Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm nếu để ách tắc xuất khẩu sầu riêng

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 7 tháng đầu năm 2026 đạt 42,8 tỷ USD, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm trước; trong đó, xuất khẩu rau quả đạt 4,83 tỷ USD, tăng 24,9%, riêng sầu riêng tiếp tục tăng mạnh cả về sản lượng và giá trị. Ảnh: Minh họa

Ngày 11/8/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 421/TB-VPCP về kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại cuộc họp ngày 10/8 về tình hình sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng.

Theo kết luận, Chính phủ đánh giá cao nỗ lực của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương trong quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và hoạt động kiểm nghiệm sầu riêng phục vụ xuất khẩu. Công tác này đang được triển khai theo hướng ngày càng chặt chẽ, bài bản, đồng thời rút ngắn thời gian cấp mã số và mở rộng hệ thống phòng kiểm nghiệm để tiệm cận yêu cầu của các thị trường nhập khẩu.

Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP ngày 31/7/2026. Ngay sau khi nghị quyết được ban hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ, cơ quan và địa phương liên quan đã triển khai thực hiện, kịp thời tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 42,8 tỷ USD, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu rau quả đạt 4,83 tỷ USD, tăng 24,9%; riêng sầu riêng tiếp tục tăng mạnh cả về sản lượng và giá trị.

Tuy nhiên, công tác quản lý nông sản nói chung và sầu riêng nói riêng trong thời gian qua còn tồn tại một số khó khăn, vướng mắc, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, cơ quan, địa phương liên quan. Việc xuất khẩu sầu riêng đặt ra yêu cầu ngày càng phải nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và chủ động đa dạng hóa thị trường, nhất là trong bối cảnh sầu riêng của Việt Nam hiện nay đang bước vào mùa vụ tiêu thụ cao điểm. Đây là ngành hàng phát triển nhanh, có hiệu quả kinh tế cao, đòi hỏi phải có giải pháp căn cơ, lâu dài để tổ chức lại sản xuất, kiểm soát chất lượng, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm.

Không mở rộng tự phát diện tích sầu riêng

Phó Thủ tướng đánh giá, sản xuất và xuất khẩu sầu riêng vẫn đối mặt nhiều khó khăn như nhu cầu tại các thị trường lớn truyền thống chưa ổn định, xu hướng bảo hộ thương mại, các rào cản kỹ thuật, yêu cầu về tiêu chuẩn xanh và truy xuất nguồn gốc ngày càng cao. Yêu cầu về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm cũng ngày càng nghiêm ngặt.

Trước yêu cầu này, các địa phương được yêu cầu rà soát, tổ chức lại vùng nguyên liệu sầu riêng dựa trên điều kiện đất đai, nguồn nước, khí hậu, hạ tầng và khả năng liên kết thị trường; hạn chế mở rộng tự phát tại những khu vực không phù hợp về khí hậu, đất đai, nguồn nước, cơ sở hạ tầng.

Việc phát triển vùng sản xuất hàng hóa phải gắn với sơ chế, chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu. Doanh nghiệp xuất khẩu được khuyến khích đầu tư trở lại vùng nguyên liệu, hỗ trợ kỹ thuật, thiết lập quy trình truy xuất và bảo đảm tuân thủ các tiêu chuẩn của thị trường.

Chính phủ cũng định hướng xây dựng thương hiệu quốc gia cho sầu riêng Việt Nam gắn với chỉ dẫn địa lý, đặc trưng chất lượng và lợi thế mùa vụ.

Về chất lượng và an toàn thực phẩm, người sản xuất phải thực hiện quy trình canh tác an toàn, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Đồng thời, cần chủ động xây dựng và triển khai chương trình giám sát an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật đối với sầu riêng xuất khẩu; thiết lập hệ thống giám sát, cảnh báo sớm dịch hại cây trồng. Những vùng trồng bị cảnh báo nhiễm Cadimi phải được khoanh vùng xử lý, kiên quyết không cấp phép xuất khẩu và áp dụng biện pháp chế tài quản lý nghiêm ngặt đối với sản phẩm sầu riêng có nguồn gốc từ vùng trồng này.

