Kim cương được GIA kiểm định như thế nào?

Việc kiểm định một viên kim cương phải trải qua rất nhiều giai đoạn. Ảnh: Reuters.

Trong ngành công nghiệp kim cương toàn cầu, giấy kiểm định kim cương của Viện Ngọc học Mỹ (Gemological Institute of America - GIA) được xem là tiêu chuẩn hàng đầu trong việc đánh giá chất lượng kim cương bởi các chuyên gia.

Trải qua nhiều quy trình được kiểm soát chặt chẽ

Kim cương được gửi đến GIA để chứng nhận bởi chủ sở hữu, thường là thợ cắt mài kim cương hoặc thương nhân, nhưng cũng có thể là nhà bán lẻ hoặc đôi khi là người tiêu dùng cuối cùng.

Ở giai đoạn tiếp nhận và mã hóa bảo mật, viên kim cương gửi đến GIA không được kèm theo tên công ty, chữ viết tắt, logo hoặc bất kỳ thông tin nào có thể giúp nhân viên GIA nhận biết chủ sở hữu trong quá trình kiểm định. Điều này giúp GIA tránh việc ưu ái một khách hàng cụ thể, đồng thời đảm bảo kết quả đánh giá được thực hiện một cách khách quan.

Sau khi tiếp nhận, mỗi viên kim cương được cấp một mã số theo dõi nội bộ riêng và đặt trong một hộp lưu trữ trong suốt. Mã số này được sử dụng để nhận diện viên kim cương trong suốt toàn bộ quá trình kiểm định.

GIA bắt đầu quá trình chứng nhận bằng việc cân trọng lượng và đo kích thước viên kim cương. Các thiết bị sử dụng trong quá trình này có độ chính xác cao hơn nhiều so với các loại thước đo thủ công thường thấy tại cửa hàng trang sức hoặc văn phòng thẩm định.

Sau đó, GIA tiến hành kiểm tra bổ sung nhằm xác định viên đá có phải là kim cương tổng hợp, đá giả kim cương, màu sắc của viên kim cương là màu tự nhiên hay được tạo ra thông qua xử lý trong phòng thí nghiệm. Nếu cần thiết, viên đá sẽ được chuyển sang các bước kiểm tra chuyên sâu hơn để xác định thành phần hóa học và nguồn gốc màu sắc.

4Cs là hệ thống đánh giá dựa trên 4 tiêu chí cốt lõi của kim cương do GIA xây dựng, bao gồm: Trọng lượng (Carat), màu sắc (Color), độ tinh khiết (Clarity) và chất lượng giác cắt (Cut). Ảnh: GIA.

Khi hoàn tất bước đo trọng lượng và kích thước, viên kim cương chuyển sang giai đoạn đánh giá độ tinh khiết và chất lượng hoàn thiện. Quá trình này được thực hiện dưới kính phóng đại trong điều kiện quan sát tiêu chuẩn, với sự tham gia của nhiều chuyên gia thẩm định nhằm đảm bảo tính chính xác và khách quan.

Ở bước đầu tiên của quy trình, chuyên gia GIA kiểm tra viên kim cương để xác định các đặc điểm ảnh hưởng đến độ tinh khiết, đồng thời đánh giá chất lượng đánh bóng, độ đối xứng và phát hiện các dấu hiệu xử lý nhân tạo như phương pháp bơm chất lấp đầy khe nứt hoặc khoan laser. Các thông tin về trọng lượng và kích thước được ghi nhận ở bước trước cũng được kiểm tra lại trong quá trình này.

Đối với các viên kim cương được báo cáo phân loại đầy đủ, GIA sẽ lập sơ đồ khuyết điểm - thể hiện vị trí, kích thước và đặc điểm của các khuyết điểm bên trong và bên ngoài viên đá. Trên sơ đồ này, chuyên gia sẽ đánh dấu từng đặc điểm độ tinh khiết, bao gồm vị trí, kích thước và loại khuyết điểm, giúp nhận diện những đặc điểm riêng biệt của từng viên kim cương. Ngoài ra, GIA cũng đánh giá thêm các yếu tố như kích thước mặt đáy và độ dày viền ngoài.

Đáng chú ý để hạn chế sai lệch trong đánh giá, mỗi viên kim cương được kiểm tra độc lập bởi nhiều chuyên gia khác nhau. Sau khi chuyên gia đầu tiên hoàn thành việc đánh giá, một chuyên gia thứ 2 sẽ thực hiện lại toàn bộ quy trình mà không biết kết quả trước đó. Chuyên gia này tiếp tục xác định các đặc điểm về độ tinh khiết, đánh giá độ đánh bóng, độ đối xứng, kiểm tra chóp đáy, viền cạnh cũng như các dấu hiệu xử lý nhân tạo. Dựa trên kết quả này, chuyên gia đưa ra một đánh giá độc lập về chất lượng viên kim cương.

