Liên kết nhiều bên: Lời giải cho bài toán nhân lực
Gắn kết nhà trường - doanh nghiệp - cơ quan quản lý là chìa khóa thu hẹp khoảng cách đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực TP HCM
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, chất lượng nguồn nhân lực không còn là lợi thế mà trở thành yếu tố sống còn của mỗi địa phương, doanh nghiệp (DN). Thực tế cho thấy khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thị trường lao động vẫn tồn tại, khiến nhiều sinh viên (SV) thiếu kỹ năng thực hành, hạn chế khả năng thích ứng. Trước yêu cầu đó, mô hình liên kết nhiều bên giữa nhà trường - DN - cơ quan quản lý được xem là chìa khóa giải bài toán nhân lực.
Hệ sinh thái đồng kiến tạo
Trong bối cảnh thị trường lao động biến động liên tục, đào tạo đại học không thể tách rời thực tiễn. Sự tham gia của DN không còn dừng ở vai trò hỗ trợ mà đã trở thành yếu tố then chốt quyết định chất lượng đầu ra.
PGS-TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng Phòng Đào tạo Trường Đại học Bách khoa - ĐHQG TP HCM, cho biết nhà trường đã triển khai hợp tác với DN một cách hệ thống, xuyên suốt chu trình đào tạo. DN tham gia từ xây dựng chương trình, rà soát chuẩn đầu ra đến đánh giá SV tốt nghiệp. Trong giảng dạy, chuyên gia của DN trực tiếp tham gia các học phần mang tính ứng dụng, đưa tình huống thực tế vào lớp học, giúp SV sớm tiếp cận các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu, chuyển đổi số…

Sinh viên Khoa Kỹ thuật - Công nghệ Trường Đại học Nguyễn Tất Thành (TP HCM) trong giờ thực hành. (Ảnh do Trường Đại học Nguyễn Tất Thành cung cấp)
Điểm nhấn là mô hình "học kỳ DN" (co-op), kéo dài 4-6 tháng, cho phép SV làm việc toàn thời gian tại DN, đồng thời tích hợp các học phần theo hướng dự án. Cách tiếp cận này chuyển thực tập từ "quan sát - hỗ trợ" sang "tham gia - đóng góp", qua đó nâng cao năng lực nghề nghiệp trước khi ra trường.
Ở góc độ khác, TS Quách Thanh Hải, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM, cho hay nhà trường xây dựng hệ sinh thái hợp tác với hơn 1.650 DN. Họ không chỉ tiếp nhận thực tập sinh mà còn tham gia sâu vào quá trình đào tạo, từ thiết kế chương trình, giảng dạy đến tuyển dụng. Các chương trình co-op, thực tập hay đào tạo chuyên sâu giúp SV trực tiếp tham gia dự án, tích lũy kinh nghiệm ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Thực tiễn cho thấy, mối liên kết giữa nhà trường và DN đang chuyển từ hợp tác đơn lẻ sang hệ sinh thái đồng kiến tạo. Đây là nền tảng quan trọng để thu hẹp khoảng cách giữa học thuật và thực tiễn, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực về lâu dài.
Đào tạo gắn với nhu cầu thị trường
Nếu trước đây, liên kết giữa nhà trường - DN chủ yếu mang tính tự phát thì nay đã dần trở thành chiến lược có tính hệ thống, đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của nhiều bên.
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP HCM nhiệm kỳ 2025-2030 xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong 3 đột phá chiến lược, tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn như công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế xanh.
PGS-TS Lê Trung Đạo, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Tài chính - Marketing, cho rằng khi TP HCM xác định nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong 3 đột phá chiến lược, các cơ sở giáo dục buộc phải chuyển mạnh sang mô hình đào tạo gắn với nhu cầu thị trường. DN được tích hợp vào quá trình đào tạo thông qua các hoạt động kiến tập, thực tập, tham quan. SV các ngành như marketing, logistics, tài chính - ngân hàng thường xuyên tiếp cận môi trường thực tế, từ đó nâng cao nhận thức nghề nghiệp và định hình kỹ năng cần thiết. Tuy nhiên, các mô hình như "học kỳ DN" hay "đặt hàng đào tạo" vẫn chủ yếu ở giai đoạn thí điểm, chưa triển khai đồng bộ.
Trong khi đó, ThS Nguyễn Thị Bích Ngọc, Trưởng Ban Truyền thông Trường Đại học Quốc tế - ĐHQG TP HCM, đánh giá liên kết đa bên chỉ phát huy hiệu quả khi có sự tham gia đầy đủ của nhà trường - DN - cơ quan quản lý. Theo bà, DN cần tham gia sâu hơn vào xây dựng chương trình, chia sẻ xu hướng công nghệ và yêu cầu kỹ năng. Đồng thời, cơ quan quản lý cần hoàn thiện cơ chế như công nhận tín chỉ thực tập, khuyến khích hợp tác công - tư, tạo hành lang pháp lý cho các mô hình này phát triển.
Có thể thấy, liên kết nhiều bên không chỉ là giải pháp trước mắt mà đang trở thành chiến lược dài hạn trong phát triển nguồn nhân lực. Khi các chủ thể cùng tham gia thực chất, đồng bộ, hệ sinh thái đào tạo sẽ vận hành hiệu quả hơn, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của người lao động và nền kinh tế.
Rút ngắn khoảng cách lý thuyết và thực hành
Liên kết giữa nhà trường - DN - cơ quan quản lý đang là hướng đi tất yếu để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Thực tế cho thấy các mô hình như "học kỳ DN", đồng hướng dẫn đồ án hay DN tham gia xây dựng chương trình đã giúp SV rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành.
Không chỉ mang lại lợi ích cho người học, mô hình này còn giúp DN chủ động tiếp cận, "đặt hàng" nguồn nhân lực phù hợp. Đồng thời, nhà trường có cơ sở cập nhật chương trình theo hướng ứng dụng, sát nhu cầu thực tế. Tuy vậy, để liên kết đa bên phát huy hiệu quả bền vững, cần đồng bộ cơ chế, chính sách. Việc công nhận tín chỉ thực tập, khuyến khích hợp tác công - tư, hỗ trợ nghiên cứu ứng dụng sẽ đóng vai trò quan trọng.
Khi 3 chủ thể cùng đồng hành thực chất, khoảng cách giữa đào tạo và thị trường lao động sẽ dần được thu hẹp, tạo nền tảng cho phát triển nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số.











