Một thế hệ sáng tạo nội dung mới nổi lên sau Lý Tử Thất

Tác phẩm điêu khắc rồng băng từng gây bão mạng xã hội năm 2025 của infulencer Trung Quốc chuyên về làm văn hóa truyền thống, ẩm thực cổ phong và kỹ thuật thủ công. Ảnh: Bilibili@江寻千.

Trong nhiều năm, khi nhắc tới nội dung về văn hóa truyền thống Trung Quốc trên Internet, cái tên được nhắc đến nhiều nhất là Lý Tử Thất. Các video của cô ghi lại cuộc sống điền viên, nấu ăn và làm thủ công ở nông thôn, với nhịp kể chậm và hầu như không có lời thuyết minh.

Tuy nhiên, trên các nền tảng video ngắn như Douyin hay Bilibili, một làn sóng nhà sáng tạo nội dung mới đang nổi lên. Họ cũng khai thác di sản văn hóa, nhưng lựa chọn cách thể hiện giàu tính trình diễn và mang nhịp độ nhanh hơn.

Thế hệ influencer sau Lý Tử Thất

Thay vì tập trung vào giải trí hay phong cách sống cá nhân, một nhóm influencer trẻ chọn cách đi khắp Trung Quốc để tìm hiểu những loại hình văn hóa truyền thống ít được chú ý, từ nghề thủ công, biểu diễn dân gian đến các nghi lễ địa phương.

Một trong những gương mặt nổi bật là Thạch Hải Phong (Shi Haifeng). Trong một video được xem nhiều, anh tới tỉnh Hồ Bắc để học cách làm đĩa sơn mài, kỹ thuật thủ công sử dụng nhiều lớp nhựa cây phủ lên bề mặt gỗ rồi đánh bóng.

Thạch Hải Phong (Shi Haifeng) là một trong influencer trẻ chọn cách đi khắp Trung Quốc để tìm hiểu những loại hình văn hóa truyền thống ít được chú ý. Ảnh: Bilibili@南翔.

Một influencer khác là Lưu Á Thanh (Liu Yaqing), được biết đến với tên “Jiang Xunqian”. Nội dung của cô thường xoay quanh các vật phẩm văn hóa có hình thức bắt mắt, như “đèn lồng lăn”, loại đèn hình cầu có thể tự cân bằng, hoặc trang phục truyền thống của các dân tộc thiểu số tại Trung Quốc.

Theo truyền thông trong nước, một video của Lưu Á Thanh đạt hơn 300 triệu lượt xem.

Thạch Hải Phong và Lưu Á Thanh được xem là hai đại diện tiêu biểu của thế hệ influencer mới khai thác lịch sử và văn hóa truyền thống để phát triển lượng người theo dõi. Từng là thể loại khá kén khán giả, video về di sản văn hóa đã phổ biến nhanh trên Internet Trung Quốc trong khoảng hai năm gần đây.

Mỗi người hiện sở hữu gần 50 triệu người theo dõi trên mạng xã hội. Nội dung của họ cũng được truyền thông chính thống chú ý.

Lưu Á Thanh (Liu Yaqing) thường sản xuất nội dung xoay quanh những vật phẩm văn hóa có hình thức bắt mắt. Ảnh: Bilibili@江寻千.

Từ vlog ẩm thực đến video di sản

Ban đầu, cả Thạch Hải Phong và Lưu Á Thanh đều làm vlog ẩm thực. Tuy nhiên, trong bối cảnh mạng xã hội tràn ngập nội dung về đồ ăn, các video này không tạo được nhiều chú ý.

Thạch Hải Phong sau đó chuyển sang tái hiện những món ăn cổ được nhắc tới trong văn bản lịch sử, thực đơn cung đình hoặc tác phẩm văn học, như loại “thuốc hoa” hư cấu trong tiểu thuyết Hồng lâu mộng. Từ đó, anh mở rộng nội dung sang các chủ đề văn hóa truyền thống khác.

