Kinh tế hợp tác nâng giá trị hồ tiêu Đăk Ơ

Anh Trần Văn Điển (giữa) phấn khởi vì giá tiêu ổn định ở mức cao, gia đình đang tiếp tục tái đầu tư.

Các hợp tác xã (HTX) và ngành chức năng đang phát huy vai trò trong liên kết sản xuất, hỗ trợ nông dân xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường, góp phần nâng cao giá trị hạt tiêu và cải thiện thu nhập cho người trồng.

Khôi phục vườn tiêu

Là xã biên giới có kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, hồ tiêu từng là cây trồng chủ lực, giúp nhiều hộ dân xã Đăk Ơ vươn lên khá giả. Năm 2019, HTX Nông nghiệp hữu cơ Đăk Ơ được thành lập với 154 thành viên, tổng diện tích canh tác 800ha, trong đó có 214ha hồ tiêu.

Ông Trần Văn Khánh, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX cho biết: Ban đầu HTX định hướng sản xuất tiêu sạch theo tiêu chuẩn VietGAP, sau đó chuyển sang sản xuất theo hướng hữu cơ, liên kết tiêu thụ với Công ty TNHH Chế biến gia vị Nedspice Việt Nam. Trong giai đoạn phát triển thuận lợi, mỗi năm HTX cung cấp cho thị trường khoảng 500-600 tấn tiêu, mang lại nguồn thu đáng kể cho các thành viên.

Tuy nhiên, giai đoạn 2021-2023, giá hồ tiêu giảm sâu, có thời điểm chỉ còn khoảng 40 ngàn đồng/kg. Hiệu quả kinh tế giảm khiến nhiều hộ không còn mặn mà đầu tư, bỏ bê vườn cây. Một số diện tích tiêu bị chết, năng suất thấp hoặc được chuyển đổi sang cây trồng khác, khiến diện tích hồ tiêu thu hẹp đáng kể.

Khi giá tiêu phục hồi, nông dân có thêm động lực tái đầu tư. Gia đình anh Trần Văn Điển (thôn Bù Bưng) có 7ha đất trồng tiêu từ năm 2005, chủ yếu là giống Vĩnh Linh. Anh Điển vẫn nhớ vụ thu hoạch năm 2016, gia đình thu được 17 tấn tiêu khô, với giá bán hơn 190 ngàn đồng/kg, giúp kinh tế gia đình vững vàng. Năm 2025, dù đã trồng xen điều và cà phê, gia đình vẫn thu hoạch được 8 tấn tiêu khô, bán với giá 150 ngàn đồng/kg.

Hiện anh Điển tiếp tục đầu tư chăm sóc vườn tiêu theo hướng hữu cơ. Gia đình phát cỏ 5-6 lần mỗi năm, không sử dụng thuốc diệt cỏ, chủ yếu bón phân bò ủ hoai và phân hữu cơ. Cách làm này góp phần duy trì vườn cây, hướng đến nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả canh tác lâu dài.

Ông Lâm Xuân Quang, Trưởng phòng Kinh tế xã Đăk Ơ cho biết: Diện tích hồ tiêu trên địa bàn xã hiện còn hơn 200ha. Giá thu mua duy trì ở mức hơn 150 ngàn đồng/kg, tạo tâm lý phấn khởi, khuyến khích nông dân tái đầu tư sản xuất, gia tăng diện tích trồng hồ tiêu.

Ông Trần Văn Khánh cho biết thêm: HTX tiếp tục kết nối với doanh nghiệp để hỗ trợ nông dân mua vật tư theo hình thức trả chậm, hướng dẫn kỹ thuật canh tác và định hướng sản xuất tiêu sạch theo hướng hữu cơ. Qua đó nâng cao chất lượng và khả năng tiêu thụ sản phẩm.

Cùng với HTX Nông nghiệp hữu cơ Đăk Ơ, các HTX: Nông nghiệp dịch vụ Phương Nghĩa, Nông lâm nghiệp dịch vụ Đăk Ơ, Nông nghiệp hữu cơ Bình Phước cũng tích cực hỗ trợ thành viên, trong đó có phát triển diện tích cây tiêu.

Liên kết chuỗi giá trị, hướng đến phát triển bền vững

Phát huy lợi thế về nguồn nguyên liệu dồi dào, chất lượng, một số đơn vị, cá nhân tại địa phương đã xây dựng thương hiệu, kết nối thị trường nhằm gia tăng giá trị hạt tiêu Đăk Ơ.

Tiêu biểu, chị Võ Thị Hiền, người dân xã Đăk Ơ đã xây dựng thương hiệu Tiêu sạch Cô Hai. Với quy mô sản xuất gia đình, mỗi năm chị Hiền tiêu thụ khoảng 10 tấn tiêu khô của nông dân địa phương. Bên cạnh quảng bá sản phẩm Tiêu sạch Cô Hai tại thị trường trong nước và nước ngoài, chị còn kết nối với doanh nghiệp thu mua, góp phần mở rộng đầu ra cho người trồng tiêu.

Thực tế tại xã Đăk Ơ cho thấy, nâng cao giá trị hồ tiêu đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ giữa HTX, nông dân và doanh nghiệp. Đây cũng là nội dung quan trọng trong định hướng hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể của Liên minh HTX thành phố, nhất là đối với các HTX nông nghiệp có lợi thế về vùng nguyên liệu.

Bà Nguyễn Thanh Hiền, Phó Chủ tịch phụ trách Liên minh HTX thành phố cho biết: Toàn thành phố hiện có 953 HTX và quỹ tín dụng nhân dân, trong đó có 560 HTX nông nghiệp. Nhiều HTX đã tích cực ứng dụng công nghệ cao, cơ giới hóa vào sản xuất, chế biến nhằm nâng cao giá trị sản phẩm. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều HTX tạm ngưng hoặc ngừng hoạt động, chờ giải thể.

Thời gian tới, Liên minh HTX thành phố sẽ chủ động tham mưu UBND thành phố và Ban Chỉ đạo kinh tế tập thể triển khai các cơ chế, chính sách hỗ trợ của Trung ương và địa phương; lồng ghép các chương trình, dự án giúp HTX tiếp cận vốn tín dụng, công nghệ, thông tin thị trường và xúc tiến thương mại. Qua đó từng bước tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ các HTX nâng cao hiệu quả hoạt động.

Ông Phùng Hiệp Quốc, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đăk Ơ cho biết: “Đảng bộ xã đã ban hành nghị quyết về phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ gắn với thị trường tiêu thụ sản phẩm phù hợp với điều kiện địa phương giai đoạn 2025-2030, trong đó có cây hồ tiêu. Theo đó, xã chú trọng đẩy mạnh ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và phát huy lợi thế về thổ nhưỡng, khí hậu, tạo động lực thúc đẩy kinh tế hồ tiêu phát triển bền vững trên địa bàn”.