Mùa thu hoạch sáp ong ở Hoài Khao

Trên những vách đá ở Hoài Khao, sau khi đàn ong khoái rời tổ, người Dao Tiền bắt đầu thu hoạch những mảng sáp còn lại. Sáp được đưa về bản, bẻ nhỏ, nấu, ép và lọc nhiều lần trước khi thành những khối vàng óng, tiếp tục hành trình trở thành nguyên liệu tạo nên những hoa văn đặc trưng trên trang phục Dao Tiền.

Tổ ong khoái rất lớn, có thể rộng đến hơn 1 m. Ong khoái làm tổ ở những nơi rất cao so với mặt đất, thường là các vách đá cao từ 30 - 60 m.

Hằng năm cứ vào khoảng tháng 7 âm lịch, sau khi ong khoái bay đi hết, chỉ để lại những chiếc tổ to vàng óng và không còn mật...

... Thầy cúng sẽ đi trước đến khu vực hang ong để làm nghi lễ xin phép khai thác sáp ong. 

Những người đàn ông khoẻ mạnh, nhanh nhẹn leo lên giàn giáo bằng cây và các thang dây bện bằng dây chão to, rồi dùng một cây sào dài chọc từng tổ cho sáp ong rơi xuống.

Tổ ong trên cao, cần nhiều người cùng hỗ trợ nhau để thu hoạch.

Phía dưới, chủ yếu là phụ nữ và người già sẽ nhặt, gom các tổ ong lại. 

Kích thước to nhất của một tổ ong khoái có thể dài khoảng 2 m, rộng trên 1 m.

Sau khi thu hoạch, người Dao Tiền vận chuyển sáp ong về nhà.

Sáp ong được bẻ nhỏ, cho vào chảo lớn và đun trên bếp lửa.

Trong lúc chờ sáp ong tan trong nước, những người đàn ông sẽ đan những dụng cụ để ép sáp ong.

Khi sáp ong sôi, tan ra sẽ vớt sáp ra rồi đổ vào dụng cụ ép và đặt lên hai thanh gỗ đặt trên miệng một chiếc chảo to có đổ nước lã vừa cữ để hứng nước ép sáp ong.

Khi nước sáp ong chảy hết xuống chảo, phần bã đó cho vào chảo để đun và ép tiếp lần hai. 

 Trong lúc chờ những mẻ sáp tan trên bếp lửa, các cụ già Dao Tiền cùng nhau hát những câu hát Páo Dung kể chuyện cuộc sống và truyền lại những giá trị văn hóa.

Sau nhiều lần cô lọc, sáp được ép thành từng khối đặc, mịn và vàng óng. Đây chính là nguyên liệu quan trọng để tạo nên những đường nét hoa văn trên trang phục truyền thống của phụ nữ Dao Tiền.