Nghị quyết số 02-NQ/TW: Xác lập tầm nhìn phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới

Định hình mô hình phát triển mới

Nếu nhìn lại lịch sử phát triển của Thủ đô trong hơn ba thập niên đổi mới, có thể thấy Hà Nội đã trải qua nhiều giai đoạn quan trọng: Từ mở rộng địa giới hành chính, phát triển hạ tầng, đô thị hóa nhanh, đến từng bước xây dựng trung tâm chính trị – kinh tế – văn hóa của cả nước. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn phát triển mới, những thách thức đặt ra đối với Hà Nội cũng ngày càng lớn và phức tạp hơn, đòi hỏi một tư duy phát triển mới mang tính chiến lược dài hạn.

Tiến sĩ Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 02-NQ/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi xác lập tầm nhìn phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên của kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Nghị quyết không chỉ đặt ra mục tiêu phát triển nhanh hơn mà còn nhấn mạnh yêu cầu phát triển chất lượng cao hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn. Điều này phản ánh một sự chuyển đổi rất rõ ràng trong tư duy phát triển: Từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào mở rộng không gian và nguồn lực truyền thống sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng thể chế.

Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, Nghị quyết 02 cũng gửi đi một thông điệp rất tích cực. Hà Nội không chỉ được xác định là trung tâm hành chính – chính trị của cả nước mà còn phải trở thành trung tâm kinh tế, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm kết nối vùng và trung tâm hội nhập quốc tế. Điều này mở ra rất nhiều cơ hội cho doanh nghiệp trong các lĩnh vực mới như công nghệ cao, kinh tế số, công nghiệp sáng tạo, dịch vụ chất lượng cao, logistics, tài chính và đổi mới sáng tạo.

Một điểm rất quan trọng nữa là Nghị quyết 02 được ban hành trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai nhiều công cụ thể chế mới, như Luật Thủ đô (sửa đổi) và quy hoạch phát triển Thủ đô tầm nhìn dài hạn. Khi ba yếu tố này được kết nối đồng bộ – gồm định hướng chiến lược của Bộ Chính trị, khung pháp lý của Luật Thủ đô và công cụ quy hoạch phát triển – Hà Nội sẽ có một nền tảng thể chế rất mạnh để bứt phá trong giai đoạn tới.

Có thể nói, Nghị quyết 02 không chỉ là định hướng cho Hà Nội mà còn mang ý nghĩa định hình một mô hình phát triển mới cho các đô thị lớn của Việt Nam trong thời kỳ hội nhập sâu rộng với kinh tế toàn cầu.

Ba nền tảng của mô hình tăng trưởng

Khi nói đến tầm nhìn xa cho Hà Nội, điều quan trọng nhất là phải thay đổi cách tiếp cận trong quy hoạch và mô hình tăng trưởng. Trong nhiều năm qua, sự phát triển của Hà Nội phần nào vẫn chịu ảnh hưởng của mô hình tăng trưởng truyền thống, dựa nhiều vào mở rộng không gian đô thị, gia tăng đầu tư hạ tầng và khai thác nguồn lực đất đai. Mô hình này đã đóng góp quan trọng cho sự phát triển của thành phố trong giai đoạn trước, nhưng nếu tiếp tục duy trì theo cách cũ thì sẽ bộc lộ nhiều giới hạn.

Do đó, mô hình tăng trưởng mới của Hà Nội cần được xây dựng trên ba nền tảng lớn. Thứ nhất là kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo. Hà Nội là nơi tập trung số lượng lớn các trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây chính là lợi thế rất lớn để phát triển các ngành kinh tế dựa trên tri thức, công nghệ và sáng tạo. Thành phố cần hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo, khu công nghệ cao, hệ sinh thái khởi nghiệp và mạng lưới nghiên cứu – phát triển để tạo ra các giá trị kinh tế mới có hàm lượng tri thức cao.

