Chủ động nguồn lực phòng, chống sạt lở, đầu tư đồng bộ giao thông vùng ĐBSCL

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh bày tỏ đồng tình với sự cần thiết ban hành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), đặc biệt là yêu cầu gắn quản lý ngân sách với quyết định đầu tư công. Từ thực tiễn địa phương và khu vực ĐBSCL, đại biểu tập trung phân tích hai vấn đề có ý nghĩa thiết thực đối với đời sống người dân và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Làm rõ cơ chế ngân sách để chủ động phòng ngừa sạt lở

Đề cập đến nguồn lực phòng, chống sạt lở, đại biểu tán thành quy định cho phép sử dụng dự phòng ngân sách và quỹ dự trữ tài chính trong những trường hợp luật định. Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi và chặt chẽ, đại biểu đề nghị làm rõ căn cứ xác định tình huống “sau khi sắp xếp lại ngân sách vẫn chưa đủ nguồn” tại điểm b khoản 2 Điều 12 của dự thảo Luật.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội 

đề nghị làm rõ cơ chế sử dụng dự phòng ngân sách, quỹ dự trữ tài chính để kịp thời phòng, chống sạt lở; ưu tiên nguồn vốn nâng cấp đồng bộ Quốc lộ 1 qua ĐBSCL, trong đó có đoạn Cà Mau - Năm Căn.

Theo đó, việc xác định cần căn cứ vào mức độ cấp bách của nhiệm vụ, khả năng sử dụng nguồn dự phòng, các khoản chi có thể sắp xếp và phần kinh phí còn thiếu; đồng thời gắn với trách nhiệm giải trình của cơ quan trình và cơ quan quyết định. Trường hợp cần giữ lại một phần dự phòng để ứng phó với những rủi ro khác trong năm cũng phải có căn cứ cụ thể.

Từ thực tiễn Cà Mau, đại biểu cho biết tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển đang đe dọa trực tiếp đến khu dân cư và vùng sản xuất. Riêng tuyến đê biển Tây có những vị trí xung yếu cần được gia cố khẩn trương nhằm bảo vệ an toàn cho người dân phía trong đê.

Thực tế này đặt ra yêu cầu ngân sách không chỉ có khả năng xử lý ngay khi nguy cơ trực tiếp đe dọa tính mạng, tài sản của người dân, mà còn phải chủ động bố trí nguồn lực cho những vị trí đã được cảnh báo và xác định rõ nhu cầu đầu tư. Nếu chỉ chờ đến khi thiệt hại xảy ra mới tìm nguồn khắc phục, ngân sách có thể phải chi trả lớn hơn, trong khi người dân vẫn phải gánh chịu những tổn thất đáng tiếc.

Đáng chú ý, đối với những nhiệm vụ vượt quá khả năng cân đối của địa phương, đại biểu đề nghị làm rõ hơn cơ chế hỗ trợ từ ngân sách cấp trên. Cụ thể, Điều 11 của dự thảo đã cho phép sử dụng dự phòng ngân sách để hỗ trợ cấp dưới phòng, chống thiên tai, trong khi điểm c khoản 2 Điều 43 mới đề cập trực tiếp đến hỗ trợ chi khắc phục.

Vì vậy, đại biểu kiến nghị nghiên cứu bổ sung nội dung “phòng, chống” tại điểm này, đồng thời rà soát khoản 3 để làm rõ nguyên tắc hỗ trợ. Mức hỗ trợ cần dựa trên cảnh báo chuyên môn, tính cấp thiết và phần kinh phí còn thiếu, bảo đảm không trùng lặp nguồn vốn.

Đại biểu cũng lưu ý, đối với các công trình phòng ngừa có thể dự kiến từ trước, cần chủ động chuẩn bị đầu tư và cân đối vốn theo quy định. Nguồn dự phòng và quỹ dự trữ tài chính là công cụ để xử lý tình huống cấp bách, không thể thay thế trách nhiệm lập kế hoạch và bố trí vốn cho các công trình phòng ngừa lâu dài.

Ưu tiên đầu tư giao thông đồng bộ, khắc phục điểm nghẽn kết nối vùng

Ở nội dung thứ hai, đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị hoàn thiện tiêu chí lựa chọn dự án đầu tư công, bảo đảm nguồn lực được tập trung vào những công trình thực sự cấp thiết, có hiệu quả và tác động trực tiếp đến đời sống Nhân dân.

Đại biểu tán thành quy định tại khoản 9 Điều 9 về đánh giá hiệu quả đầu tư gắn với mức độ cải thiện đời sống và an sinh xã hội. Đồng thời, đại biểu đề nghị tại khoản 1 Điều 49 cần làm rõ căn cứ lựa chọn giữa các dự án cùng nhóm ưu tiên, cùng đáp ứng điều kiện bố trí vốn, trên cơ sở kết quả đánh giá hiệu quả đầu tư.

Theo đại biểu, cần đặc biệt chú trọng những công trình giải quyết nhu cầu dân sinh cấp thiết, khắc phục điểm nghẽn kết nối và phát huy hiệu quả khai thác hạ tầng hiện có. Đối với các dự án nâng cấp giao thông, việc đánh giá cần đặt trong tổng thể khả năng khai thác đồng bộ của cả tuyến, tránh tình trạng đầu tư từng đoạn nhưng vẫn còn những điểm nghẽn cản trở lưu thông, làm giảm hiệu quả nguồn vốn đã bố trí.

Từ yêu cầu đó, đại biểu kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Tài chính và các địa phương rà soát Quốc lộ 1 qua vùng ĐBSCL, ưu tiên nâng cấp, mở rộng những đoạn còn hẹp, trong đó quan tâm các đoạn qua khu vực Tiền Giang, Sóc Trăng và Cà Mau.

Đặc biệt, đại biểu đề nghị xem xét nâng cấp Quốc lộ 1 đoạn Cà Mau - Năm Căn đồng bộ với đường Hồ Chí Minh đoạn Năm Căn - Đất Mũi. Theo đại biểu, trên tuyến hiện có nhiều vị trí xuống cấp, xuất hiện ổ gà; một số đoạn hư hỏng nặng, ngập nước, ảnh hưởng đến an toàn đi lại, vận chuyển hàng hoá và sinh hoạt của người dân.

Việc nâng cấp đồng bộ toàn trục giao thông này không chỉ nhằm cải thiện điều kiện đi lại trước mắt mà còn phải gắn với các giải pháp ứng phó tình trạng sụt lún, ngập úng, bảo đảm khả năng khai thác ổn định, lâu dài. Do đó, đại biểu đề nghị xác định lộ trình và nguồn vốn cụ thể trong giai đoạn 2026 - 2030, bảo đảm các điều kiện và thứ tự ưu tiên theo Điều 49 của dự thảo Luật.

Những kiến nghị của đại biểu Nguyễn Duy Thanh cho thấy yêu cầu đặt ra đối với chính sách ngân sách nhà nước không chỉ là bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, phân bổ và sử dụng ngân sách, mà còn phải nâng cao tính chủ động, linh hoạt trong ứng phó với thiên tai, rủi ro và giải quyết những vấn đề dân sinh cấp thiết.

Đối với ĐBSCL, nơi thường xuyên chịu tác động của sạt lở, sụt lún và ngập úng, việc chủ động nguồn lực phòng ngừa, bảo vệ khu dân cư, vùng sản xuất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Cùng với đó, đầu tư hạ tầng giao thông đồng bộ sẽ góp phần giảm chi phí vận chuyển, tăng cường kết nối các địa phương, tạo điều kiện lưu thông hàng hoá và mở rộng không gian phát triển./.