Hình thành kênh dẫn vốn mới cho TPHCM

Khu trung tâm TPHCM nhìn từ trên cao. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Vấn đề không chỉ ở con số mà quan trọng như người đứng đầu Đảng bộ TPHCM đã chỉ rõ, việc tăng thu không thể chỉ dựa vào đất, thành phố đang hướng đến tích lũy các nguồn lực khác, trong đó đặc biệt sử dụng các công cụ tài chính phái sinh, nguồn thu từ không gian phát triển mới và dòng vốn quốc tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, “bộ đôi” định hướng - pháp lý gồm Nghị quyết 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới cùng các cơ chế đặc thù đang được thiết kế trong Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt TPHCM được kỳ vọng sẽ tạo ra một hệ sinh thái huy động vốn mới, đủ sức dẫn dắt và lan tỏa các nguồn lực chiến lược cho thành phố.

Điểm đáng chú ý là các nhà hoạch định chính sách đang định hình một chuỗi vận hành vốn tương đối hoàn chỉnh với 3 giai đoạn kế tiếp nhau: tạo vốn mồi, tạo đòn bẩy và huy động vốn quy mô lớn. Mỗi giai đoạn được hỗ trợ bởi những cơ chế pháp lý riêng, gắn với từng chương trình phát triển cụ thể, qua đó hình thành một vòng tuần hoàn vốn tương đối khép kín cho TPHCM.

Ở giai đoạn tạo vốn mồi, Nghị quyết 09-NQ/TW đặt ra chủ trương xây dựng và vận hành hiệu quả Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) theo hướng thế hệ mới tại TPHCM, kết nối sâu rộng với thị trường vốn quốc tế. Đây không chỉ là một định chế tài chính mới mà còn là công cụ tạo lập nguồn vốn ban đầu thông qua các hoạt động tài chính quốc tế, công nghệ tài chính và những thị trường mới như tín chỉ carbon. Điểm đặc biệt là từ vốn mồi, tạo ra nguồn thu sẽ được giữ lại 100% (trong 5 năm đầu) và nguồn thu tín chỉ carbon cũng được giữ lại toàn bộ để tái đầu tư hạ tầng lõi, mạng lưới số và làm vốn đối ứng giải phóng mặt bằng. Đây chính là cơ chế tích lũy vốn ban đầu để thành phố tạo dựng các nguồn lực phát triển mới.

Trên nền tảng đó, thành phố bước sang giai đoạn tạo đòn bẩy tăng trưởng thông qua các mô hình kinh tế mới. Không gian pháp lý mới cho phép thí điểm sàn giao dịch tài sản số, tài sản mã hóa và khung Sandbox (cơ chế thí điểm) nhằm thu hút dòng vốn đầu tư mạo hiểm từ các nhà đầu tư nước ngoài. Bên cạnh đó là dòng vốn FDI từ các thành viên VIFC được hưởng những cơ chế thông thoáng hơn về thủ tục đầu tư.

Đối với các tập đoàn tài chính và nhà đầu tư chiến lược thuộc nhóm Fortune Global 500, cơ chế “fast-track” được thiết kế theo hướng rút ngắn thủ tục, miễn giấy phép đầu tư trong một số trường hợp và cho phép ứng trước kinh phí hạ tầng để khấu trừ vào tiền thuê đất. Mục tiêu là tạo ra sức hút đủ lớn để dòng vốn quốc tế lựa chọn TPHCM như một điểm đến chiến lược.

Hai giai đoạn trên sẽ tạo đà cho giai đoạn huy động vốn quy mô lớn thông qua việc phát hành các công cụ nợ ra thị trường quốc tế như trái phiếu đô thị, trái phiếu xanh và trái phiếu dự án. Đây sẽ là nguồn lực quan trọng cho các công trình chiến lược như Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, hệ thống metro, các dự án chống ngập hay mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD)...

Trong số đó, TOD được xem là một đột phá đặc biệt quan trọng. Khi Nghị quyết 09-NQ/TW mở đường cho việc khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai để tạo nguồn lực đầu tư phát triển, thì cơ chế thu giá trị gia tăng từ đất đai quanh các nhà ga metro chính là bước cụ thể hóa chủ trương đó. Đó cũng sẽ là điểm đột phá pháp lý quan trọng được Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt TPHCM triển khai. Các cơ chế huy động vốn cũng được phân định khá rõ. Đối với các dự án kinh tế biển và logistics như Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ hay Cảng Cái Mép Hạ, thành phố có thể phát hành trái phiếu dự án quốc tế để thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong lĩnh vực hàng hải...

Nếu được triển khai hiệu quả, các cơ chế mới sẽ tạo ra không chỉ nguồn lực cho đầu tư phát triển mà còn từng bước hình thành một kênh dẫn vốn mới cho TPHCM. Khi đó, tăng trưởng của thành phố sẽ không còn phụ thuộc vào nguồn thu từ đất, mà được nâng đỡ bởi thị trường vốn, dòng vốn quốc tế và các động lực kinh tế mới. Đây cũng chính là nền tảng để TPHCM tăng trưởng 2 con số một cách bền vững và dài hạn.