Khai phá không gian tầm thấp, mở dư địa tăng trưởng mới cho Đà Nẵng

Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Hồ Quang Bửu phát biểu tại hội thảo

Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Hồ Quang Bửu cho rằng, để phát triển lĩnh vực này, thành phố cần nhìn nhận không gian tầm thấp như một cấu phần của hệ sinh thái kinh tế - công nghệ, trong đó các yếu tố phải được kết nối đồng bộ, từ nghiên cứu, sản xuất phương tiện, xây dựng hạ tầng, cung cấp dịch vụ đến quản lý và bảo đảm an toàn. Đà Nẵng có nhiều điều kiện để tiếp cận lĩnh vực mới này. Không gian đô thị của thành phố trải dài từ khu vực mật độ dân cư cao, ven biển, hệ thống sông ngòi đến biển đảo, khu công nghệ cao, cảng biển, sân bay và các trung tâm logistics. Bên cạnh đó là khu vực đồi núi rộng lớn, rừng phòng hộ, những địa bàn thường xuyên có nguy cơ xảy ra thiên tai, lũ quét, sạt lở và cháy rừng. Chính sự đa dạng về địa hình và chức năng không gian tạo ra nhiều bài toán thực tiễn để ứng dụng công nghệ tầm thấp. Trong những tình huống cần tiếp cận nhanh, thu thập thông tin từ trên cao hoặc vận chuyển hàng hóa đến những khu vực khó tiếp cận, UAV có thể trở thành một công cụ hỗ trợ hiệu quả. Cùng với đó, định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Đà Nẵng, trong đó có các lĩnh vực vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và các cơ chế thử nghiệm mới, được xem là nền tảng để thành phố từng bước tiếp cận, thử nghiệm và phát triển hệ sinh thái kinh tế không gian tầm thấp.

Đề án đặt trọng tâm vào việc xác định những nhóm ứng dụng có khả năng triển khai trên địa bàn. Trong đó, UAV có thể được nghiên cứu ứng dụng vào cứu hộ, cứu nạn, hỗ trợ y tế khẩn cấp và vận chuyển hàng hóa thiết yếu. Ngoài ra, việc sử dụng UAV để giám sát tài nguyên, môi trường, hạ tầng đô thị, quản lý và bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy cũng được xác định là những hướng ứng dụng cần quan tâm. Không gian tầm thấp còn có thể tạo thêm sản phẩm, dịch vụ cho lĩnh vực du lịch, truyền thông, trình diễn nghệ thuật ánh sáng bằng drone và các loại hình trải nghiệm mới. Đây là những lĩnh vực có khả năng kết nối trực tiếp giữa công nghệ với kinh tế dịch vụ, một trong những thế mạnh của Đà Nẵng.

Quang cảnh hội thảo.

Để những ứng dụng trên hình thành thị trường, vai trò của Nhà nước và doanh nghiệp cần được phân định rõ. Nhà nước không làm thay doanh nghiệp mà tập trung kiến tạo thể chế, định hướng phát triển, đầu tư những hạ tầng khung cần thiết và bảo đảm an toàn, an sinh công cộng. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp được khuyến khích chủ động đầu tư, nghiên cứu, phát triển và khai thác những dịch vụ có nhu cầu thị trường. Đáng chú ý, thành phố dự kiến đóng vai trò như một “khách hàng đầu tiên” thông qua cơ chế đặt hàng, mua sắm các sản phẩm, dịch vụ công phục vụ quản lý đô thị, bảo vệ môi trường và ứng phó thiên tai. Cách tiếp cận này nhằm tạo thị trường ban đầu cho doanh nghiệp, đồng thời đưa công nghệ vào giải quyết những vấn đề cụ thể của thành phố.

Cùng với thể chế, hạ tầng là yếu tố quyết định khả năng vận hành của kinh tế không gian tầm thấp. Việc khai thác UAV ở quy mô lớn không thể chỉ dựa vào phương tiện bay mà cần một hệ thống hạ tầng đồng bộ. Về vật lý, đó là các điểm cất, hạ cánh, trạm sạc, trung tâm hậu cần và kỹ thuật. Về phi vật lý, đó là mạng viễn thông, hệ thống định vị có độ chính xác cao, nền tảng giám sát dữ liệu bay và hệ thống điều hành giao thông. Đầu tư hạ tầng vì vậy cần được tính toán trên cơ sở nhu cầu thực tế, đồng thời phân định rõ phần hạ tầng công và hạ tầng tư. Đây là giải pháp cần thiết nhằm tránh đầu tư dàn trải, lãng phí hoặc xây dựng hạ tầng vượt quá nhu cầu khai thác trong giai đoạn đầu.

Kết luận tại buổi hội thảo, ông Hồ Quang Bửu nhấn mạnh: Không gian tầm thấp là nguồn lực phát triển mới nhưng cũng là bài toán quản trị mới. Thành công của Đề án sẽ không chỉ được đo bằng số lượng UAV được đưa vào khai thác, mà quan trọng hơn là khả năng hình thành một hệ sinh thái công nghệ, thị trường và thể chế vận hành an toàn, hiệu quả. Nếu tháo gỡ được các rào cản về cơ chế, kết nối được hạ tầng và hình thành được hệ sinh thái phù hợp, kinh tế không gian tầm thấp có thể trở thành một động lực tăng trưởng mới, góp phần củng cố vị thế Đà Nẵng là trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số của khu vực.