Luật Thủ đô (sửa đổi): Tạo đột phá thể chế cho Thủ đô

Trong bối cảnh Thủ đô đứng trước yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và hiện đại, nhiều ý kiến cho rằng luật sửa đổi cần thực sự trở thành công cụ thể chế mang tính dẫn dắt, thay vì chỉ dừng ở việc bổ sung một số quy định riêng lẻ.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) hiện nay gồm 9 chương, 36 điều. Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là định hướng tăng cường phân quyền cho chính quyền thành phố. Theo đó, nhiều thẩm quyền từ Trung ương sẽ được giao cho Hà Nội, nhằm giúp thành phố có thêm sự chủ động trong giải quyết các vấn đề của một đô thị đặc biệt. Từ tổ chức bộ máy, quản lý nhân sự, chính sách thu nhập, đến phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Hà Nội được đề xuất có không gian quyết định rộng hơn để đáp ứng yêu cầu phát triển trong thực tiễn. Cụ thể, dự thảo phân cấp hàng trăm thẩm quyền cho chính quyền Thủ đô, trong đó phần lớn được giao cho HĐND và UBND thành phố. Cách tiếp cận này được đánh giá là phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại, khi một đô thị lớn như Hà Nội cần có đủ thẩm quyền để xử lý nhanh các vấn đề phát sinh, thay vì phụ thuộc vào nhiều tầng nấc xin ý kiến như trước. Bà Trần Thị Hải An, Phó Vụ trưởng Vụ kinh tế địa phương và lãnh thổ, Bộ Tài chính nêu quan điểm: "Nghị quyết 258 đã phân cấp cho Thủ đô nhiều nhiệm vụ và nội dung quan trọng. Thời gian tới, chúng ta cần cụ thể hóa các cơ chế đặc thù và triển khai những dự án lớn nhằm đảm bảo tính ổn định, bền vững lâu dài. Tinh thần chủ đạo là phân cấp, phân quyền tối đa theo phương châm: 'Hà Nội quyết, Hà Nội làm và Hà Nội chịu trách nhiệm'.

Theo đó, thành phố Hà Nội cần được giao quyền tự chủ hoàn toàn trong việc quyết định các danh mục dự án trọng điểm cũng như các cơ chế tài chính đặc thù. Trong quá trình thực hiện, Bộ Tài chính sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp và Thành phố để xây dựng những cơ chế tài chính phù hợp, tạo động lực bứt phá cho Thủ đô."

Không chỉ dừng ở việc mở rộng quyền hạn, dự thảo luật cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình. Đây là nội dung được xem là điều kiện đi kèm bắt buộc, nhằm bảo đảm việc trao quyền phải gắn với kiểm soát quyền lực, minh bạch trong thực thi và rõ trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan. Từ Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành đến chính quyền thành phố và các địa phương trong vùng Thủ đô đều được xác định trách nhiệm trong quá trình tổ chức thực hiện. Theo Tiến sĩ Dương Thị Thanh Mai, chuyên viên cao cấp của Bộ Tư pháp, điểm mấu chốt của lần sửa đổi này không chỉ là giao thêm quyền cho Hà Nội, mà là thiết kế được một cơ chế đủ linh hoạt để thành phố dám làm, làm được và chịu trách nhiệm đến cùng. Khi đó, các chính sách đặc thù mới có thể phát huy hiệu quả trên thực tế, thay vì chỉ tồn tại trên giấy tờ.

Với vị thế là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đồng thời là đầu mối lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục và khoa học công nghệ, Hà Nội đang cần một khuôn khổ pháp lý tương xứng để đi trước trong thử nghiệm các mô hình phát triển mới. Đây cũng là cơ sở để thành phố thúc đẩy các mục tiêu lớn như xây dựng đô thị thông minh, phát triển hạ tầng đồng bộ, cải thiện môi trường sống và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Luật Thủ đô (sửa đổi) vì vậy được kỳ vọng sẽ không chỉ tháo gỡ những vướng mắc kéo dài trong quản lý đô thị, mà còn tạo xung lực mới cho quá trình phát triển của Hà Nội. Khi được trao thêm quyền chủ động, cùng với cơ chế giám sát chặt chẽ, Thủ đô sẽ có thêm điều kiện để xử lý hiệu quả các vấn đề dân sinh, chỉnh trang đô thị và từng bước nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Ngọc Ánh