Liberia đồng ý tiếp nhận tới 1.200 người bị Mỹ trục xuất

Vệ binh Quốc gia Mỹ tuần tra tại một ga tàu điện ngầm ở thủ đô Washington D.C. Ảnh: Ngọc Quang – PV TTXVN tại Mỹ

Theo truyền thông Mỹ, nhóm đầu tiên gồm 20 người dự kiến đến Liberia vào ngày 20/8, theo thông báo của Chính phủ Liberia. Những người này không nhất thiết là công dân Liberia, mà thuộc nhóm người di cư mà Mỹ không thể hoặc không muốn đưa trở lại quốc gia quê hương vì nhiều lý do pháp lý, trong đó có nguy cơ bị đàn áp, tra tấn hoặc đối xử ngược đãi.

Chính phủ Liberia cho biết, những người này sẽ được coi là “khách”, được hỗ trợ để bảo đảm an toàn trong thời gian lưu trú. Họ có thể rời Liberia hoặc ở lại và xin tị nạn tại nước này.

Liberia nhấn mạnh thỏa thuận với Mỹ “không phải một giao dịch có đi có lại”, đồng thời khẳng định nước này không yêu cầu hoặc nhận khoản tiền hay lời hứa về phần thưởng để đổi lấy việc tham gia chương trình. Tuy nhiên, Monrovia cho biết, Washington sẽ hỗ trợ Liberia quản lý chương trình, cũng như tăng cường hệ thống di cư của nước này.

Mắt xích mới trong mạng lưới trục xuất

Thỏa thuận với Liberia nằm trong chính sách mà chính quyền Trump đang ngày càng mở rộng: Đưa người bị trục xuất tới một “nước thứ ba”, thay vì quốc gia mà họ mang quốc tịch.

Đây từng là một biện pháp tương đối hiếm gặp, nhưng đã được chính quyền Trump đẩy mạnh kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng. Theo các tổ chức theo dõi chính sách này, đến tháng 5/2026, Mỹ đã sử dụng các thỏa thuận với ít nhất 26 quốc gia để đưa khoảng 22.000 công dân nước thứ ba ra khỏi lãnh thổ Mỹ. Hơn 30 quốc gia đã tham gia hoặc được cho là đã đạt thỏa thuận với Washington về việc tiếp nhận những người này.

Các nước tiếp nhận trải rộng từ Mỹ Latinh, Caribe đến châu Phi và châu Âu. Trong số đó có Mexico, Panama, Costa Rica, El Salvador, Rwanda, Eswatini, Nam Sudan, Ghana, Cameroon và Sierra Leone. Liberia đã nằm trong nhóm các nước có thỏa thuận hợp tác về tị nạn với Mỹ từ năm 2025, nhưng việc chuyển người sang nước này được cho là mới bắt đầu được triển khai.

Washington lập luận rằng chính sách này giúp đẩy nhanh quá trình trục xuất trong những trường hợp Mỹ không thể đưa đương sự về quê hương. 

Tuy nhiên, chính sách đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của các tổ chức nhân quyền và luật sư di trú. Họ cảnh báo việc đưa một người tới quốc gia mà họ không có quan hệ có thể khiến người đó rơi vào tình trạng bấp bênh, bị giam giữ hoặc cuối cùng vẫn bị đưa trở lại nơi họ có nguy cơ bị đàn áp.

Một thẩm phán liên bang Mỹ hồi tháng 2 cũng từng phán quyết chính sách cho phép đưa người nhập cư tới nước thứ ba mà không cho họ đủ thời gian pháp lý để phản đối là trái luật, qua đó đặt thêm giới hạn đối với cách chính quyền thực hiện các vụ trục xuất.

Tranh cãi về quyền con người

Chính phủ Liberia mô tả việc tiếp nhận người bị trục xuất là một thỏa thuận mang tính nhân đạo, nhấn mạnh những người đến nước này sẽ được bảo đảm an toàn và có quyền lựa chọn ở lại hoặc rời đi. Liberia cũng viện dẫn lịch sử của mình như một nơi từng tiếp nhận những người di cư và người bị di dời, đặc biệt là những người Mỹ gốc Phi được giải phóng khỏi chế độ nô lệ.

Tuy nhiên, các nhóm nhân quyền đặt câu hỏi về tính minh bạch của những thỏa thuận như vậy, đặc biệt khi nhiều chi tiết về việc người bị trục xuất được quản lý và nơi họ có thể được đưa tới sau đó không được công khai đầy đủ.

Một số người từng bị Mỹ đưa sang các nước thứ ba đã bị giam giữ, làm dấy lên lo ngại rằng chính sách này có thể biến các quốc gia tiếp nhận thành điểm trung chuyển hoặc nơi giam giữ những người mà Mỹ muốn loại khỏi lãnh thổ.

Thỏa thuận với Liberia cũng đặc biệt đáng chú ý bởi nó diễn ra trong bối cảnh Washington đang tìm cách đưa Kilmar Armando Ábrego García, một người El Salvador, sang quốc gia Tây Phi này.

Ábrego García từng bị trục xuất nhầm từ Mỹ sang El Salvador năm 2025, dù một phán quyết trước đó của tòa án Mỹ ngăn việc đưa ông trở lại El Salvador vì nguy cơ bị các băng nhóm đàn áp. Ông García sau đó được đưa trở lại Mỹ theo yêu cầu của tòa án. Chính quyền Tổng thống Trump tiếp tục tìm cách trục xuất ông sang một nước thứ ba, trong khi luật sư của ông phản đối và cho rằng ông không thể bị tùy tiện đưa tới một quốc gia mà ông không có mối liên hệ.

Trường hợp Ábrego García vì thế đã trở thành một trong những ví dụ nổi bật nhất về những tranh cãi pháp lý xung quanh chính sách “trục xuất nước thứ ba” của chính quyền Mỹ.

Với thỏa thuận mới, Liberia sẽ trở thành một mắt xích đáng kể hơn trong mạng lưới này, khi 1.200 người có thể được đưa từ Mỹ tới quốc gia Tây Phi trong vòng một năm.