Mùi tháng Chạp

Trong nắng tháng Chạp. Ảnh: Xuân Sơn

Mùi của nắng tháng Chạp, hay chính xác hơn, là mùi của áo quần, chăn chiếu, sau những ngày mùa đông ẩm thấp, mẹ tôi mang ra giặt giũ, phơi phóng. Được hong khô dưới cái nắng mới của đất trời, mọi thứ tự nhiên ngai ngái mùi thơm nồng của nắng, mùi phóng khoáng của gió trời, mùi ngan ngát của hoa xuân, của lá non…

Mùi tháng Chạp còn là mùi của mấy chiếc nong tre mẹ dùng để phơi kiệu, mùi của củ kiệu, hành, tỏi, củ cải, cà rốt mẹ cắt và tỉa hình lá, hình hoa. Mẹ xếp phơi ngoài nắng để làm mắm kiệu, làm món kiệu chua.

Trên mâm cơm ngày Tết, bên cạnh bánh tét, bánh chưng, nem, tré và thịt heo, không thể thiếu chén mắm kiệu, dĩa kiệu dầm chua hấp dẫn, chỉ mới nhắc qua là nước bọt đã tứa ra chằm chặp.

Mùi tháng Chạp còn hầm bà lằng mùi của các loại gia vị tỏa ra thơm nức từ gian bếp nhỏ...

Đó là mùi của vỉ bánh thuẫn, mùi đường cháy từ chảo mứt gừng, mứt dừa và các loại mứt khác mẹ rim khô trên bếp; mùi của tỏi, hành và củ riềng xắt sợi, băm nhỏ cho món trưởi, món nem chua, mùi thịt heo luộc, thịt gà kho tiêu bốc khói nghi ngút nóng hổi...

Gian bếp của mẹ còn có mùi của những nhánh củi dương liễu khô đang cháy tí tách dưới cái kiềng ba chân bằng gang. Bếp của mẹ còn thơm mùi cơm vừa chín, mùi nếp mới, mùi đậu xanh tươi hông nhuyễn, mùi lá chuối xanh mẹ hái ngoài vườn, phơi nắng cho dịu xuống, để gói bánh tét, bánh chưng, gói các món trưởi, món nem chua...

Mùi tháng Chạp trong tôi còn là mùi của những bó cải xanh, bó rau thơm, cà chua vừa chín tới mẹ mang về từ làng rau Trà Quế. Mâm cơm ngày Tết nhà tôi luôn có vị tươi ngon, thơm mát của rau xanh từ làng rau hơn 400 năm tuổi.

Dù giàu hay nghèo, dù dư dả hay khốn khó, bàn thờ ngày Tết luôn là nơi trang trọng, tinh tươm nhất của mỗi gia đình. Bàn thờ ngày Tết, ngoài rượu trà, bánh trái, hoa tươi, còn có mùi hương trầm tỏa ra dìu dặt, thiêng liêng, trầm mặc.

Từ hai bảy, hai tám âm lịch, mẹ tôi đã cúng rước ông bà, người thân đã khuất về nhà ăn Tết, cúng giao thừa vào đêm ba mươi... Buổi sáng đầu năm, mẹ xúng xính áo dài, thắp nhang cúng mùng một, rồi hằng ngày cúng cơm cho ông bà cho đến mùng bốn, mùng năm thì cúng tiễn ông bà, kết thúc một cái Tết. Bàn thờ ngày Tết lúc nào cũng ấm áp khói hương, ngan ngát mùi hương trầm.

Mùi của tháng Chạp, và những giây phút đầm ấm quây quần cả gia đình cùng nhau đón Tết, mừng năm mới đến… luôn là ký ức tuổi thơ khó phai trong lòng đứa trẻ con là tôi của ngày đó, mãi đến bây giờ, khi tôi đã trưởng thành. Nó vẫn khắc sâu, lắng đọng, ngân rung mỗi độ Tết về...

ĐINH LÊ VŨ