Hạ tầng số đến vùng sản xuất

Đổi mới tư duy

Diên Sanh là một trong những địa phương tích cực đưa khoa học, công nghệ vào sản xuất nông nghiệp. Tận dụng lợi thế đồng bằng ven sông, xã duy trì ổn định diện tích gieo cấy lúa 2 vụ, năng suất bình quân đạt trên 60 tạ/ha.

Đến nay, tỉ lệ cơ giới hóa làm đất và thu hoạch đạt 100% diện tích. Khâu gieo cấy bằng máy sạ đạt 55%-60%, phun thuốc bằng thiết bị bay không người lái (drone) đạt khoảng 40%. Nhờ vậy, chi phí sản xuất giảm 15%-20%, sức lao động thủ công giảm trên 70%, đồng thời rút ngắn thời gian thu hoạch để tránh lũ, bão.

Ông Lê Ngọc Trãi, ở thôn Thiện Tây, chia sẻ: “Từ khi đưa máy móc vào thay thế sức người và làm lúa chất lượng cao, gia đình tôi giảm rất nhiều chi phí, công sức. Việc tham gia liên kết có doanh nghiệp bao tiêu đầu ra ngay tại chân ruộng giúp bà con hoàn toàn yên tâm, không lo bị ép giá”.

Đưa máy gặt đập liên hợp vào thu hoạch lúa trên những cánh đồng lớn - Ảnh: K.S

Hiệu quả từ thực tế hộ gia đình ông Trãi là kết quả của việc địa phương đẩy mạnh quy hoạch và chuyển đổi hệ thống canh tác theo hướng công nghệ cao. Xã đã tập trung xây dựng hơn 150ha lúa chất lượng cao và lúa đạt chuẩn VietGAP, triển khai các mô hình “cánh đồng lớn” canh tác đồng nhất một giống. Việc ký kết hợp tác bao tiêu lúa tươi tại ruộng với Công ty CP Tổng công ty Thương mại Quảng Trị (SEPON GROUP), với giá cao hơn thị trường 10%-15%, đã mang lại mức tăng lợi nhuận 20%-25% cho bà con.

Phó Chủ tịch UBND xã Diên Sanh Lê Xuân Nam cho biết: “Xã đã triển khai 3 nhóm giải pháp chính: Quy hoạch lại đồng ruộng, dồn điền đổi thửa; đầu tư hệ thống thủy lợi; thu hút doanh nghiệp nông ngư cơ vào Cụm công nghiệp Diên Sanh để cung ứng, sửa chữa máy móc. Từ nguồn kinh phí hỗ trợ bảo vệ đất trồng lúa 2,512 tỉ đồng năm 2026, xã hỗ trợ 100% giống xác nhận, phân bón sinh học và tập huấn kỹ thuật cho người dân”.

Song song với cây lúa, các hợp tác xã (HTX) trên địa bàn cũng tích cực đổi mới quy trình sản xuất và chế biến. Giám đốc HTX Sản xuất, dịch vụ nông nghiệp Thiện Tây Bùi Trường cho hay: “HTX đã phát triển 30-40ha sản xuất sạch. Nhờ dùng chế phẩm sinh học và drone, chất lượng nông sản nâng lên rõ rệt, thu nhập bình quân thành viên đạt 55-60 triệu đồng/năm. Đơn vị còn chế biến ớt bột đạt OCOP 3 sao”.

Cũng theo ông Lê Xuân Nam, địa phương sẽ tiếp tục triển khai Đề án phát triển nông nghiệp giai đoạn 2026-2030, chuyển mạnh từ sản xuất nhỏ lẻ sang quy mô hàng hóa chất lượng cao, gắn với bảo vệ môi trường và bảo đảm đầu ra ổn định. Đây là điều kiện quan trọng để Diên Sanh xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, nâng cao thu nhập cho người dân.

Gian hàng trưng bày, giới thiệu các sản phẩm OCOP và nông sản tiêu biểu của xã Diên Sanh thu hút sự quan tâm - Ảnh: K.S

Mở rộng cánh đồng số

Ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp đang lan tỏa khắp các vùng quê Quảng Trị. Từ miền đồng bằng đến các bản làng vùng cao, người nông dân hôm nay không còn giữ thói quen canh tác cũ, mà đã chủ động chuyển từ tư duy “sản xuất” thuần túy sang làm “kinh tế nông nghiệp”.

Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật tỉnh Bùi Phước Trang cho hay: “Đơn vị đã tham mưu HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND, ngày 17/7/2026 về việc quy định chính sách hỗ trợ tích tụ, tập trung đất nông nghiệp gắn với đẩy mạnh cơ giới hóa, hiện đại hóa sản xuất; phát triển vùng nguyên liệu nông nghiệp, thủy sản bền vững đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh Quảng Trị.

Theo đó, tỉnh hỗ trợ 50% chi phí giống, vật tư ở đồng bằng và lên tới 70% đối với khu vực miền núi. Khi mua sắm máy móc hiện đại như drone, máy cấy, kho lạnh, nông dân được hỗ trợ nửa kinh phí hoặc nhận hỗ trợ 100% lãi suất vay ngân hàng trong 3 năm. Tỉnh cũng tài trợ toàn bộ chi phí thiết lập phần mềm truy xuất nguồn gốc và in ấn bao bì để nông sản dễ dàng tiếp cận các thị trường lớn.

Thời gian tới, chi cục tiếp tục đẩy mạnh hướng dẫn người dân làm nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn; đồng thời chủ động mời gọi doanh nghiệp ký kết hợp đồng bao tiêu nông sản lâu dài cho bà con”.

Ứng dụng thiết bị bay không người lái chăm sóc cây trồng - Ảnh: K.S

Chính sách “tiếp sức” kịp thời đã tạo bước chuyển mình rõ nét trên đồng ruộng Quảng Trị. Toàn tỉnh gieo sạ hơn 103.000ha lúa, trong đó 78% là diện tích lúa chất lượng cao; mô hình “cánh đồng lớn” vượt 19.000ha giúp nâng cao năng suất, thuận lợi cho máy móc vận hành.

Các cây trồng chủ lực như cà phê, cao su, hồ tiêu mang lại nguồn thu nhập ổn định, đưa sản lượng lương thực có hạt đạt gần 62 vạn tấn. Đáng chú ý, việc ứng dụng kỹ thuật tiên tiến được hưởng ứng mạnh mẽ với gần 100 nhà màng, nhà lưới, hơn 1.000ha tưới tự động và 25.000ha ứng dụng thiết bị bay không người lái.

Việc dán tem truy xuất nguồn gốc cũng đạt nhiều kết quả, với hơn 220 sản phẩm OCOP, góp phần nâng cao giá trị và khả năng nhận diện nông sản địa phương. Bà Trương Thị Kiều, Giám đốc HTX Sản xuất, kinh doanh nông nghiệp Kiều Trân ở xã Diên Sanh cho biết: “Để xây dựng các sản phẩm OCOP, đơn vị đã chủ động đầu tư vùng nguyên liệu, máy móc hiện đại và đào tạo nhân công. Ban đầu, HTX gặp không ít vướng mắc về vốn cũng như chuyên môn. Nhờ sự hỗ trợ từ các cấp, các ngành, chúng tôi đã vượt khó, cải tiến mẫu mã, dán tem truy xuất nguồn gốc và bảo hộ thương hiệu. Đến nay, HTX sở hữu nhiều sản phẩm đạt chuẩn OCOP và nông nghiệp tiêu biểu”.

Hiệu quả thực tế từ các HTX cho thấy hướng đi đúng đắn của nông nghiệp Quảng Trị. Việc tích cực chuyển đổi từ nếp nghĩ cũ sang làm kinh tế hiện đại tạo niềm tin cho bà con, giúp các mô hình liên kết phát triển ngày càng rộng khắp trên các đồng ruộng.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hồng Phương cho hay: “Ứng dụng khoa học, công nghệ đã mang lại sự đổi thay rõ rệt, vừa nâng cao năng suất nông sản, vừa giải phóng sức lao động vất vả cho người dân, giúp bà con chủ động hơn trong phát triển kinh tế theo chuỗi liên kết.

Bên cạnh đó, ngành Nông nghiệp tỉnh đang tập trung hỗ trợ người dân đẩy mạnh chuẩn hóa vùng trồng, đưa mã số truy xuất nguồn gốc và hạ tầng số đến từng vùng sản xuất, thửa ruộng để nâng cao thương hiệu sản phẩm. Địa phương cũng chú trọng quy hoạch các vùng nguyên liệu lớn đạt chuẩn, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các doanh nghiệp hợp tác bao tiêu sản phẩm lâu dài, giúp người dân nâng cao thu nhập và khẳng định vị thế nông sản Quảng Trị”.