Những người giữ nghề truyền thống

ĐBP - Giữa nhịp sống hiện đại, những lò rèn đỏ lửa, khung cửi dệt thổ cẩm và những chiếc khèn Mông vẫn hiện diện trong đời sống của đồng bào dân tộc Mông ở Điện Biên. Bằng tình yêu và sự gắn bó với nghề, những người thợ đang bền bỉ gìn giữ kỹ thuật truyền thống, trao truyền kinh nghiệm qua các thế hệ, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc. Ở bản Tìa Ló, xã Pu Nhi, ông Hờ Giống Pó, 65 tuổi đã có nửa thế kỷ gắn bó với nghề rèn. Bắt đầu học nghề từ năm 15 tuổi, ông quen với sức nóng của lò than, tiếng búa nện trên đe và những công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác. Qua năm tháng, kinh nghiệm tích lũy giúp ông tạo ra những sản phẩm phục vụ đời sống, lao động sản xuất của người dân. Với ông Pó, công việc đã theo mình từ thuở thiếu niên không chỉ là kế sinh nhai mà còn là nghề do ông cha để lại.

Ông Hờ Giống Pó kể: “Nhiều năm làm nghề không tránh khỏi những khó khăn, vất vả. Giờ người dân mua trên mạng những đồ dùng rất rẻ, tiện dụng, nhưng mình vẫn yêu nghề của mình. Sản phẩm mình làm ra tuy không bắt mắt nhưng bền, lại là nghề ông cha để lại nên không bỏ được”.

Lời chia sẻ mộc mạc cho thấy sự trăn trở của người thợ trước những thay đổi trong thói quen tiêu dùng. Khi các sản phẩm công nghiệp ngày càng đa dạng, nghề rèn thủ công phải đối mặt với áp lực cạnh tranh. Dẫu vậy, ông Pó vẫn lựa chọn gắn bó với công việc đã theo mình suốt nửa thế kỷ. Với ông, giá trị của nghề là kinh nghiệm và truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Bà Hạng Thị Chứ, bản Tìa Ló, xã Pu Nhi miệt mài bên khung cửi, gìn giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống.

Cũng tại bản Tìa Ló, bà Hạng Thị Chứ, 71 tuổi, đã dành gần như cả cuộc đời gắn bó với nghề dệt thổ cẩm của dân tộc mình. Từ khi còn nhỏ, bà đã làm quen với khung cửi, học cách dệt vải và tạo nên những hoa văn đặc trưng trên trang phục truyền thống của người Mông.

Để làm nên một tấm vải thổ cẩm, người dệt phải trải qua nhiều công đoạn, đòi hỏi sự kiên nhẫn và đôi bàn tay khéo léo. Từng sợi chỉ, từng đường dệt được thực hiện cẩn thận, tạo nên màu sắc và hoa văn đặc trưng trên trang phục dân tộc Mông, góp phần lưu giữ nét đẹp văn hóa truyền thống trong đời sống cộng đồng.

Bà Hạng Thị Chứ chia sẻ: “Tôi gắn bó với nghề dệt thổ cẩm từ khi còn nhỏ, đến nay đã mấy chục năm rồi. Bây giờ tuổi đã cao, tôi vẫn cố gắng làm, rồi dạy lại cho con cháu biết cách dệt vải, làm hoa văn, giữ lấy nghề truyền thống của dân tộc mình. Tôi chỉ mong sau này, khi mình không còn làm được nữa, con cháu vẫn biết, yêu và tiếp tục giữ gìn nghề dệt thổ cẩm”.

Được cha truyền dạy nghề, đến nay anh Cứ A Dệnh, bản Loọng Luông, xã Mường Phăng đã có gần 20 năm làm khèn. Để tạo ra một chiếc khèn hoàn chỉnh, người thợ phải thực hiện nhiều công đoạn, từ lựa chọn nguyên liệu đến gia công, lắp ghép và chỉnh âm thanh. Công việc mất nhiều thời gian, trong khi thu nhập không cao, nhưng anh vẫn muốn gắn bó với nghề đã được cha truyền dạy.

Với người Mông, khèn là nhạc cụ gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa, xuất hiện trong nhiều dịp sinh hoạt và phong tục truyền thống. Tiếng khèn gửi gắm tâm tư, tình cảm, tạo nên nét đặc trưng trong đời sống tinh thần của đồng bào. Bởi vậy, với anh Dệnh, giữ nghề làm khèn cũng là cách góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống.

Anh Cứ A Dệnh chia sẻ: “Khèn Mông gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa của đồng bào Mông. Tiếng khèn mang giá trị tinh thần, chứa đựng những giai điệu truyền thống, thể hiện tâm tư, tình cảm của người Mông. Vì vậy, tôi muốn giữ nghề làm khèn, góp phần gìn giữ nét văn hóa của dân tộc mình và truyền lại cho thế hệ sau”.

Tiếng búa vẫn vang bên lò rèn, từng chiếc khèn Mông vẫn được chăm chút qua nhiều công đoạn, những tấm thổ cẩm vẫn được dệt nên từ đôi bàn tay khéo léo. Bằng sự bền bỉ và tình yêu với nghề, những người thợ đang gìn giữ những kỹ thuật truyền thống, góp phần lưu truyền những giá trị văn hóa của dân tộc Mông qua các thế hệ.