Trong trường hợp cần thiết, tùy thuộc vào trọng lượng carat, chất lượng viên kim cương và mức độ thống nhất giữa các chuyên gia, một chuyên gia đá quý cấp cao có thể tiến hành xem xét lần thứ 3 trước khi đưa ra kết quả cuối cùng. GIA chỉ hoàn tất việc phân loại khi đạt được mức độ đồng thuận cần thiết giữa các chuyên gia thẩm định.

Có thể bị ảnh hưởng bởi ánh sáng và màu nền

Ngay sau khi hoàn tất đánh giá độ tinh khiết, viên kim cương được chuyển sang bước xác định màu sắc và hiện tượng huỳnh quang.

Để xác định cấp màu, viên kim cương được so sánh với bộ đá chuẩn màu gồm các viên chuẩn từ cấp D đến Z, hệ thống màu được quốc tế công nhận trong ngành kim cương. Trong đó, cấp D đại diện cho kim cương hoàn toàn không màu và có giá trị màu cao nhất, trong khi các cấp gần Z thể hiện mức độ ánh vàng hoặc nâu rõ hơn.

Mỗi viên đá chuẩn trong bộ này đại diện cho mức màu tối thiểu của từng nhóm màu. Chuyên gia sẽ đặt viên kim cương cần kiểm định cạnh các viên chuẩn theo trình tự để xác định vị trí chính xác trên thang màu.

Bên cạnh màu sắc, GIA cũng kiểm tra hiện tượng huỳnh quang của viên đá bằng ánh sáng tia cực tím (UV) chuyên dụng. Quá trình này nhằm xác định viên kim cương có phát ra ánh sáng huỳnh quang hay không và nếu có thì mức độ mạnh hay yếu.

Tương tự như đánh giá độ tinh khiết, việc xác định màu sắc và mức độ huỳnh quang cũng được thực hiện bởi nhiều chuyên gia độc lập. Mỗi chuyên gia không được biết kết quả đánh giá của những người khác nhằm tránh ảnh hưởng đến kết luận.

Chỉ khi có sự đồng thuận đủ lớn giữa các chuyên gia, cấp màu cuối cùng của viên kim cương mới được xác định. GIA đặc biệt kiểm soát chặt chẽ môi trường kiểm định, bởi ánh sáng và màu nền có thể tác động đáng kể đến cảm nhận về màu sắc của kim cương. Do đó, các phòng kiểm định của GIA được thiết kế với nguồn sáng tiêu chuẩn cùng nền màu xám trung tính và trắng, nhằm giảm thiểu tối đa sai lệch trong quá trình đánh giá.

Rủi ro làm giả hoặc chỉnh sửa giấy kiểm định

Vì phải trải qua nhiều công đoạn phức tạp và nghiêm ngặt, một số đối tượng buôn lậu đã làm giả hoặc thậm chí chỉnh sửa giấy kiểm định kim cương GIA và tuồn ra thị trường.

Vào năm 2015, GIA đã tuyên bố vô hiệu hóa 1.042 giấy kiểm định kim cương. Theo GIA, một nguồn bên ngoài không được ủy quyền đã xâm nhập vào hệ thống dữ liệu phân loại kim cương của viện, sau đó can thiệp và chỉnh sửa thông tin trong các báo cáo trước khi chúng được in và gửi tới khách hàng.

GIA từng phát hiện hơn 1.000 giấy kiểm định kim cương bị chỉnh sửa ngay trên hệ thống. Ảnh: GIA.

Hệ thống kiểm soát nội bộ của GIA đã phát hiện những dấu hiệu bất thường trong dữ liệu. Sau đó, viện phối hợp điều tra với Tata Consultancy Services (TCS) - đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ cơ sở dữ liệu cho GIA. Kết quả điều tra cho thấy quy mô của hoạt động thao túng báo cáo, đồng thời truy ra nguồn truy cập trái phép có liên quan đến nhiều cựu nhân viên của TCS.

GIA và TCS đã ngay lập tức chuyển các kết quả điều tra cho cơ quan thực thi pháp luật tại Ấn Độ để tiếp tục xử lý vụ việc.

Trong thông báo của mình, GIA nói phần lớn các viên kim cương liên quan được khách hàng nộp tại phòng thí nghiệm của viện ở Ấn Độ trong tháng 7 và tháng 8/2015. Sau đó, nhiều viên được thực hiện toàn bộ hoặc một phần quy trình phân loại tại các phòng thí nghiệm khác của GIA, trong đó có New York và trụ sở chính ở Carlsbad, bang California (Mỹ).