Ngành ô tô Mỹ 2026 đối mặt bất định và áp lực giá

Trưng bày xe thể thao mới Corvette của hãng Chevrolet tại triển lãm ô tô Los Angeles, bang California (Mỹ). Ảnh: AFP/TTXVN

Sự thiếu ổn định gần như là điểm nhất quán duy nhất của ngành công nghiệp ô tô Mỹ trong nửa đầu thập kỷ này và xu hướng đó được dự báo sẽ tiếp diễn trong năm 2026, khi thị trường đối mặt với nhiều điều kiện khó khăn.

Ngành ô tô Mỹ - lĩnh vực then chốt, đóng góp ước tính khoảng 4,8% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nền kinh tế - đã trải qua hàng loạt cuộc khủng hoảng kể từ khi đại dịch COVID-19 buộc các nhà máy lắp ráp trong nước phải đóng cửa vào đầu năm 2020. Sau khủng hoảng y tế toàn cầu là nhiều năm gián đoạn chuỗi cung ứng, thiếu hụt chip bán dẫn, biến động chính sách, thuế quan, cùng hàng loạt thách thức khác liên quan đến xe điện và xe tự hành.

Dù các hãng xe cho thấy khả năng chống chịu đáng kể, những khó khăn này hiện đang chồng chất với các vấn đề truyền thống của ngành như khả năng chi trả và nhu cầu tiêu dùng suy yếu, tạo nên môi trường ngày càng thách thức cho các nhà sản xuất ô tô trong năm 2026.

Ông Randy Parker, Giám đốc điều hành (CEO) Hyundai Bắc Mỹ, nói: “Chúng tôi phải chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất và hy vọng vào điều tốt nhất. Đó là thực tế hiện nay”. Nhiều lãnh đạo khác cũng bày tỏ quan điểm tương tự khi chuẩn bị bước vào một “chương mới” của ngành ô tô Mỹ: đắt đỏ hơn, quy mô nhỏ hơn và kém dự đoán hơn.

Các tổ chức dự báo cho rằng doanh số bán xe năm nay sẽ đi ngang hoặc giảm, dù doanh số toàn ngành năm 2025 đạt 16,3 triệu xe - mức cao nhất kể từ năm 2020, nhưng vẫn thấp hơn doanh số trên 17 triệu xe ghi nhận liên tiếp trong 5 năm trước đại dịch.

*Khủng hoảng khả năng chi trả

Một trong những vấn đề lớn nhất của ngành là giá xe mới ngày càng vượt tầm với của người tiêu dùng, đây là hệ quả tổng hợp của nhiều yếu tố.

Một cửa hàng của Ford tại Libertyville, Illinois, Mỹ. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo Cox Automotive, giá xe mới liên tục leo thang, với mức giá giao dịch trung bình vào cuối năm 2025 quanh mức 50.000 USD/xe, tăng 30% so với mức trung bình dưới 38.747 USD/xe vào đầu năm 2020. Trước đây, giá xe trung bình chỉ tăng khoảng 3,2% mỗi năm, nhưng trong giai đoạn 2020–2022, mức tăng này gần như gấp ba, lên 9%.

Những hạn chế sản xuất và hỗn loạn chuỗi cung ứng do đại dịch không chỉ gây gián đoạn tạm thời mà đã tái định hình căn bản mặt bằng giá. Mức giá cao hiện nay đã trở thành chuẩn mới của thị trường. Không chỉ giá xe tăng, người tiêu dùng còn chịu áp lực từ lạm phát, chi phí bảo dưỡng – sửa chữa gia tăng, cùng mức tăng bình quân 13% mỗi năm của phí bảo hiểm trong 5 năm qua. Tổng hợp tất cả các yếu tố này đã đẩy chi phí sở hữu xe vượt ngoài khả năng của nhiều hộ gia đình thu nhập trung bình và thấp, thu hẹp khả năng tiếp cận thị trường và làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng khả năng chi trả.

