Gripen thế hệ tiếp theo – Thụy Điển sẽ phát triển tiêm kích có người lái đến bao giờ?

Tiêm kích Gripen E được xem là bước phát triển quan trọng trong chương trình máy bay chiến đấu của Thụy Điển.

Tuy nhiên, vòng đời của một chiến đấu cơ thường kéo dài nhiều thập niên, trong khi công nghệ quân sự thay đổi nhanh chóng.

Điều này đặt ra câu hỏi về hướng phát triển tiếp theo của ngành hàng không quân sự Thụy Điển: tiếp tục nâng cấp Gripen hay từng bước chuyển sang một nền tảng hoàn toàn mới?

Trước mắt, Saab vẫn có nhiều dư địa để phát triển Gripen E/F. Kiến trúc điện tử mở cho phép tích hợp những chức năng mới thông qua nâng cấp phần mềm và thay đổi các mô-đun cần thiết.

Radar, cảm biến, hệ thống tác chiến điện tử và khả năng xử lý dữ liệu có thể tiếp tục được cải tiến mà không nhất thiết phải thiết kế lại toàn bộ máy bay.

Một hướng phát triển quan trọng là tăng cường khả năng phối hợp với UAV. Trong tương lai, tiêm kích có người lái có thể đảm nhận vai trò chỉ huy, trong khi các phương tiện không người lái thực hiện nhiệm vụ trinh sát, gây nhiễu hoặc mang vũ khí.

Cách tổ chức này giúp mở rộng phạm vi hoạt động và giảm nguy cơ đưa phi công vào những khu vực nguy hiểm.

Trí tuệ nhân tạo cũng có thể trở thành thành phần quan trọng trong thế hệ máy bay tiếp theo. AI có khả năng hỗ trợ phân tích dữ liệu cảm biến, đánh giá mối đe dọa và đề xuất phương án tác chiến.

Khi lượng thông tin trên chiến trường ngày càng lớn, việc tự động hóa một số quy trình có thể giúp phi công tập trung vào những quyết định quan trọng hơn.

Bên cạnh đó, những công nghệ như động cơ thế hệ mới, vật liệu tiên tiến, cảm biến đa phổ và hệ thống liên kết dữ liệu có thể định hình thiết kế máy bay tương lai.

Tuy nhiên, Thụy Điển phải cân nhắc kỹ chi phí phát triển và quy mô sản xuất. Một chương trình tiêm kích hoàn toàn mới đòi hỏi nguồn lực tài chính, nhân lực kỹ thuật và thời gian rất lớn.

Saab từng nghiên cứu các phương án máy bay chiến đấu tương lai trong khuôn khổ những chương trình công nghệ quốc gia và hợp tác quốc tế.

Những nghiên cứu này chưa đồng nghĩa Thụy Điển đã quyết định phát triển một mẫu tiêm kích thay thế Gripen với cấu hình cụ thể.

Về dài hạn, tương lai của Gripen có thể không chỉ nằm ở việc tạo ra một phiên bản mạnh hơn. Thách thức lớn hơn là biến máy bay thành trung tâm của một hệ thống tác chiến kết nối, trong đó tiêm kích có người lái, UAV, cảm biến mặt đất và các nền tảng chỉ huy cùng phối hợp.

Điều đó cho thấy Thụy Điển có thể tiếp tục duy trì Gripen trong nhiều năm, đồng thời chuẩn bị những công nghệ cần thiết cho thế hệ không quân tiếp theo.

Tương lai của máy bay chiến đấu có người lái chưa kết thúc, nhưng vai trò của phi công có thể thay đổi đáng kể trong những thập niên tới.