Nếu đàm phán Mỹ - Iran lại thất bại, Iran có thể 'tất tay' đến mức nào?

Iran luôn khẳng định họ để ngỏ biện pháp quân sự nếu ngoại giao đổ vỡ. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) nhấn mạnh hệ quả sẽ lan rộng ngoài khu vực, với những đòn giáng mạnh và hủy diệt hoàn toàn ở những nơi đối phương thậm chí không thể tưởng tượng nổi.

Một đợt phong tỏa mới

Iran không thể thắng Mỹ và Israel bằng những biện pháp quân sự thông thường, nên Tehran theo đuổi chiến lược răn đe thông qua phong tỏa eo biển Hormuz, khiến kinh tế toàn cầu chao đảo.

Iran có thể phá vỡ một hành lang hàng hải quan trọng khác là eo biển Bab al-Mandeb thông qua lực lượng Houthi ở Yemen. Đây là tuyến đường huyết mạch kết nối thương mại chính giữa châu Âu, châu Á và thế giới Ả Rập.

Năm 2023, hơn 10% lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển trên thế giới đi qua eo biển Bab al-Mandeb. Sau khi Houthi gây bất ổn trên biển ở khu vực gần Yemen năm 2024, tỉ lệ này giảm 50% với dầu mỏ và gần bằng 0 với khí đốt tự nhiên hóa lỏng.

“Khủng hoảng kép ở eo biển Bab al-Mandeb và eo biển Hormuz có khả năng ảnh hưởng đến thương mại biển Đỏ và dòng chảy năng lượng ở vịnh Ba Tư, làm tăng giá dầu, cước vận chuyển và áp lực lạm phát trên toàn thế giới” - ông Umud Shokri, giảng viên tại Đại học George Mason, nói.

Bức tranh vẽ cố Lãnh tụ cách mạng Iran Ayatollah Khomeini và lực lượng bán quân sự Basij ở Tehran hôm 24-5. Ảnh: AP

Tuy nhiên, eo biển Bab al-Mandeb không nằm dưới sự kiểm soát trực tiếp của Iran, nên mọi đợt phong tỏa kéo dài đều có thể dẫn tới sự phản ứng mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế. “Kịch bản thực tế hơn là không đóng cửa hoàn toàn theo đúng nghĩa đen, mà rủi ro an ninh khiến việc vận chuyển hàng hóa thương mại quá tốn kém hoặc rủi ro” - ông Shokri nói.

Cơ sở hạ tầng trọng yếu

Nếu Mỹ đánh vào các nhà máy lọc dầu, cơ sở hạ tầng và nhà máy điện của Iran, Tehran có thể mở rộng xung đột ra khắp vùng Vịnh.

Ông Ahmad Bakhshayesh Ardestan - thành viên Ủy ban an ninh quốc gia Iran - cho biết nếu Mỹ nhắm mục tiêu vào các cơ sở dầu mỏ của Iran, Tehran sẽ trả đũa bằng cách tấn công các giếng dầu của các quốc gia vùng Vịnh.

Nước đi này sẽ đánh dấu sự leo thang đáng kể so với đợt giao tranh trước đó, khi Iran chủ yếu nhắm vào các nhà máy lọc dầu hoặc đường ống dẫn dầu.

Châu Âu trong tầm ngắm

Hồi đầu tháng 5, các trang Telegram liên kết với IRGC đăng tải hình ảnh vệ tinh được cho là máy bay Mỹ đậu tại sân bay Chania trên đảo Crete của Hy Lạp. CNN không thể xác minh những bức ảnh nhưng việc IRGC đe dọa mở rộng mục tiêu "ra ngoài khu vực" làm dấy lên khả năng trả đũa ở những phạm vi xa hơn nhiều.

Trong giao tranh 40 ngày với Mỹ và Israel, Iran thể hiện khả năng phóng tên lửa đạn đạo đến những khu vực trước đây được cho là không thể tiếp cận. Hồi tháng 3, Iran được cho là phóng hai tên lửa đạn đạo tầm trung vào Diego Garcia, một căn cứ quân sự chung của Mỹ và Anh ở Ấn Độ Dương, cách Iran 3.200 km.

Chuyên gia Farzin Nadimi từ Viện Washington cho biết nếu Tehran quyết định thử nghiệm tên lửa tầm xa nhắm tới châu Âu, các mục tiêu tiềm năng gồm căn cứ không quân RAF Fairford và RAF Lakenheath của Mỹ ở Anh hoặc trung tâm hậu cần và viễn thông Ramstein ở Đức.

"Tuy nhiên, Iran sẽ chỉ sử dụng biện pháp đó trong trường hợp leo thang xung đột ở mức cao nhất. Tôi nghĩ khu vực Địa Trung Hải không hoàn toàn nằm ngoài khả năng của họ" - ông nói.

UAV, tên lửa hành trình siêu thanh và nhiễu vệ tinh

Để tăng khả năng tấn công trúng mục tiêu, ông Nadimi cho biết Iran có thể phóng hàng loạt máy bay không người lái (UAV) tinh vi và phối hợp nhịp nhàng, được trang bị trí tuệ nhân tạo và camera có khả năng liên lạc với nhau, điều chỉnh đường bay và tốc độ để tránh bị gây nhiễu và hệ thống phòng không.

“Họ chưa chứng minh được khả năng này nhưng họ từng thảo luận rồi - ông Nadimi nói.

Ông cho biết thêm Tehran có thể nâng cấp tên lửa hành trình bằng cách sửa đổi các hệ thống hiện có đạt tốc độ siêu thanh và né tránh tên lửa đánh chặn, đồng thời có thể gây nhiễu các vệ tinh liên lạc và giám sát quân sự.