Iran đặt ra yêu cầu gì để đàm phán ngừng bắn?

Iran đưa ra loạt yêu cầu cứng rắn với Mỹ, từ đóng cửa căn cứ vùng Vịnh đến kiểm soát eo biển Hormuz, khiến triển vọng ngừng bắn trở nên mong manh dù tín hiệu ngoại giao đã xuất hiện.

Một vụ nổ tại Riyadh, Saudi Arabia ngày 18/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Một vụ nổ tại Riyadh, Saudi Arabia ngày 18/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo Wall Street Journal ngày 25/3, trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran bước sang tuần thứ tư, các tín hiệu ngoại giao bắt đầu xuất hiện, song khoảng cách giữa hai bên vẫn còn rất lớn. Các đại diện Iran đã truyền đạt đến chính quyền Trump một loạt điều kiện được đánh giá là hết sức khắt khe để nối lại đàm phán về thỏa thuận ngừng bắn.

Theo những người quen thuộc với vấn đề này, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) - vốn có quyền lực thực tế trong chế độ Iran - là lực lượng đứng sau các yêu cầu trên. Cụ thể, Tehran yêu cầu Mỹ phải đóng cửa toàn bộ các căn cứ quân sự ở vùng Vịnh và bồi thường cho các cuộc tấn công đã nhắm vào Iran.

Ngoài ra, Iran yêu cầu thiết lập một cơ chế mới cho eo biển Hormuz - tuyến đường thủy huyết mạch của thương mại dầu mỏ toàn cầu - theo đó cho phép Iran thu phí từ các tàu thuyền qua lại, tương tự như cách Ai Cập vận hành kênh đào Suez. Tehran cũng đòi dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt quốc tế, được phép duy trì chương trình tên lửa mà không chịu bất kỳ ràng buộc đàm phán nào, đồng thời yêu cầu có bảo đảm về việc chấm dứt các cuộc tấn công của Israel nhắm vào lực lượng dân quân Hezbollah ở Liban - lực lượng thân Iran.

Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 24/3 tuyên bố Tehran "rất" muốn đạt được thỏa thuận và khẳng định Iran đã "đồng ý rằng họ sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân", phía Iran lại có phản ứng hoàn toàn trái ngược.

Trung tá Ebrahim Zolfaghari - người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran - nhấn mạnh nước CH Hồi giáo chỉ đàm phán khi Iran bày tỏ “ý muốn” và Mỹ từ bỏ hoàn toàn “tư duy hành động chống lại nhân dân Iran”. Hãng thông tấn Tasnim dẫn lời ông Zolfaghari khẳng định lập trường của Iran “sẽ không bao giờ đàm phán” với Mỹ.

Về phần mình, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Ismail Baghaei khẳng định không có bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ trong suốt 25 ngày xung đột, đồng thời cho rằng kinh nghiệm đàm phán với Washington là “thảm họa”.

Kế hoạch 15 điểm và vai trò trung gian của Pakistan

Theo thông tin từ các nguồn tin và được kênh Channel 12 của Israel cùng tờ The New York Times đưa tin, Mỹ đã gửi cho Iran một kế hoạch 15 điểm nhằm chấm dứt xung đột, được chuyển giao thông qua trung gian Pakistan. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã đề nghị làm chủ nhà cho các cuộc đàm phán hòa bình, và Nhà Trắng xác nhận ông Trump đã có cuộc điện đàm với Tướng Asim Munir - nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn trong quân đội Pakistan.

Kế hoạch này được cho là bao gồm tuyên bố ngừng bắn một tháng để các bên tiếp tục đàm phán, kèm theo các yêu cầu từ phía Mỹ như giải thể hoàn toàn chương trình hạt nhân Iran, chuyển giao 60% uranium đã được làm giàu, chấm dứt tài trợ cho các nhóm ủy nhiệm, và đảm bảo eo biển Hormuz vẫn mở cho thương mại quốc tế.

Ông Trump cho biết Phó Tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio cùng các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đang trực tiếp tham gia tiến trình đàm phán. Hôm 23/3, ông Trump cũng cho biết đã có "các cuộc đàm phán hiệu quả" với Tehran và quyết định hoãn các cuộc tấn công vào nhà máy điện và cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran trong vòng 5 ngày.

Đáng chú ý, ông Trump tiết lộ Iran đã gửi tặng một "món quà" mà ông mô tả là "có giá trị rất lớn" và "liên quan đến dầu khí", coi đây là tín hiệu tích cực từ phía Tehran. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ và Arab lưu ý rằng cho đến nay Mỹ và Iran vẫn chưa có liên lạc trực tiếp - những thông điệp đầu tiên của vòng ngoại giao mới mới chỉ được truyền qua các kênh trung gian ở Trung Đông.

Công Thuận/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN: https://baotintuc.vn/the-gioi/iran-dat-ra-yeu-cau-gi-de-dam-phan-ngung-ban-20260325170614130.htm