Theo Cox Automotive, vào tháng 11/2019, người dân cần 33,7 tuần thu nhập trung vị (mức ở giữa xếp theo thứ tự cao dần hoặc thấp dần) để mua một chiếc xe mới giá trung bình. Con số này hiện là 36,3 tuần - giảm so với đỉnh kỷ lục 42,2 tuần trong thời kỳ đại dịch, nhưng vẫn cho thấy giá xe đang tăng cao đáng kể.

Ông David Christ, Giám đốc bán hàng tại Mỹ của Toyota, cảnh báo môi trường thuế quan và thương mại hiện nay sẽ tiếp tục đẩy giá xe tăng trong năm nay. Để đối phó với doanh số chậm lại và áp lực giá, Toyota và nhiều hãng xe cho biết sẽ quay lại tập trung vào các mẫu xe có giá thấp hơn, đảo ngược chiến lược những năm gần đây khi ưu tiên các dòng xe đắt tiền, lợi nhuận cao trong bối cảnh thiếu nguồn cung.

Ông Lance Woelfer, người đứng đầu bộ phận bán hàng của American Honda Motor tại Mỹ, cho biết: “Bất kỳ hãng xe nào cũng phải đối mặt với thực tế rằng thị trường Mỹ đã thay đổi trong tương lai gần”.

Với Honda, điều đó đồng nghĩa với việc tăng sản lượng các phiên bản giá thấp và đẩy mạnh bán các xe đã qua sử dụng được chứng nhận, đi kèm bảo hành của hãng. Với Ford, khả năng quay lại các phân khúc từng rút lui như sedan cũng đang được cân nhắc. Ford đã rút khỏi thị trường sedan tại Mỹ từ năm 2020 khi ngừng sản xuất mẫu Fusion tại bang Michigan, sau khi trước đó khai tử các dòng Taurus, Fiesta và Focus. Các đối thủ như General Motors và Stellantis phần lớn cũng đều rút lui khỏi phân khúc sedan truyền thống.

Mối lo về khả năng chi trả cũng thu hút sự quan tâm từ giới lập pháp. Một ủy ban Thượng viện do Thượng nghị sĩ Ted Cruz dẫn đầu đã yêu cầu tổ chức phiên điều trần với CEO của Ford, GM và Stellantis về vấn đề giá xe và các thách thức của ngành. Phiên điều trần dự kiến diễn ra ngày 14/1 nhưng đã bị hoãn do xung đột lịch trình và phản ứng từ Ford liên quan tới việc CEO Tesla Elon Musk không tham dự.

*Sẵn sàng cho những bất ngờ

Các hãng xe cũng đang chuẩn bị tinh thần cho sự biến động của chính sách và đàm phán thương mại tại Mỹ, trong đó có việc tái đàm phán Hiệp định Mỹ–Mexico–Canada (USMCA) dự kiến diễn ra trong năm nay.

Hiện tại, tùy theo tỷ lệ nội địa hóa tại Mỹ, các hãng có thể nhập khẩu xe từ Hàn Quốc hoặc Nhật Bản với mức thuế thấp hơn so với từ Canada (Ca-na-đa) hay Mexico (Mê-hi-cô). Kết quả đàm phán USMCA có thể trở thành động lực tích cực cho các hãng có tỷ trọng sản xuất lớn tại Mỹ.

CEO GM Mary Barra gần đây tái khẳng định kỳ vọng năm 2026 sẽ khả quan hơn năm 2025. Dự báo năm 2025 của GM bao gồm lợi nhuận điều chỉnh trước lãi vay và thuế từ 12–13 tỷ USD. Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) điều chỉnh 9,75–10,50 USD/cổ phiếu, cùng dòng tiền tự do mảng ô tô điều chỉnh đạt 10–11 tỷ USD.

Tuy vậy, các nhà phân tích Phố Wall dự báo kết quả kinh doanh của ngành ô tô Mỹ sẽ phân hóa trong năm 2026, khi các hãng tiếp tục hoạt động trong môi trường nhiều bất định. Chuyên gia Owen Paterson của Jefferies nhận định: “Năm 2026 có thể không biến động dữ dội như 2025, nhưng khi những bất ổn của ngành vẫn kéo dài, các hãng xe vẫn phải chuẩn bị cho những tình huống bất ngờ và khả năng phải điều chỉnh chiến lược kinh doanh”.

Minh Trang/vnanet.vn