Dùng AI để cạnh tranh sòng phẳng với doanh nghiệp toàn cầu

Cạnh tranh toàn cầu ngay tại sân nhà

Theo ông Bùi Quang Cường - Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), chưa bao giờ biên giới được xóa nhòa như hiện nay. Một sản phẩm được làm ra tại một vùng quê Việt Nam hoàn toàn có thể bán trực tiếp ra thị trường nước ngoài. Khoảng cách địa lý không còn là rào cản để doanh nghiệp gia nhập thị trường. “Chợ” hiện nay có thể nằm ngay trên một khu vườn ở vùng quê và từ đó bán hàng ra toàn cầu.

Đây là cơ hội lớn cho doanh nghiệp khi thị trường không còn giới hạn trong một khu vực địa lý nhất định mà đã trở thành thị trường toàn cầu. Trước đây, để xuất khẩu gỗ hoặc các sản phẩm khác, doanh nghiệp phải trải qua nhiều khâu như tìm kiếm đối tác nước ngoài, ký kết các thỏa thuận hợp tác và thực hiện những giao dịch có giá trị lớn.

Với thương mại điện tử, đặc biệt là thương mại điện tử xuyên biên giới, doanh nghiệp Việt Nam có thể bán hàng trực tiếp đến người tiêu dùng nước ngoài. Ngay cả những sản phẩm nhỏ như hàng thủ công mỹ nghệ, có giá trị vừa phải, cũng có thể tiếp cận khách hàng quốc tế.

Theo ông Cường, sự phát triển của thương mại điện tử còn tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam giảm phụ thuộc vào mô hình OEM (gia công). Lâu nay, nhiều doanh nghiệp chủ yếu gia công cho đối tác nước ngoài, trong khi phần giá trị gia tăng lớn phụ thuộc vào doanh nghiệp nước ngoài.

Ông Bùi Quang Cường - Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM).

“Với sự phát triển của thương mại điện tử, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ tạo ra sản phẩm ‘Made in Vietnam’ mà còn có thể xây dựng thương hiệu Việt Nam và bán ra thế giới”, ông Cường nói.

Tuy nhiên, cơ hội mở rộng thị trường cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với cạnh tranh toàn cầu.

Theo ông Cường, người tiêu dùng Việt Nam hiện có thể lên Shopee, TikTok, Lazada để mua hàng và nhận ra người bán là các cửa hàng nước ngoài. Các cửa hàng này có thể giao hàng đến tay người tiêu dùng Việt Nam chỉ trong 2-3 ngày.

Do đó, doanh nghiệp Việt Nam không thể cho rằng mình còn nhỏ và chưa cần vươn ra thị trường quốc tế. Khi doanh nghiệp đứng yên, đối thủ nước ngoài vẫn có thể vào tận thị trường trong nước để cạnh tranh.

“Cơ hội là chúng ta có thể cạnh tranh toàn cầu nhưng cũng là thách thức khi chúng ta bị cạnh tranh toàn cầu”, ông Cường nhận định.

Khoảng cách địa lý đang dần biến mất nhưng một khoảng cách khác đang trở nên rõ nét hơn, đó là khoảng cách về năng lực. Theo thống kê của các nền tảng và Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử của Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu Đông Nam Á. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đã bắt đầu chậm lại trong 2 năm trở lại đây.

Trong khi doanh số thương mại điện tử vẫn tăng cao, số lượng nhà bán hàng trên các nền tảng lại giảm dần trong khoảng 3 năm qua.

“Dư địa và doanh số dành cho những nhà bán hàng lớn, biết cách đầu tư, có kinh nghiệm ngày càng tăng. Nhưng những nhà bán hàng nhỏ lẻ có doanh số giảm dần, thậm chí không có đơn hàng, dẫn đến phải rời bỏ thị trường”, ông Cường cho biết.

Theo ông, diễn biến này cho thấy khoảng cách về năng lực giữa các nhà bán hàng đang có xu hướng gia tăng. Vì vậy, cơ quan Nhà nước và các doanh nghiệp lớn cần có giải pháp hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ nâng cao năng lực, thu hẹp khoảng cách.

AI có thể thu hẹp khoảng cách năng lực

Một trong những công cụ có thể giúp doanh nghiệp nhỏ thu hẹp khoảng cách về năng lực là trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo ông Cường, nếu biết sử dụng AI, doanh nghiệp có thể nâng cao năng lực và cạnh tranh sòng phẳng hơn với các doanh nghiệp toàn cầu. Việt Nam đã có năng lực đáng kể trong hoạt động kinh doanh và xuất khẩu qua môi trường số từ hơn một thập kỷ trước.

Ông Cường dẫn lại cuộc trao đổi với Giám đốc Facebook tại Việt Nam vào năm 2015. Khi đó, vị này cho biết nếu tính xuất khẩu đơn thuần là đưa hàng hóa từ quốc gia này sang quốc gia khác, Việt Nam đã nằm trong nhóm 10 quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới.

Ngay từ thời điểm đó, nhiều người Việt Nam đã ngồi tại Việt Nam, nhập hàng từ Trung Quốc rồi bán sang Mỹ và châu Âu với quy mô lớn. Chi phí quảng cáo của một số người có thể lên tới vài tỷ đồng mỗi ngày. Thậm chí, một số tài khoản quảng cáo Facebook dạng “invoice” trả sau khi đó có giá trị tương đương một căn chung cư tầm trung tại Hà Nội.

"Những số liệu này cho thấy dù Việt Nam có quy mô thị trường không lớn, người Việt Nam lại có năng lực số đáng kể. Mức độ sử dụng internet, mạng xã hội và AI của người Việt Nam cũng được đánh giá cao so với mức trung bình thế giới. Đây là lợi thế lớn để doanh nghiệp Việt Nam tận dụng thương mại điện tử và phát triển nhanh hơn trong thời gian tới", chuyên gia nêu.

Để phát huy lợi thế này, ông Cường đề xuất Nhà nước có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp thử nghiệm, có ưu đãi cho hoạt động xuất khẩu qua thương mại điện tử và tạo điều kiện để triển khai một chiến lược quốc gia về lĩnh vực này.

"Nếu Nhà nước có chính sách để giúp các doanh nghiệp Việt Nam có những thử nghiệm hoặc có ưu đãi để xuất khẩu qua thương mại điện tử và tạo điều kiện nhiều hơn cho một chiến lược quốc gia, Việt Nam sẽ phát triển rất nhanh trong thời gian tới", đại diện VECOM nhấn mạnh.