Đề nghị làm rõ nguồn vốn, rà soát tổng mức đầu tư dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Đề nghị làm rõ trách nhiệm bảo đảm nguồn vốn

Đóng góp ý kiến, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu) thống nhất với chủ trương đầu tư dự án, song bày tỏ băn khoăn về khả năng cân đối nguồn vốn thực hiện.

Theo đại biểu, báo cáo của Chính phủ cho thấy giai đoạn 2026 - 2030 mới bố trí được khoảng 27% tổng nguồn vốn của dự án, trong khi phần vốn ngân sách Trung ương còn lại chưa được xác định rõ trong Tờ trình.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định tại Điều 4 của dự thảo Nghị quyết theo hướng xác định rõ trách nhiệm của Chính phủ trước Quốc hội trong việc bảo đảm nguồn lực triển khai dự án. Chính phủ cần chịu trách nhiệm cân đối nguồn vốn, quản lý an toàn nợ công, không để ảnh hưởng đến các nhiệm vụ chi thiết yếu và các dự án trọng điểm quốc gia khác, đồng thời báo cáo Quốc hội hằng năm về tiến độ thực hiện.

ĐBQH Hoàng Quốc Khánh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu. Ảnh: Hùng Cường

Ông Hoàng Quốc Khánh cũng lưu ý, dự án đang được đề xuất bổ sung thêm hai cơ chế đặc thù, nâng tổng số lên 10 cơ chế, trong đó có 8 cơ chế đã từng áp dụng đối với các dự án trọng điểm quốc gia. Theo đại biểu, việc bổ sung các cơ chế đặc biệt càng đòi hỏi phải làm rõ hơn trách nhiệm của Chính phủ trong việc bảo đảm nguồn lực thực hiện, nhất là khi đất nước đang đồng thời triển khai nhiều công trình quy mô lớn.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng kiến nghị Quốc hội và Chính phủ quan tâm chủ trương đầu tư tuyến cao tốc Bảo Hà - Lai Châu. Theo đại biểu, Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định mục tiêu đầu tư tuyến cao tốc kết nối từ đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai đến Lai Châu trong giai đoạn 2026 - 2030.

Các đại biểu Quốc hội tham dự phiên họp. Ảnh: Hùng Cường

Hiện Lai Châu là địa phương duy nhất trong cả nước chưa có đường cao tốc. Việc di chuyển từ Hà Nội đến thành phố Lai Châu mất hơn 7 giờ, trong khi mùa mưa thường xuyên xảy ra sạt lở, ảnh hưởng đến giao thông và an toàn đi lại.

Đại biểu nhấn mạnh, tuyến cao tốc không chỉ có ý nghĩa về phát triển kinh tế mà còn đặc biệt quan trọng đối với quốc phòng, an ninh khi khu vực có hơn 265 km đường biên giới tiếp giáp Trung Quốc. Vì vậy, cần xem xét đầy đủ các yếu tố đặc thù để sớm triển khai dự án.

Rà soát tổng mức đầu tư, nâng cao tính khả thi của dự án

Cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết, đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ (Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh) khẳng định đây là dự án đặc biệt cấp thiết, cần được ưu tiên đầu tư nhằm khơi thông hành lang kinh tế từ khu vực trung du đến Đông Bắc Bộ, thúc đẩy vận tải hàng hóa và tạo động lực phát triển KT-XH.

ĐBQH Bùi Thị Quỳnh Thơ, Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh. Ảnh: Hùng Cường

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng phương án điều chỉnh chủ trương đầu tư vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục làm rõ. Cụ thể, tổng mức đầu tư tăng mạnh trong khi chiều dài tuyến chỉ tăng không đáng kể; nhu cầu sử dụng đất giảm nhưng chi phí giải phóng mặt bằng gần như tăng gấp đôi, số hộ phải tái định cư cũng tăng lên. Bên cạnh đó, nhiều định mức, đơn giá trong chi phí xây lắp tăng đột biến, cần được rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục làm rõ căn cứ tính toán tổng mức đầu tư và các khoản chi phí phát sinh, đánh giá đầy đủ tính hợp lý và khả thi của các nội dung điều chỉnh nhằm tránh thất thoát, lãng phí và sử dụng hiệu quả nguồn lực Nhà nước.

ĐBQH Nguyễn Tuấn Anh, Đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ. Ảnh Hùng Cường

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Tuấn Anh (Đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ) đề nghị đánh giá toàn diện nguyên nhân dẫn đến việc phải điều chỉnh chủ trương đầu tư, đặc biệt là các nội dung liên quan đến quy mô dự án, phương án bồi thường, diện tích thu hồi đất và những yếu tố phát sinh trong quá trình triển khai.

Theo đại biểu, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ công tác khảo sát, tính toán ban đầu chưa đầy đủ và kinh nghiệm tổ chức thực hiện còn hạn chế. Vì vậy, cần làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan để nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư, hạn chế việc điều chỉnh nhiều lần.

Đối với dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đại biểu cũng đề nghị tiếp tục đánh giá kỹ khả năng cân đối nguồn vốn, rủi ro đối với các khoản vay và rà soát tổng thể các nội dung điều chỉnh để bảo đảm tính khả thi, tránh kéo dài tiến độ và phát sinh chi phí trong quá trình thực hiện.