Trung Quốc hiện có hơn 40 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO công nhận, từ múa rối bóng đến kỹ thuật chế biến trà. Bên cạnh đó là nhiều nghề thủ công và phong tục địa phương. Điều này tạo nguồn chất liệu phong phú cho các nhà sáng tạo nội dung.

Điểm khác biệt của thế hệ influencer mới nằm ở cách tiếp cận. Ở độ tuổi cuối 20 hoặc đầu 30, họ mang tới hình ảnh trẻ trung hơn so với hình dung quen thuộc về các nghệ nhân lớn tuổi gắn với nghề truyền thống.

Lưu Á Thanh từng dành nhiều tháng học nghề để thực hiện nghi lễ “đánh hoa sắt”, kỹ thuật tung những giọt sắt nóng chảy lên không trung tạo thành “mưa tia lửa” giống pháo hoa. Video ghi lại quá trình học nghề giúp cô được nhiều người biết đến.

Từ nghề thủ công, trang phục truyền thống đến nghi lễ dân gian, nhiều influencer Trung Quốc đang biến di sản thành nội dung mạng xã hội. Ảnh: Bilibili@南翔.

Di sản trong thời đại thuật toán

Một điểm đáng chú ý khác là cách các influencer này sử dụng lời thuyết minh để dẫn dắt cảm xúc khán giả. Video của họ thường được xây dựng theo cấu trúc câu chuyện, bắt đầu bằng bối cảnh lịch sử của một loại hình di sản, tiếp đến là sự tiếc nuối khi truyền thống dần mai một và kết thúc bằng thông điệp về sự quan tâm trở lại đối với giá trị văn hóa đó.

Trong video về đĩa sơn mài, Thạch Hải Phong cho rằng nghề thủ công này từng ít được chú ý trong một thời gian dài. Anh xem sự quan tâm trở lại đối với các nghề truyền thống là dấu hiệu cho thấy nhu cầu tìm hiểu về các giá trị văn hóa cũ.

Lưu Á Thanh cũng chia sẻ ban đầu cô làm video vì sở thích cá nhân, nhưng sau đó nhận ra việc tìm hiểu và giới thiệu văn hóa truyền thống là trách nhiệm của thế hệ mình.

Lưu Á Thanh chia sẻ ban đầu cô làm video chỉ vì sở thích cá nhân, sau đó nhận ra việc tìm hiểu và giới thiệu văn hóa truyền thống cũng là trách nhiệm của thế hệ mình. Bilibili@江寻千.

Ngược lại, phong cách của Lý Tử Thất thường tránh các thông điệp trực diện. Trong một video năm 2024, cô phục chế chiếc tủ sơn mài khảm xà cừ nhưng không đề cập tới lịch sử hay bối cảnh của nghề.

Trong khi đó, trong video về kỹ thuật khảm xà cừ, Thạch Hải Phong liên hệ tác phẩm của mình với truyền thuyết về cung trăng và những thành tựu khoa học hiện đại. Anh bày tỏ hy vọng các giá trị văn hóa từng bị lãng quên có thể được nhìn nhận lại trong tương lai.

Hai năm qua, truyền thông Trung Quốc nhiều lần nhắc tới Thạch Hải Phong và Lưu Á Thanh như ví dụ về việc người trẻ quan tâm tới di sản.

Sự bùng nổ của video về văn hóa truyền thống trên Internet vì thế không chỉ phản ánh việc khôi phục các nghề cổ. Nó còn cho thấy cách di sản được kể lại và thích nghi với môi trường mạng xã hội.

Nếu Lý Tử Thất từng thu hút khán giả bằng hình ảnh đời sống nông thôn bình lặng, thế hệ influencer mới lại lựa chọn cách kể chuyện giàu tính trình diễn hơn, phù hợp với nhịp xem nhanh của các nền tảng video ngắn.

Thư Vũ