Thứ hai là kinh tế xanh và phát triển bền vững. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và các tiêu chuẩn phát triển xanh ngày càng trở thành yêu cầu toàn cầu, Hà Nội cần đi đầu trong việc xây dựng mô hình đô thị xanh, kinh tế tuần hoàn và hệ thống hạ tầng bền vững. Điều này không chỉ giúp cải thiện chất lượng môi trường sống của người dân mà còn giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về phát triển bền vững, đặc biệt trong bối cảnh các cơ chế như thuế carbon hay các tiêu chuẩn ESG ngày càng được áp dụng rộng rãi.

Thứ ba là liên kết vùng và hội nhập quốc tế. Hà Nội không thể phát triển như một đô thị đơn lẻ mà phải đặt mình trong cấu trúc phát triển của Vùng Thủ đô và mạng lưới kinh tế khu vực. Thành phố cần đóng vai trò là trung tâm kết nối, dẫn dắt sự phát triển của cả vùng thông qua hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại, các trung tâm logistics, tài chính, thương mại và dịch vụ chất lượng cao. Khi Hà Nội trở thành một trung tâm liên kết vùng mạnh, sức lan tỏa kinh tế của Thủ đô sẽ lớn hơn rất nhiều.

Ngoài ra, một yếu tố rất quan trọng để mô hình tăng trưởng mới có thể vận hành hiệu quả chính là cải cách thể chế và nâng cao chất lượng quản trị đô thị. Một thành phố muốn phát triển nhanh và bền vững thì phải có một bộ máy quản trị hiện đại, minh bạch, hiệu quả và hướng tới phục vụ người dân cũng như doanh nghiệp.

Xây dựng môi trường phát triển năng động, minh bạch và thân thiện với doanh nghiệp

Để hiện thực hóa tầm nhìn phát triển Thủ đô mà Nghị quyết 02 đã đặt ra, ba nhóm giải pháp chính sách rất quan trọng cần được triển khai đồng bộ.

Thứ nhất là hoàn thiện thể chế và cải cách thủ tục hành chính. Một trong những yếu tố quyết định sức cạnh tranh của một đô thị chính là môi trường thể chế. Hà Nội cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền và xây dựng chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Khi các thủ tục đầu tư, kinh doanh được thực hiện nhanh chóng, minh bạch và thuận lợi hơn, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực để đầu tư và phát triển lâu dài tại Thủ đô.

Thứ hai là tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia mạnh hơn vào quá trình phát triển đô thị. Doanh nghiệp không chỉ là đối tượng chịu tác động của chính sách mà còn là lực lượng trực tiếp tham gia xây dựng và phát triển thành phố. Hà Nội cần mở rộng các mô hình hợp tác công – tư, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia vào các dự án hạ tầng, đô thị thông minh, chuyển đổi số, năng lượng xanh và phát triển dịch vụ chất lượng cao. Khi khu vực doanh nghiệp được huy động hiệu quả, nguồn lực phát triển của Thủ đô sẽ được nhân lên rất nhiều.

Thứ ba là xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc tiếp cận công nghệ, vốn, thị trường và nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn còn nhiều khó khăn. Thành phố cần có các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn để giúp doanh nghiệp chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các đô thị trên thế giới ngày càng mạnh mẽ, Hà Nội cần xác định rõ vai trò của mình như một trung tâm đổi mới sáng tạo và trung tâm kinh tế lớn của khu vực. Muốn làm được điều đó, điều quan trọng nhất là phải xây dựng được một môi trường phát triển năng động, minh bạch và thân thiện với doanh nghiệp.

Nếu Nghị quyết 02 được triển khai một cách quyết liệt, đồng bộ và sáng tạo, Hà Nội hoàn toàn có thể bước sang một giai đoạn phát triển mới – trở thành một Thủ đô hiện đại, xanh, thông minh và có sức cạnh tranh cao trong khu vực châu Á

Tiến sỹ Mạc Quốc Anh