện nay của chúng vẫn chưa được xác định rõ. Các thiết bị đo địa chấn đã ghi nhận những trận động đất trên hành tinh này, trong khi hình ảnh từ tàu quỹ đạo cho thấy một số núi lửa có thể từng hoạt động trong vài triệu năm gần đây. Tuy nhiên, chưa có dòng dung nham mới hay vụ phun trào nào được quan sát trực tiếp.

Một manh mối đáng chú ý xuất hiện vào năm 2021, khi Tàu quỹ đạo Khí vi lượng ExoMars (TGO) phát hiện những đợt gia tăng bất thường của khí hydro clorua trong khí quyển sao Hỏa.

Nồng độ khí này biến đổi theo mùa, tăng cao nhất vào mùa Đông ở bán cầu Bắc rồi phần lớn biến mất khi mùa Hè đến. Phần lớn sự biến động này có liên quan đến chu trình bụi và nước trên hành tinh.

Tuy nhiên, trên Trái Đất, hydro clorua thường thoát ra từ các miệng phun khí liên quan đến magma. Đặc điểm này khiến các nhà khoa học đặt giả thuyết rằng những biến động tương tự trên sao Hỏa có thể bắt nguồn từ hoạt động địa chất bên dưới bề mặt.

Để kiểm chứng, nhóm nghiên cứu sử dụng camera CaSSIS trên tàu TGO quan sát kỹ khu vực Alba Mons. Hình ảnh thu được cho thấy những khe nứt mới hình thành, có chiều rộng hẹp, một số kéo dài hàng trăm mét.

Hình ảnh khu vực lòng chảo Argyre và hố va chạm Galle (bên trái) trên sao Hỏa. Ảnh minh hoạ: Wikimedia Commons

Giáo sư Mege cho rằng TGO đã tìm được bằng chứng quan trọng để củng cố giả thuyết này. Ông ví việc phát hiện những dấu hiệu trên giống như tìm kim đáy bể, bởi tàu phải nhận diện được chỉ một lượng phân tử rất nhỏ từ nguồn khí có thể thoát ra không liên tục, trong khi vẫn di chuyển trên quỹ đạo để theo dõi toàn bộ khí quyển sao Hỏa.

Các nhà nghiên cứu cũng đưa ra lời giải thích cho sự biến động theo mùa của khí hydro clorua. Theo đó, vào mùa Đông, băng có thể bịt kín các khe nứt, ngăn khí thoát ra ngoài. Đến đầu mùa Hè, khi băng tan, khí mới có thể thoát lên khí quyển.

Nhóm nghiên cứu nhận định trong quá khứ, sao Hỏa có thể từng có nồng độ hydro clorua cao hơn hiện nay. Điều này có thể góp phần tạo nên bầu khí quyển dày hơn và khí hậu ấm hơn. Khi đó, nước ở trạng thái lỏng có thể tồn tại trên bề mặt hành tinh, hình thành những khu vực có điều kiện thuận lợi cho sự sống.

Ông Colin Wilson, nhà khoa học phụ trách dự án TGO thuộc Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), đánh giá những phát hiện mới có thể trở thành một trong những thành tựu lớn nhất của sứ mệnh này.