Cận cảnh Ma nhai núi Non Nước - Di sản độc bản và hiếm có trên thế giới

Núi Non Nước (hay còn gọi là Dục Thuý Sơn) nơi lưu giữ 43 văn khắc ma nhai trên đá có tuổi đời 700 năm ở Ninh Bình

Theo Nhà nghiên cứu Trương Đình Tưởng, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Ninh Bình: Người có công phát hiện, đặt tên và tôn vinh vẻ đẹp của núi Non Nước (hay còn gọi là Dục Thúy Sơn) chính là danh sĩ Trương Hán Siêu, một người con ưu tú của đất Ninh Bình.

Chính ông cũng là người đầu tiên làm thơ rồi tạc bài “Dục Thuý Sơn Linh Tế tháp ký” vào vách núi Non Nước năm 1343. Từ dấu chân của Trương Hán Siêu, các thế hệ sau đã nối tiếp nhau, biến những vách đá vô tri thành những tác phẩm văn học nghệ thuật sống động trên đá.

Theo các nhà nghiên cứu, trên vách đá núi Non Nước hiện còn có 43 văn khắc ma nhai trong đó có 37 bản văn khắc Hán Nôm từ thời nhà Trần đến đầu thế kỷ XX. Với 9 bài văn khắc thời Trần, nổi bật là bia “Dục Thuý Sơn Linh Tế tháp ký” của Trương Hán Siêu năm 1343; bia “Thánh chỉ” của Thượng hoàng Trần Minh Tông khắc năm 1349; 3 bài văn khắc thời Lê sơ (thế kỷ XV); 1 bài văn khắc thời Mạc (thế kỷ XVI); 4 bài văn khắc thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVII-XVIII) và nhiều tác phẩm là văn khắc thời Nguyễn.

Những nét chữ chạm khắc trên vách đá, dù trải qua sương gió, bão táp suốt 7 thế kỷ nhưng vẫn toát lên vẻ đẹp tinh xảo, nét chữ uy nghiêm và có giá trị nghệ thuật cao của bậc tiền nhân

Trải qua gần 700 năm, mỗi bài thơ là một phong cách thư pháp khác nhau. Có văn khắc chỉ có chữ chân phương rõ nét, có bản lại bay bướm như rồng phượng, có bản chỉ là một mặt phẳng trên vách núi rồi khắc chữ, thế nhưng có bản khắc được trang trí cầu kì với hình ảnh rồng uốn lượn sống động.

Những nét chữ chạm khắc trên vách đá, dù trải qua sương gió, bão táp suốt 7 thế kỷ nhưng vẫn toát lên vẻ đẹp tinh xảo, nét chữ uy nghiêm và có giá trị nghệ thuật cao của bậc tiền nhân.

Ngày 5.11.2026, Ủy ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO (MOWCAP) đã chính thức thông qua với 100% số phiếu ghi danh Ma nhai trên núi Non Nước, tỉnh Ninh Bình là Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương

Với những giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt, di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh núi Non Nước đã được công nhận là Di tích danh thắng cấp quốc gia năm 1962 và đến năm 2019 được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt.

Ngày 5.11.2026, Ủy ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO (MOWCAP) đã chính thức thông qua với 100% số phiếu ghi danh Ma nhai trên núi Non Nước, tỉnh Ninh Bình là Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Theo bà Vũ Thanh Lịch, Phó Giám đốc Sở VHTT tỉnh Ninh Bình: Ma nhai trên núi Non Nước, tỉnh Ninh Bình được Ủy ban MOWCAP và các quốc gia thành viên đánh giá cao, đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của UNESCO đối với di sản tư liệu khu vực bởi tính xác thực và toàn vẹn, tầm quan trọng và ý nghĩa khu vực cũng như ý nghĩa trên thế giới.

Đặc biệt là tính độc bản, hiếm có và kế hoạch bảo tồn, phát huy giá trị bền vững, lâu dài của địa phương.

Ma nhai trên núi Non Nước là Di sản tư liệu đầu tiên của tỉnh Ninh Bình được ghi danh là Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương

Ma nhai trên núi Non Nước là Di sản tư liệu đầu tiên của tỉnh Ninh Bình được ghi danh là Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương, trở thành Di sản tư liệu thứ 13 của Việt Nam được UNESCO ghi danh trong Danh mục Ký ức thế giới.

Đồng thời, đưa Ninh Bình trở thành địa phương hội tụ nhiều giá trị di sản được UNESCO ghi danh, công nhận qua các chương trình khác nhau. Trong đó, tiêu biểu là Di sản Văn hóa và thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An, Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt, Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương Ma nhai núi Non Nước.