Khi khoáng sản trở thành mặt hàng chiến lược
Giá lithium, coban và rhodium đã tăng lần lượt hơn 100%, 60% và 97% trong năm 2025. Trong khi đó, giá indium, nhôm và thiếc tăng lần lượt hơn 63%, 25% và 23% trong cùng thời kỳ. Bitumen, palladium và các kim loại công nghiệp khác cũng đang trải qua đà tăng giá mạnh mẽ và dự báo sẽ đạt mức cao mới trong năm tới.
Theo trang mạng gisreportsonline.com của Liechtenstein, thị trường không còn chỉ định giá khoáng sản dựa trên chi phí sản xuất và dự báo nhu cầu, mà còn dựa trên rủi ro pháp lý và sự liên kết chiến lược. Một điểm tham chiếu đáng chú ý trong bối cảnh đang thay đổi này là đề xuất của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc mua lại Greenland từ Đan Mạch.

Một cơ sở khai thác lithium tại bang Minas Gerais, Brazil. ẢNH: GIL LEONARDI/IMPRENSA MG
Dù chưa từng có tiền lệ trong thực tiễn ngoại giao hiện đại, ý tưởng này bắt nguồn từ logic chiến lược rõ ràng rằng, Greenland giàu khoáng sản quan trọng chưa được khai thác gồm đất hiếm, than chì, niken, coban, uranium và chiếm giữ vị trí địa chiến lược quan trọng ở Bắc cực. Đề xuất của Tổng thống Mỹ về Greenland có thể được xem là tín hiệu ban đầu của một thực tế địa chính trị mới.
Trong khi đó, tiến trình chuyển đổi toàn cầu từ nhiên liệu hóa thạch sang điện khí hóa và năng lượng tái tạo cũng đang định hình lại nhu cầu khoáng sản. Lithium, coban, niken, mangan và than chì - những thành phần cốt lõi của pin lithium-ion, hiện đã trở thành các mặt hàng chiến lược thay vì chỉ là những yếu tố đầu vào thứ yếu. Xe điện, hệ thống lưu trữ năng lượng quy mô lưới điện và thiết bị điện tử tiêu dùng đều đang thúc đẩy tăng trưởng theo cấp số nhân về nhu cầu pin lithium-ion. Mức tăng giá hơn 100% của lithium phản ánh sự thay đổi mang tính cấu trúc này.
Ngoài xe điện, việc mở rộng nhanh chóng của cơ sở hạ tầng điện và trung tâm dữ liệu đang tạo thêm áp lực đối với thị trường kim loại công nghiệp. Các trung tâm dữ liệu, đặc biệt là những trung tâm hỗ trợ trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và dịch vụ kỹ thuật số, tiêu thụ năng lượng rất lớn cho hệ thống dây điện, hệ thống làm mát, quản lý năng lượng và lưu trữ dự phòng. Tuy nhiên, có một thực tế là nhu cầu về khoáng sản tăng mạnh nhưng nguồn cung lại khó theo kịp. Khai thác mỏ đòi hỏi vốn đầu tư lớn và thời gian phát triển kéo dài. Các mỏ mới thường mất từ 7-15 năm kể từ khi được phát hiện cho đến khi đi vào sản xuất, khiến việc đáp ứng nhanh nguồn cung gần như không thể.
Trong bối cảnh đó, đã có nhiều ý kiến lo ngại vấn đề khan hiếm nguồn cung trên thị trường. Trong đó, kịch bản có khả năng xảy ra cao nhất là cạnh tranh chiến lược vẫn mạnh mẽ nhưng trong tầm kiểm soát. Xu hướng đa dạng hóa chiến lược, thay vì đối đầu trực tiếp, có khả năng sẽ tiếp tục. Các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc, Liên minh châu Âu và các quốc gia công nghiệp chủ chốt của châu Á sẽ tiếp tục nhận ra tính dễ tổn thương của các chuỗi cung ứng tập trung, đặc biệt là đối với lithium, coban, than chì và các kim loại quý nhóm bạch kim như rhodium. Vì vậy, các bên sẽ đầu tư mạnh vào khai thác trong nước nếu khả thi, tăng năng lực tái chế và các công nghệ thay thế. Quá trình này sẽ tiếp tục với các thỏa thuận song phương hoặc đa phương với các quốc gia giàu tài nguyên ở Mỹ Latinh, châu Phi và một số khu vực châu Á.
Nguồn SGGP: https://sggp.org.vn/khi-khoang-san-tro-thanh-mat-hang-chien-luoc-post849010.html



![[PODCAST] Bệ đỡ tăng trưởng!](https://photo-baomoi.bmcdn.me/w400_r3x2/2026_04_21_232_54984240/4d88c2de2c96c5c89c87.jpg)






![[VIDEO] PV Power tổ chức Hội thao An toàn vệ sinh lao động, phòng chống cháy nổ lần thứ XVI](https://photo-baomoi.bmcdn.me/w250_r3x2/2026_04_21_232_54984239/faa96bff85b76ce935a6.jpg)
