Dấu ấn Đà Nẵng với sách tranh thiếu nhi Việt Nam

Tác giả Trương Mỹ Dung tại tọa đàm ở triển lãm “100 cuốn sách tranh Việt Nam để yêu và nhớ”.

Cùng các hoạt động lễ hội, triển lãm “100 cuốn sách tranh Việt Nam để yêu và nhớ” đại diện cho hành trình 20 năm phát triển (2006 - 2026) của sách tranh nội địa đã vinh danh nhiều tác giả, họa sĩ tài năng. Trong số này, Trương Mỹ Dung và Thái Mỹ Phương là 2 tác giả, họa sĩ người Đà Nẵng với các dấu ấn đặc biệt.

Sự chín muồi ở các phương diện

Ban tổ chức cho biết, 100 tác phẩm được tuyển chọn vào triển lãm lần này đều đã vượt qua hệ thống tiêu chí đánh giá, đạt đến sự chín muồi ở các phương diện. Ở phương diện hình ảnh và ngôn ngữ thị giác, Ban tổ chức đề cao chất lượng minh họa, sự làm chủ về màu sắc, bố cục, cùng tư duy thiết kế sách tổng thể để dẫn dắt mạch nhìn của độc giả.

Phương diện văn bản và ngôn ngữ, yêu cầu đúng chính tả và đúng ngữ pháp, cấu trúc rõ ràng, chất văn giàu nhịp điệu và có khả năng gợi hình, gợi cảm. Đặc biệt, có sự cộng hưởng chữ và hình - nơi ngôn từ và nét vẽ cùng hòa phối để mở rộng ý nghĩa câu chuyện. Với nội dung và đề tài, các sách tranh phải đạt ý tưởng có chiều sâu và sự nhất quán, phản ánh trải nghiệm, không gian hay góc nhìn gắn liền với con người, văn hóa Việt Nam (từ truyền thống đến đương đại).

Như vậy, khác với suy nghĩ về một quyển sách thông thường của đại đa số người Việt, sách tranh là một thể loại sách được chú trọng cả về hình thức lẫn nội dung, tranh vẽ cũng có tính kể chuyện và ngôn ngữ hòa quyện cùng màu sắc, đường nét. Trong đó, có không ít những tác phẩm rất ít chữ, tập trung vào hình thức kể chuyện bằng hình ảnh, khơi gợi và kích thích trí tưởng tượng của trẻ nhỏ.

Các tác phẩm trong bộ sưu tập “100 cuốn sách tranh Việt Nam để yêu và nhớ”

Dùng nét vẽ khơi dậy trí sáng tạo của trẻ

Trong danh sách 100 cuốn sách tranh để yêu và nhớ, họa sĩ Thái Mỹ Phương (còn được biết đến với tên gọi Tamypu) góp tác phẩm “Hạt gạo mất tích” ở vai trò tác giả và họa sĩ. Đây là tác phẩm được sáng tác cho tổ chức phi chính phủ Room to Read, do Nhà xuất bản Văn học phát hành được Mỹ Phương sáng tác trong thời gian du học. Họa sĩ Thái Mỹ Phương có gia tài đồ sộ với 17 tác phẩm thiếu nhi, hơn 250 bìa sách và nhiều dự án minh họa nổi bật khác.

“Hạt gạo mất tích” kể về hạt Gạo Nếp tại nhà của một cô bé. Gạo Nếp trò chuyện với Gạo Tẻ và được hiểu về sự khác biệt giữa hai loại gạo cũng như công dụng, vai trò của từng loại gạo. Thế rồi, Gạo Nếp mất tích một cách bí ẩn… Hành trình tìm kiếm Gạo Nếp đem đến cho trẻ nhỏ cơ hội khám những món ăn vô cùng phong phú của người Việt từ gạo nếp và gạo tẻ.

Đây là một câu chuyện “the simple concepts” với những khái niệm đơn giản. Mỗi câu chuyện sẽ giải thích cho trẻ nhỏ về thông tin, kiến thức cần thiết trong đời sống thông qua câu chuyện, hình vẽ một cách sinh động. Thông qua đó, quá trình học được diễn ra tự nhiên trong suốt thời gian đọc sách, không tạo áp lực và đầy niềm vui khiến trẻ hứng thú và khắc ghi trong đầu của mình.

Là con gái của nhạc sĩ Thái Nghĩa, Thái Mỹ Phương tiếp nối tinh thần của một người nghệ sĩ chân chính: Con người sẽ chết đi, nhưng thứ họ tạo ra sẽ sống mãi. Chính vì thế Mỹ Phương tập trung sáng tạo những thứ thật sự có ý nghĩa và mang lại giá trị cho cộng đồng. Với những tác phẩm dành cho trẻ nhỏ, cô chú trọng việc tạo ra sự khác biệt để khơi dậy sự sáng tạo trong các em.

Các tác phẩm trong bộ sưu tập “100 cuốn sách tranh Việt Nam để yêu và nhớ”

Những câu chuyện đồng quê giản dị

Cũng trong danh sách 100 cuốn sách tranh Việt Nam để yêu và nhớ này, tác giả Trương Mỹ Dung (bút danh Nguyên Trang) góp đến 4 cuốn sách, trong đó có 2 tác phẩm độc lập thực hiện với tổ chức phi chính phủ Room to Read là “Gà Trống muốn ngủ nướng”, “Sớm mai” và hai cuốn “Kiến Đen tìm mè”, “Hột điều của Sóc” thuộc bộ sách “Từ những hạt mầm” do Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành.

Trong đó, “Sớm mai” (Room to Read, NXB Văn học, 2017) từng được vinh danh trong danh mục Quạ trắng (The White Ravens) của Thư viện Thanh thiếu niên quốc tế (International Youth Library) năm 2020 cho bản tiếng Myanmar. Cuốn sách tranh này là dự án hợp tác thứ hai của họa sĩ minh họa Nguyễn Thị Ngọc Bích và tác giả Trương Mỹ Dung.

Những bức tranh được vẽ bằng màu nước tinh tế đóng khung trong câu chữ đơn giản và đầy chất thơ mô tả quang cảnh của một buổi sáng sớm ở vùng nông thôn. Gió là thứ đầu tiên thức dậy, tiếp theo là những chiếc lá, những chú sâu bướm và những chú chim trên cây tỏa bóng mát cho ngôi nhà. Khu vườn thức dậy, rồi cả gia đình cũng thức dậy trong một buổi sáng vừa dịu êm vừa rộn ràng. Cuối cùng, mọi người có thể dùng bữa sáng để bắt đầu một ngày tốt lành.

Sinh ra và lớn lên ở miền quê Hòa Vang, Đà Nẵng, những cuốn sách của tác giả Trương Mỹ Dung đều có bối cảnh đồng quê giản dị với câu chuyện mộc mạc và gần gũi với bạn đọc Việt Nam.

Như vậy có thể thấy, chất liệu bản địa phong phú và phù hợp cho những câu chuyện có thể chinh phục được cả thị trường trong nước lẫn giới chuyên môn nước ngoài.