Các địa phương được yêu cầu rà soát, quản lý chặt diện tích sầu riêng, không mở rộng diện tích; tập trung nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả sản xuất và gắn với liên kết chuỗi, nhu cầu thị trường. Ảnh: Minh họa

Mở rộng thị trường, tăng năng lực kiểm nghiệm

Phó Thủ tướng yêu cầu khuyến khích đầu tư cơ sở sơ chế, bảo quản và chế biến tại các vùng sản xuất tập trung, nâng cao tỷ trọng sản phẩm chế biến và xây dựng chính sách chung hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn.

Cùng với đó, tiếp tục đàm phán mở rộng thị trường xuất khẩu, tăng thị phần tại các thị trường tiềm năng; mở rộng xuất khẩu sầu riêng đông lạnh sang Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Canada, Hàn Quốc, Australia. Hoạt động xúc tiến thương mại được đẩy mạnh tại Anh, Pháp, Hà Lan và UAE, đồng thời tăng cường thông tin, dự báo thị trường để định hướng sản xuất phù hợp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì triển khai hiệu quả Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP, hỗ trợ các địa phương tháo gỡ khó khăn trong cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.

Bộ này cũng phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ cập nhật, kết nối đồng bộ với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc quốc gia; nâng cao năng lực và số lượng cơ sở kiểm nghiệm nông sản đáp ứng yêu cầu của Trung Quốc và các nước nhập khẩu.

Đồng thời, tiếp tục làm việc với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) để đẩy nhanh công nhận mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và phòng kiểm nghiệm; thống nhất quy trình kiểm tra thông quan đối với sầu riêng Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc theo hướng thông thoáng, thuận lợi.

Bộ Công Thương được yêu cầu chỉ đạo các cơ quan thương vụ Việt Nam ở nước ngoài chủ động cập nhật chính sách thương mại, rào cản kỹ thuật và yêu cầu của các thị trường nhập khẩu. Đồng thời tăng cường thông tin, cảnh báo sớm, hướng dẫn doanh nghiệp chủ động kế hoạch sản xuất, kiểm nghiệm và điều tiết tiến độ giao hàng, hạn chế tình trạng tập trung hàng hóa gây quá tải hệ thống kiểm nghiệm và cửa khẩu xuất khẩu.

Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ đạo Quatest 1, Quatest 2, Quatest 3 và các phòng kiểm nghiệm chuyên ngành trực thuộc khẩn trương khôi phục năng lực, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và hồ sơ đăng ký kiểm nghiệm sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc trong tháng 8/2026 để gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp, đề nghị phía Trung Quốc xem xét, công nhận.

Bộ này cũng có trách nhiệm tổng hợp, chia sẻ dữ liệu về các phòng kiểm nghiệm đủ năng lực phân tích chỉ tiêu Cadimi và Vàng O; chỉ đạo, hướng dẫn kiểm tra và hỗ trợ tháo gỡ khó khăn trong quá trình đăng ký lĩnh vực hoạt động kiểm nghiệm tại địa phương.

Bộ Tài chính được giao đơn giản hóa thủ tục hành chính về thuế, tạo điều kiện cho sản xuất, kinh doanh nông nghiệp và thu hút đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; chỉ đạo các cơ quan liên quan tạo thuận lợi cho hàng nông sản xuất khẩu, trong đó có sầu riêng.

Bộ Công an chỉ đạo công an các địa phương tăng cường nắm tình hình, kịp thời phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động kiểm nghiệm, nhất là tại khu vực cửa khẩu, không để ảnh hưởng đến sản xuất và xuất khẩu nông sản.

Đối với UBND các tỉnh, thành phố, Phó Thủ tướng yêu cầu triển khai hiệu quả Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP, xây dựng kế hoạch phát triển sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng phù hợp điều kiện thực tế; chuẩn hóa dữ liệu vùng nguyên liệu, đầu tư hạ tầng phục vụ sản xuất, chế biến, bảo quản và logistics, đồng thời kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người sản xuất.

Các địa phương phải rà soát, quản lý chặt diện tích sầu riêng, không mở rộng diện tích; tập trung nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất, tổ chức sản xuất gắn với liên kết chuỗi và nhu cầu thị trường.

Đáng chú ý, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ nếu để xảy ra ách tắc trong cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, kiểm nghiệm hoặc làm ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu sầu riêng.

Các bộ, cơ quan và địa phương liên quan cũng được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với cơ quan thông tấn, báo chí để định hướng dư luận, cung cấp thông tin kịp thời, chính xác, phản ánh khách quan, đầy đủ kết quả thực tiễn, góp phần minh bạch hóa thị trường và xây dựng thương hiệu quốc gia bền vững cho sầu riêng./.