Định hình tương lai công nghiệp dầu khí Việt Nam đảm bảo tăng trưởng bền vững

Diễn đàn có sự đồng hành của Tổng Công ty Khí Việt Nam - CTCP (PV GAS) và sự tham gia của đại diện các bộ, ban, ngành, chuyên gia kinh tế, nhà khoa học, đại diện Đại sứ quán Liên bang Nga, Canada, Ấn Độ cùng lãnh đạo các doanh nghiệp năng lượng trong nước và quốc tế.

Sự kiện nhằm trao đổi, chia sẻ góc nhìn và kinh nghiệm giữa cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp về định hướng phát triển ngành dầu khí, hướng tới mục tiêu tăng trưởng bền vững và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Tìm hướng phát triển mới cho ngành dầu khí

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam bước vào chu kỳ phát triển mới với đòi hỏi tăng trưởng cao, đặt ra cho ngành Dầu khí hai nhiệm vụ song hành: bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và nâng cao giá trị gia tăng, năng lực nội sinh của nền công nghiệp.

Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng biên tập, Tổng Thư ký tòa soạn Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy Đào Quang Bính phát biểu. Ảnh: BTC

Bên cạnh đó, ngày 23/8 vừa qua, Quốc hội đã thông qua Luật Dầu khí năm 2026 (có hiệu lực từ 01/3/2027), đây được xem là “đòn bẩy” thể chế quan trọng, mở ra hành lang pháp lý thông thoáng, tháo gỡ căn bản các điểm nghẽn đầu tư, thiết lập cơ chế chia sẻ rủi ro theo chuẩn mực quốc tế và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho doanh nghiệp.

Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng biên tập Tạp chí Kinh tế Việt Nam Đào Quang Bính nhận định, trong cấu trúc kinh tế quốc gia, năng lượng nói chung và công nghiệp dầu khí nói riêng luôn giữ vai trò mạch máu, là bệ đỡ vững chắc cho an ninh năng lượng và ổn định vĩ mô.

Tuy nhiên, ngành Dầu khí Việt Nam cũng đang đứng trước những thử thách chưa từng có: mỏ chủ lực suy giảm sản lượng tự nhiên, biến động địa chính trị toàn cầu khó lường và áp lực cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Những yếu tố này đặt ngành dầu khí trước bài toán cân bằng giữa bảo đảm nguồn cung trong ngắn hạn và duy trì tăng trưởng bền vững trong dài hạn.

TS. Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội.

Để giải bài toán trên, ông Đào Quang Bính cho rằng, ngành dầu khí cần tái cấu trúc và định hình lại chất lượng phát triển trên toàn bộ chuỗi giá trị. Trọng tâm không chỉ là duy trì hoạt động khai thác mà còn phải nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và phát huy năng lực công nghiệp trong nước. “Việc định hình lại hoạt động của ngành cần được thực hiện trên toàn bộ chuỗi giá trị, thay vì tập trung riêng vào từng lĩnh vực. Trong đó, lựa chọn dự án, phân bổ nguồn lực và nâng cao hiệu quả đầu tư cần gắn với khả năng kết nối giữa các khâu, từ khai thác tài nguyên đến phát triển công nghiệp khí, lọc hóa dầu và dịch vụ kỹ thuật” - ông Đào Quang Bính nhấn mạnh.

TS. Đặng Thị Thu Hoài, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương) cho rằng, ngành dầu khí Việt Nam cần đổi mới theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và tác động lan tỏa. Trong đó, chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, sản lượng và doanh thu sang phát triển đồng bộ chuỗi giá trị dầu khí; chú trọng công nghiệp chế biến sâu, hóa dầu, dịch vụ kỹ thuật, công nghiệp hỗ trợ và các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao. Tập trung khai thác hợp lý, hiệu quả nguồn tài nguyên dầu khí trong nước; đa dạng hóa nguồn cung và thị trường nhập khẩu; phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng chế biến, vận chuyển, dự trữ và phân phối; nâng cao năng lực dự báo, quản trị rủi ro và ứng phó với biến động giá năng lượng, gián đoạn chuỗi cung ứng quốc tế.

Ông Đặng Thanh Tùng, Phó Trưởng ban Chiến lược Petrovietnam.

“Đặc biệt, ngành dầu khí cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để nâng cao năng suất, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của ngành” - TS. Đặng Thị Thu Hoài nêu rõ.

TS. Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội nhấn mạnh, Luật Dầu khí (sửa đổi) được Quốc hội thông qua ngày 23/8 tiếp tục “mở đường cho sự phát triển”, đáp ứng yêu cầu cao hơn về bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ tăng trưởng kinh tế cao, giải phóng nguồn lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội bứt phá trong kỷ nguyên mới của đất nước.

“Để thích ứng với xu thế chuyển dịch năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ, ngành dầu khí cần mở rộng sang các lĩnh vực năng lượng và kinh tế biển mới như điện gió ngoài khơi, dịch vụ kỹ thuật biển và các hoạt động năng lượng mới phù hợp; đồng thời, thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, giảm phát thải trong các hoạt động dầu khí, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng, an ninh năng lượng và phát triển bền vững” - TS. Phan Đức Hiếu nhấn mạnh.

Xác định định hướng chiến lược bảo đảm tăng trưởng bền vững

Phó Trưởng ban Chiến lược, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) Đặng Thanh Tùng cho biết, trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tiếp tục tăng, Petrovietnam xác định nhiều hướng đi nhằm duy trì tăng trưởng, phát huy nguồn lực hiện có và từng bước mở rộng sang các lĩnh vực năng lượng mới.

Một trong các giải pháp là tăng cường ứng dụng công nghệ trong khai thác dầu khí trong nước; kết hợp tận dụng các cơ chế, chính sách mới nhằm triển khai một số giải pháp kéo dài vòng đời khai thác của các mỏ hiện hữu. Ưu tiên nguồn lực cho các dự án trọng điểm, qua đó, thúc đẩy tăng trưởng, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Quang cảnh diễn đàn.

Ngoài ra, Petrovietnam sẽ phát triển chuỗi khí thiên nhiên hóa lỏng; phát triển hệ sinh thái điện gió ngoài khơi; tham gia phát triển, xây dựng và vận hành các nhà máy điện hạt nhân theo nhiệm vụ được Chính phủ giao...

Song song với mục tiêu tăng trưởng và bảo đảm an ninh năng lượng, Petrovietnam cũng định hướng phát triển các giải pháp giảm phát thải trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Về dài hạn, Petrovietnam cũng hướng tới các dạng năng lượng và nhiên liệu phát thải thấp như hydrogen, amoniac xanh, qua đó mở rộng khả năng giảm phát thải trong các ngành sản xuất và sử dụng năng lượng.

Bên cạnh những nỗ lưc của doanh nghiệp, theo TS. Đặng Thị Thu Hoài, Trưởng Phòng Kinh tế Ngành và Địa phương, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách và môi trường đầu tư, từ đó khơi thông các nguồn lực phát triển.

Tiến sĩ Đặng Thị Thu Hoài, Trưởng Phòng Kinh tế Ngành và Địa phương, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương phát biểu.

TS. Đặng Thị Thu Hoài đề nghị các cơ quan quản lý cần rà soát, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong triển khai các dự án dầu khí, nhất là các dự án có quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp và chu kỳ đầu tư dài; nghiên cứu hoàn thiện cơ chế khuyến khích đầu tư phù hợp với đặc thù của hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí; tăng cường phối hợp giữa các khâu trong chuỗi khí - điện, bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả của các dự án đầu tư.