Sắp xếp thôn, làng, tổ dân phố là yêu cầu tất yếu nhằm tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản trị ở cơ sở. Tuy nhiên, tinh gọn không đồng nghĩa với xóa nhòa những giá trị văn hóa đã kết tinh qua nhiều thế hệ.
Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố tại các xã, phường của Hà Nội không chỉ nhằm tổ chức lại không gian quản trị cơ sở, tinh gọn bộ máy mà còn củng cố mối đại đoàn kết toàn dân. Khi những giá trị lịch sử, văn hóa của mỗi vùng quê được trân trọng và gìn giữ, đó chính là nền tảng vững chắc để các địa phương vững bước vào giai đoạn phát triển mới.
Cùng với triển khai chặt chẽ các bước trong sắp xếp thôn, tổ dân phố, các địa phương trên địa bàn tỉnh đặc biệt quan tâm đến yếu tố giữ gìn giá trị văn hóa, lịch sử và bản sắc riêng của từng cộng đồng. Từ đó, giúp người dân thêm gắn bó với địa phương, củng cố khối đoàn kết trong quá trình thực hiện.
TP. Huế dự kiến sắp xếp lại toàn bộ 1.105 thôn, tổ dân phố hiện có, giảm 522 đơn vị nhằm tinh gọn bộ máy ở cơ sở, đồng thời bảo tồn các giá trị văn hóa, địa danh truyền thống.
Trong tiến trình đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, việc sắp xếp, sáp nhập thôn, tổ dân phố đang được thành phố Hà Nội tích cực triển khai.
Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố không chỉ là câu chuyện về quản lý hành chính. Đằng sau mỗi tên làng, tên thôn hay tên khối phố là lịch sử hình thành của một cộng đồng dân cư, là những giá trị văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Bởi vậy, quá trình thực hiện, các địa phương cần đặc biệt coi trọng yếu tố lịch sử, văn hóa và bản sắc cộng đồng. Đó là cách để quá trình đổi mới diễn ra hài hòa, bảo đảm sắp xếp không đồng nghĩa với việc xóa nhòa những giá trị đã được vun đắp qua thời gian.
HNN - Thành phố Huế đang hoàn thiện phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố theo Nghị định 185/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Từ hơn 1.100 thôn, tổ dân phố hiện nay, toàn thành phố dự kiến còn 583 đơn vị sau sắp xếp. Bên cạnh mục tiêu tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả hoạt động ở cơ sở, việc sắp xếp còn gắn với yêu cầu giữ gìn các giá trị lịch sử, văn hóa và bản sắc cộng đồng.
Tỉnh Lâm Đồng đã và đang triển khai sắp xếp, điều chỉnh các thôn, tổ dân phố nhằm góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở theo hướng tinh gọn, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Theo ĐBQH Bùi Hoài Sơn, sắp xếp thôn, tổ dân phố cần được thực hiện bằng cả lý trí quản trị và trái tim văn hóa. Có như thế, mới vừa tinh gọn được bộ máy, vừa giữ được hồn làng, hồn phố; vừa mở ra không gian phát triển mới.
Bắc Ninh đang khẩn trương sắp xếp, tổ chức lại các thôn, tổ dân phố chưa đạt tiêu chuẩn theo Chỉ thị số 21/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ để thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý. Một trong những nội dung rất quan trọng cần quan tâm thực hiện tốt là việc đặt tên các thôn, tổ dân phố mới khi sắp xếp.
Theo phương án đang được tỉnh Bắc Ninh triển khai, số lượng thôn, tổ dân phố trên địa bàn dự kiến giảm từ 2.858 xuống còn 1.374 đơn vị, tương đương giảm 1.484 thôn, tổ dân phố, đạt tỷ lệ 51,92%.
Lãnh đạo tỉnh yêu cầu việc sắp xếp phải bảo đảm đúng quy định, tiến độ, quy mô theo yêu cầu của Trung ương; đồng thời xây dựng phương án sắp xếp người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
Chỉ thị số 21 của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với các địa phương trong bối cảnh bộ máy hành chính cơ sở tiếp tục được tinh gọn. Đây là chủ trương đúng đắn, phù hợp yêu cầu phát triển và xu hướng quản trị hiện đại, góp phần giảm đầu mối, tiết kiệm nguồn lực, tạo thêm dư địa cho phát triển kinh tế - xã hội.
Hà Nội sẽ chính thức áp dụng quy định mới về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố từ ngày 1/7/2026. Nếu nhìn thuần túy dưới góc độ hành chính, đây là một cuộc sắp xếp lại bộ máy tại cấp cơ sở ở Hà Nội nhằm tinh gọn đầu mối, giảm số lượng đơn vị từ 5.467 xuống còn khoảng 2.755 thôn, tổ dân phố, giảm 2.712 thôn, tổ dân phố.
Nghị quyết 105/NQ-CP ngày 8-4-2026 của Chính phủ đặt ra yêu cầu Bộ Nội vụ hoàn thiện quy định, hướng dẫn và theo dõi việc sắp xếp thôn, tổ dân phố, cùng đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở cho phù hợp với tình hình mới. Đó là một yêu cầu đúng và cần thiết trong tiến trình tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Nhưng với Việt Nam, thôn, xóm, làng, tổ dân phố không chỉ là đơn vị cư trú hay mắt xích quản lý. Đó còn là không gian ký ức, không gian văn hóa, nơi lắng đọng phong tục, nghề nghiệp, tín ngưỡng, lối sống và bản sắc cộng đồng. Vì thế, sắp xếp thế nào để tinh gọn mà không làm phai nhạt hồn cốt văn hóa là câu hỏi rất cần được đặt ra từ đầu.
Trong tiến trình sắp xếp lại thôn, tổ dân phố trên phạm vi cả nước hiện nay, câu chuyện tưởng như chỉ thuộc về quản trị hành chính lại đang gợi mở một vấn đề lớn hơn: Có nên trả lại tên gọi 'Làng' thay cho 'Thôn' ở khu vực nông thôn Việt Nam ? Đây không chỉ là lựa chọn ngôn từ, mà thực chất là lựa chọn cách ứng xử với ký ức văn hóa và nền tảng tinh thần của cộng đồng người Việt.
Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố theo Kết luận 27-KL/TW được kỳ vọng sẽ tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở và tạo động lực phát triển mới. Tuy nhiên, phía sau câu chuyện hành chính không chỉ là việc nhập địa giới hay giảm đầu mối, mà còn là bài toán giữ gìn 'hồn làng' – nơi lưu giữ ký ức, bản sắc và sức mạnh cộng đồng của người Việt suốt hàng nghìn năm lịch sử.
Sáp nhập thôn, tổ dân phố là yêu cầu trong quá trình tinh gọn bộ máy. Nhưng nếu chỉ nhìn thôn, làng như một đơn vị hành chính để cộng trừ, chia tách, đặt tên lại, chúng ta có thể vô tình làm tổn thương cấu trúc văn hóa bền bỉ của dân tộc Việt Nam.
Những ngày gần đây, chuyện về việc sáp nhập thôn, tổ dân phố ở Hà Nội, trong đó có nguy cơ cái tên 'làng Vòng' nổi tiếng hàng nghìn năm tuổi sẽ dần biến mất khỏi hệ thống hành chính, đã khiến dư luận đặc biệt quan tâm.
Chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố theo Nghị quyết số 105/NQ-CP ban hành Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 210-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trong thời gian tới, đang được triển khai rộng rãi tại nhiều địa phương.