Ngoại trưởng Mỹ bất ngờ hủy họp phút chót, châu Âu lo tiến trình hòa bình Ukraine 'thiếu thực chất'?

Ảnh minh họa: AFP

"Gáo nước lạnh" tại Munich

Theo nguồn tin từ Financial Times, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã hủy tham dự cuộc họp về vấn đề Ukraine vào phút chót với lý do "lịch trình xung đột".

Đây là cuộc họp quan trọng được tổ chức vào ngày 13/2 (giờ địa phương) theo định dạng Berlin, quy tụ các nhà lãnh đạo chủ chốt của châu Âu nhằm thống nhất quan điểm trước các vòng đàm phán sắp tới.

Cuộc họp có sự tham dự của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Đức Friedrich Merz, cùng lãnh đạo Ủy ban châu Âu (EC), Hội đồng châu Âu (EC) và Tổng thư ký NATO. Mục tiêu của nhóm lãnh đạo châu Âu là đưa tầm nhìn về một "thỏa thuận hòa bình công bằng" lồng ghép vào tiến trình đàm phán do Mỹ dẫn dắt.

Tuy nhiên, sự vắng mặt của người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ đã khiến không khí cuộc họp trở nên căng thẳng. Một quan chức châu Âu giấu tên chia sẻ với báo giới rằng việc hủy bỏ vào phút chót là "khó hiểu", trong khi một nguồn tin khác nhận định thẳng thắn: Nếu không có ông Rubio, toàn bộ cuộc họp trở nên "thiếu thực chất".

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio. Ảnh: AFP

Dấu hiệu rạn nứt hay "Nước Mỹ trên hết"?

Mặc dù phía Mỹ giải thích đây chỉ là vấn đề lịch trình và khẳng định ông Rubio vẫn sẽ có bài phát biểu tại hội nghị vào sáng 14/2, cũng như trao đổi về vấn đề Nga - Ukraine trong các cuộc gặp song phương khác, nhưng giới quan sát vẫn đặt dấu hỏi về mức độ ưu tiên của Washington đối với các diễn đàn đa phương truyền thống.

Đây không phải lần đầu tiên các quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ bỏ qua các cuộc họp với đồng minh châu Âu. Trước đó, Ngoại trưởng Rubio từng vắng mặt tại hội nghị các ngoại trưởng NATO vào tháng 12/2025 mà không đưa ra lý do chính thức.

Tương tự, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cũng không tham dự cuộc họp bộ trưởng quốc phòng tại trụ sở NATO ở Brussels trong tuần qua.

Ông Marco Rubio từng nhiều lần nhấn mạnh quan điểm ưu tiên lợi ích quốc gia của Mỹ và tránh lãng phí ngân sách, thay vì "chiều lòng" các quan điểm mà ông cho là không phù hợp. Ông cũng tuyên bố sẽ không tham dự cuộc họp nhóm G20 tại Nam Phi vào cuối tháng này.

Châu Âu lo ngại bị gạt ra bên lề

Bối cảnh hiện tại đang đặt châu Âu vào thế khó. Điện Kremlin, thông qua phát ngôn viên Dmitry Peskov, vừa thông báo vòng đàm phán ba bên Nga - Mỹ - Ukraine tiếp theo sẽ diễn ra tại Thụy Sĩ vào ngày 17 và 18/2.

Trước áp lực bị cô lập khỏi các cuộc thảo luận mang tính quyết định do Mỹ làm trung gian, một số nhà lãnh đạo EU đã kêu gọi tái thiết lập can dự ngoại giao với Nga.

Trong khi đó, Đại diện cấp cao EU về chính sách đối ngoại, bà Kaja Kallas, cho biết Brussels đang soạn thảo các yêu cầu riêng đối với Moscow và khẳng định sẽ không chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào nếu các điều kiện của châu Âu không được đáp ứng.

Về phía Nga, Ngoại trưởng Sergey Lavrov cáo buộc Kiev và các nước châu Âu đang cố gắng phá hoại nỗ lực hòa bình do Washington dẫn dắt. Moskva cũng nhiều lần khẳng định sẽ không chịu áp lực để ký kết một thỏa thuận làm suy yếu an ninh quốc gia hoặc chỉ đóng vai trò như một khoảng dừng để Ukraine tái vũ trang.

Sự lệch pha giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu tại Munich đang tạo ra những biến số khó lường cho hội nghị hòa bình sắp tới tại Thụy Sĩ.

Trong diễn biến khác, phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich ngày 13/2, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đưa ra một thông điệp mạnh mẽ, kêu gọi lục địa già cần sự "táo bạo" để định hình lại vị thế của mình trên bàn cờ quốc tế.

Theo Reuters, ông Macron thừa nhận địa chính trị vốn "không nằm trong DNA" của châu Âu, nhưng khẳng định đây là thời điểm bắt buộc phải thay đổi. Châu Âu cần thoát khỏi tư duy ngắn hạn để tập trung vào các chiến lược dài hạn, bao gồm việc tự xây dựng năng lực tấn công tầm xa, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào chiếc ô an ninh từ bên ngoài.

Nhà lãnh đạo Pháp cho rằng cấu trúc an ninh hiện tại - vốn được thiết kế từ thời Chiến tranh Lạnh - đã không còn phù hợp. Điểm nhấn quan trọng là đề xuất tích hợp năng lực răn đe hạt nhân của Pháp vào hệ thống phòng thủ chung của châu Âu.

Ông Macron tiết lộ đang tiến hành các cuộc đối thoại chiến lược với Thủ tướng Đức Friedrich Merz và các đối tác Anh.

Dự kiến cuối tháng này, Tổng thống Pháp sẽ có bài phát biểu chi tiết về học thuyết hạt nhân mới, làm rõ cách kho vũ khí của Pháp có thể bảo vệ lợi ích chung của khối mà vẫn tuân thủ Hiến pháp nước này.

Trong bối cảnh các nỗ lực đàm phán đang diễn ra, ông Macron cảnh báo châu Âu không được thỏa hiệp trước các yêu cầu của Nga. Ông nhận định rằng ngay cả khi đạt được một thỏa thuận về Ukraine, châu Âu vẫn sẽ phải đối mặt với một nước Nga cứng rắn. Do đó, một thỏa thuận ngắn hạn mà không giải quyết được các vấn đề cốt lõi sẽ là sai lầm chiến lược.

Bên cạnh quân sự, ông Macron cũng nhấn mạnh việc châu Âu cần quyết liệt hơn trong cuộc chiến chống tin giả và các mặt trái của mạng xã hội – những yếu tố đang làm suy yếu nền dân chủ phương Tây từ bên trong.

"Đây là thời điểm cho sự táo bạo. Đã đến lúc cho một châu Âu hùng mạnh. Chúng ta phải bắt đầu tư duy dựa trên chính lợi ích của mình" - Tổng thống Pháp Emmanuel Macron.

Hoàng Bách