Nhật Bản sắp phóng tàu thăm dò lên mặt trăng của Sao Hỏa

Theo Cơ quan Thám hiểm Không gian Nhật Bản (JAXA), tàu thăm dò Martian Moons eXploration (MMX) dự kiến được phóng bằng tên lửa H3 từ Trung tâm Vũ trụ Tanegashima vào lúc 4h41 sáng 20/10.

“Được tham gia vào một sứ mệnh vĩ đại như vậy thật vô cùng thú vị”, ông Makoto Arita, quản lý dự án tên lửa H3 của JAXA, chia sẻ với các phóng viên hai ngày trước thời điểm phóng.

MMX là dự án hợp tác giữa Nhật Bản với Trung tâm Nghiên cứu Vũ trụ Quốc gia Pháp (CNES), Trung tâm Hàng không Vũ trụ Đức (DLR), Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) cùng khoảng 20 trường đại học và doanh nghiệp công nghệ.

Tên lửa H3 số 9 mang theo vệ tinh định vị Michibiki số 7 được phóng từ Trung tâm Vũ trụ Tanegashima, tỉnh Kagoshima, Nhật Bản, ngày 11/8. Ảnh: JAXA

Theo kế hoạch, tàu sẽ đến khu vực Sao Hỏa vào khoảng tháng 8 năm sau, sau đó bay quanh Phobos, một trong hai mặt trăng của hành tinh này. Tàu dự kiến hạ cánh xuống Phobos và thu thập ít nhất 10 gram đất đá trong thời gian hoạt động tại khu vực Sao Hỏa.

Trước khi tàu hạ cánh, robot tự hành IDEFIX sẽ khảo sát địa hình để giúp xác định vị trí phù hợp. Robot được đặt tên theo chú chó trong bộ truyện tranh Pháp Asterix.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ tại Phobos, MMX sẽ quan sát Deimos, mặt trăng còn lại của Sao Hỏa, nhưng không hạ cánh xuống đó. Tàu sau đó sẽ mang mẫu vật trở về Trái đất.

Ông Yasuhiro Kawakatsu, giám đốc dự án MMX, cho biết đây sẽ là sứ mệnh đầu tiên đưa mẫu vật từ khu vực hai mặt trăng của Sao Hỏa về Trái đất.

Các nhà khoa học hiện có hai giả thuyết chính về cách Phobos và Deimos hình thành. Giả thuyết thứ nhất cho rằng hai mặt trăng được tạo ra từ những mảnh đất đá văng ra sau khi một thiên thể lớn va chạm với Sao Hỏa. Giả thuyết thứ hai cho rằng chúng vốn là những tiểu hành tinh trôi dạt trong không gian, sau đó bị lực hấp dẫn của Sao Hỏa giữ lại trên quỹ đạo.

Một trong những khó khăn lớn nhất của sứ mệnh là hạ cánh xuống Phobos. Do lực hấp dẫn tại đây rất yếu, tàu có thể khó tiếp xúc ổn định với bề mặt nếu hệ thống hạ cánh không được thiết kế phù hợp.

Phobos nằm cách bề mặt Sao Hỏa khoảng 6.000 km. Tàu thăm dò phải di chuyển vào khu vực chịu ảnh hưởng của lực hấp dẫn Sao Hỏa, hoàn thành việc lấy mẫu rồi thoát khỏi khu vực này để bắt đầu hành trình trở về.

JAXA cũng muốn tìm hiểu liệu Phobos có thể được sử dụng như một điểm trung chuyển hỗ trợ các chuyến thám hiểm Sao Hỏa trong tương lai hay không. Những dữ liệu thu thập được có thể giúp các nhà khoa học tính toán phương án di chuyển giữa các thiên thể, phục vụ kế hoạch đưa con người đến Sao Hỏa.

Nhật Bản đã có kinh nghiệm thực hiện những sứ mệnh thu thập mẫu vật ngoài không gian. Năm 2020, tàu Hayabusa-2 của JAXA đưa thành công 5,4 gram đất đá từ tiểu hành tinh Ryugu về Trái đất.

Năm 2024, tàu đổ bộ SLIM của Nhật Bản cũng hạ cánh xuống Mặt trăng. Dù bị lật sau khi tiếp đất, tàu vẫn truyền dữ liệu về Trái đất và hoạt động trở lại sau những đêm Mặt trăng kéo dài khoảng hai tuần.