Gỡ điểm nghẽn về vốn để doanh nghiệp làm chủ công nghệ

Tại Tọa đàm “Doanh nghiệp công nghệ chiến lược làm chủ công nghệ, dẫn dắt tương lai” trong khuôn khổ TechFuture 2026 ngày 11/9, đại diện doanh nghiệp, chuyên gia và cơ quan quản lý đã chỉ ra nhiều điểm nghẽn trong quá trình phát triển công nghệ tại Việt Nam.

Các đại biểu trao đổi tại tọa đàm “Doanh nghiệp công nghệ chiến lược làm chủ công nghệ, dẫn dắt tương lai” trong khuôn khổ TechFuture 2026. Ảnh: Chinhphu.vn/Thu Giang.

Khi tài sản trí tuệ chưa trở thành “tấm vé” tiếp cận vốn

Một trong những điểm nghẽn đáng chú ý là cách nhìn nhận và định giá tài sản của doanh nghiệp công nghệ.

Theo ông Võ Hải Quang, Trưởng phòng Quản lý Công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An, doanh nghiệp trên địa bàn từng gặp không ít khó khăn trong tiếp cận nguồn lực, từ quy trình gọi vốn đến vay vốn.

Đặc thù của doanh nghiệp công nghệ là giá trị lớn có thể không nằm ở nhà xưởng, đất đai hay máy móc mà nằm trong sáng chế, giải pháp kỹ thuật, phần mềm, dữ liệu, bí quyết công nghệ và các tài sản trí tuệ khác. Trong khi đó, một số chính sách hỗ trợ và cơ chế tiếp cận vốn vẫn gắn với yêu cầu về tài sản hữu hình.

Đây chính là khoảng cách cần được thu hẹp.

Một doanh nghiệp công nghệ non trẻ có thể sở hữu giải pháp giàu tiềm năng nhưng chưa tích lũy được nhiều tài sản theo cách đánh giá truyền thống. Nếu tài sản trí tuệ chưa được nhìn nhận đầy đủ trong quá trình đánh giá năng lực doanh nghiệp, những ý tưởng có khả năng tạo ra giá trị lớn có thể gặp khó ngay ở giai đoạn cần nguồn lực để thử nghiệm, hoàn thiện và thương mại hóa.

Vì vậy, tháo gỡ bài toán vốn không đơn giản là bổ sung thêm các chương trình hỗ trợ. Quan trọng hơn là thiết kế cơ chế phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, từ đánh giá tài sản, năng lực phát triển đến khả năng tạo dòng tiền trong tương lai.

Chính sách phải giúp công nghệ đi được đến thị trường

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng không thể chỉ trông chờ vào chính sách.

Muốn thuyết phục nhà đầu tư và tiếp cận các dòng vốn, doanh nghiệp cần từng bước củng cố năng lực tài chính, duy trì dòng tiền ổn định, xây dựng các chỉ số về vốn, doanh thu và chứng minh khả năng thương mại hóa sản phẩm.

Thực tế khởi nghiệp trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và năng lượng xanh cũng cho thấy khoảng cách từ một ý tưởng tốt đến một doanh nghiệp có khả năng đứng vững trên thị trường không hề ngắn. Bà Nguyễn Thị Ngọc Hiên, Giám đốc Công ty TNHH PSG Năng lượng Việt Nam, kỳ vọng Chính phủ tiếp tục có thêm chính sách hỗ trợ để doanh nghiệp có nguồn lực đầu tư, phát triển và mở rộng hoạt động.

Điều doanh nghiệp cần vì thế không chỉ là “vốn rẻ”, mà còn là một hệ sinh thái trong đó chính sách, thị trường, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo có thể kết nối với nhau.

Một công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi vượt qua được phòng nghiên cứu, giai đoạn thử nghiệm để trở thành sản phẩm được thị trường chấp nhận. Chính sách hỗ trợ cũng chỉ phát huy hiệu quả khi tạo được con đường thuận lợi hơn cho quá trình đó.

Mục tiêu làm chủ công nghệ vì thế cần đi cùng một yêu cầu khác: khơi thông nguồn lực cho những doanh nghiệp có năng lực làm chủ công nghệ. Khi tài sản trí tuệ được đánh giá đúng giá trị, cơ chế vốn phù hợp hơn với đặc thù của đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực quản trị, dòng vốn mới có cơ hội chảy đến những dự án thực sự có tiềm năng.

Gỡ được những điểm nghẽn ấy không chỉ giúp một doanh nghiệp đưa sản phẩm ra thị trường. Xa hơn, đó là điều kiện để hình thành những doanh nghiệp công nghệ đủ sức lớn lên, dẫn dắt hệ sinh thái và từng bước đưa công nghệ Việt tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.