Gìn giữ văn hóa dân tộc Cao Lan

Anh Hà Xuân Kết - Bí thư Chi bộ thôn Hòa Cuông 1 cho biết, toàn thôn có 241 hộ dân, trong đó 82% số hộ là đồng bào dân tộc Cao Lan. Xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của cộng đồng, người dân trong thôn luôn có ý thức gìn giữ những phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc; mặc trang phục truyền thống trong các ngày lễ, tết và sử dụng tiếng nói của người Cao Lan trong giao tiếp hằng ngày, nhất là giữa các thành viên trong gia đình. Đặc biệt, những làn điệu Sình Ca mượt mà, sâu lắng vẫn được người dân duy trì và truyền lại cho thế hệ trẻ.

Để tạo môi trường sinh hoạt, giao lưu và truyền dạy văn hóa Cao Lan, thôn Hòa Cuông 1 đã thành lập Câu lạc bộ Khuyến học múa hát Sình Ca và bảo tồn tri thức bản địa. Sau 10 năm hoạt động, từ 6 thành viên ban đầu, đến nay, câu lạc bộ đã phát triển lên 56 thành viên. Mỗi tháng, duy trì từ 1 - 2 buổi sinh hoạt; các thành viên cùng nhau học múa, hát Sình Ca, tìm hiểu tiếng nói và chữ viết của người Cao Lan.

Không chỉ là nơi giao lưu văn nghệ, câu lạc bộ còn trở thành không gian để các thành viên tìm hiểu, nghiên cứu, gìn giữ và truyền dạy những tri thức văn hóa truyền thống, qua đó, góp phần đưa văn hóa Cao Lan đến gần hơn với thế hệ trẻ.

Chị Mễ Thị Vân ở thôn Hòa Cuông 1 chia sẻ: “Mỗi tháng từ 1-2 lần, các thành viên trong câu lạc bộ lại tập hợp để luyện tập những bài hát, điệu múa của dân tộc Cao Lan. Khi thôn, xã tổ chức kỷ niệm các ngày lễ hoặc giao lưu văn nghệ, mọi người tập luyện nhiều hơn và cùng nhau tham gia. Văn hóa, văn nghệ đã trở thành một phần trong cuộc sống của người dân nơi đây”.

Cùng với sự tham gia của cộng đồng, chính quyền địa phương thường xuyên quan tâm, phát huy vai trò của người có uy tín đồng bào dân tộc Cao Lan trong tuyên truyền, vận động Nhân dân gìn giữ bản sắc văn hóa. Trong cộng đồng Cao Lan ở địa phương, nghệ nhân Nịnh Quang Thanh là một trong những người dành nhiều tâm huyết cho việc bảo tồn văn hóa truyền thống. Hiện, ông còn lưu giữ 7 cuốn sách cổ ghi chép về các nghi lễ, phong tục của người Cao Lan như hát Sình Ca, lễ cấp sắc, nghi lễ cầu mùa...

Ở tuổi 70, niềm say mê với những làn điệu dân ca vẫn thôi thúc ông tiếp tục truyền dạy cho thế hệ trẻ. Chia sẻ về tình yêu dành cho Sình Ca, nghệ nhân Nịnh Quang Thanh cho biết: “Những câu hát đã gắn với cuộc sống của người Cao Lan từ bao đời nay. Tôi tuy tuổi cao nhưng vẫn rất đam mê những làn điệu Sình Ca. Tôi nghĩ nếu mình không gắn bó, không truyền lại cho con cháu thì sau này những làn điệu ấy có thể bị mai một. Vì vậy, tôi đã mở nhiều lớp để các cháu đến học. Nhìn các cháu biết hát, biết yêu những làn điệu của dân tộc mình, tôi rất vui và càng có thêm động lực để tiếp tục truyền dạy”.

Không chỉ ở Hòa Cuông 1, tại thôn Minh Quán 4, nơi có khoảng 35% số hộ là đồng bào Cao Lan, việc gìn giữ bản sắc văn hóa cũng được quan tâm thông qua các hoạt động cộng đồng và phát huy vai trò của người cao tuổi.

Thông qua phong trào “Tuổi cao - Gương sáng” cùng các hoạt động văn hóa, văn nghệ, người cao tuổi không chỉ tích cực tham gia đời sống cộng đồng mà còn trở thành những người trực tiếp truyền dạy phong tục, tập quán cho con cháu. Trong mỗi gia đình, họ là những tấm gương để thế hệ trẻ noi theo, từ cách ứng xử, sinh hoạt đến việc thực hành và gìn giữ những phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc.

Ông Nguyễn Minh Khôi - Chi hội trưởng Chi hội Người cao tuổi thôn Minh Quán 4 chia sẻ: “Hiện nay, nhiều thanh niên đi làm tại các công ty nên không có nhiều thời gian tham gia các hoạt động ở thôn, nhất là hoạt động văn hóa, văn nghệ. Vì vậy, chúng tôi càng xác định phải phát huy tinh thần “Tuổi cao - Gương sáng”, cố gắng duy trì các hoạt động của thôn, của chi hội và đội văn nghệ, lồng ghép các tiết mục của người Cao Lan trong những chương trình văn nghệ của thôn để giữ gìn bản sắc”.

Cùng với phát huy giá trị tốt đẹp, đồng bào Cao Lan ở Trấn Yên còn tích cực xây dựng đời sống văn hóa, hưởng ứng các phong trào thi đua, trong đó có phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới”. Từ những việc làm thiết thực ấy, mỗi người dân đang góp phần tạo dựng diện mạo quê hương ngày càng khởi sắc, cuộc sống ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Ông Phạm Huy Mai - Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Trấn Yên cho biết: “Thời gian tới, phòng tiếp tục tham mưu UBND xã tăng cường chỉ đạo tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân về tầm quan trọng của việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống; khuyến khích đồng bào Cao Lan duy trì tiếng nói, trang phục, các làn điệu dân ca, nghi lễ và phong tục tốt đẹp của dân tộc. Đồng thời, tạo điều kiện để các câu lạc bộ, đội văn nghệ và những người có uy tín, nghệ nhân phát huy vai trò trong việc truyền dạy văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ”.

Với sự chung tay của cộng đồng và chính quyền địa phương, tin tưởng rằng, những giá trị văn hóa Cao Lan ở xã Trấn Yên tiếp tục được gìn giữ, trao truyền bền vững qua các thế hệ, góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa, tinh thần các dân tộc trên địa bàn.