Ninh Bình: Cây na 'đánh thức' vùng đất đá khô cằn

Xã Phú Long hiện có hàng trăm ha đất đồi được sử dụng để trồng na. Ảnh: Đình Minh

Tại xã Phú Long, những triền đồi đất lẫn đá trước đây chủ yếu được khai phá để trồng ngô, sắn, hiệu quả kinh tế thấp, nay đã phủ màu xanh của những vườn na. Điều kiện thổ nhưỡng tưởng như bất lợi lại trở thành lợi thế khi cây na sinh trưởng tốt, cho quả thơm, ngon và được thị trường ưa chuộng.

Gia đình bà Đinh Thị Thu Hiền, ở thôn Đụn là một trong những hộ gắn bó với cây na từ năm 2010. Trên diện tích khoảng 8.000m2, gia đình bà trồng gần 1.000 gốc na dai, giống na Thái Lan, na bở và cứ duy trì sản xuất 2 vụ mỗi năm. Với giá bán bình quân 40.000-50.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, mỗi vụ gia đình bà thu về hơn 200 triệu đồng.

Bà Đinh Thị Thu Hiền trồng na trên diện tích gần 1ha, thu hơn 200 triệu đồng/năm. Ảnh: Đình Minh

Cùng ở thôn Đụn, ông Nguyễn Đình Quý cũng có 1,2 ha trồng hơn 1.000 gốc na, chủ yếu là giống na dai truyền thống. Ông cho biết trước đây vùng đồi này được khai phá để trồng ngô, sắn nhưng hiệu quả không cao. Khi một số hộ trồng thử cây na và nhận thấy cây sinh trưởng tốt, quả ngon, người dân bắt đầu mở rộng diện tích.

Theo người trồng na ở Phú Long, sau mỗi vụ thu hoạch, họ sẽ bón phân dưỡng cây, đến khoảng giữa tháng 12 bắt đầu cắt cành để chuẩn bị vụ mới. Khoảng tháng 3 âm lịch, cây ra hoa, người trồng tiến hành thụ phấn và chăm sóc kỹ hơn. Khi vào chính vụ thu hoạch, na hái đến đâu được thương lái thu mua đến đó.

Na Phú Long đạt OCOP 4 sao, cắt đến đâu thương lái thu mua đến đó. Ảnh: Đình Minh

Không chỉ tạo thu nhập cho từng hộ, cây na đang hình thành vùng sản xuất tập trung ở Phú Long. Năm 2020, Hợp tác xã sản xuất na trái vụ, tiêu thụ trái cây an toàn xã Phú Long được thành lập với 20 thành viên, đến nay tăng lên 50 hộ. Diện tích na của hợp tác xã hiện có trên 200 ha, sản lượng khoảng 15 tấn/ha. Ngoài na dai, các thành viên được khuyến khích phát triển na Thái Lan, na Đài Loan nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.

Ông Đinh Mạnh Cường - Phó Chủ tịch UBND xã Phú Long cho biết, sản phẩm na Phú Long hiện đã đạt OCOP 4 sao, thị trường tiêu thụ mạnh nhất ở Hà Nội, Thanh Hóa, Quảng Ninh.

Na Phú Long đa dạng sản phẩm với na dai, na Thái Lan, na bở... Ảnh: Đình Minh

'Địa phương xác định cây na là một trong những cây trồng chủ lực bởi có khả năng phát huy giá trị trên những diện tích đất khó canh tác. Theo tính toán, thu nhập bình quân từ cây na đạt hơn 300 triệu đồng/ha/năm, giúp nhiều hộ dân vươn lên làm giàu', ông Cường nói.

Không chỉ ở Phú Long, trên vùng núi đá vôi Ba Sao thuộc phường Tam Chúc, cây na cũng đang tạo nên cuộc chuyển đổi sinh kế rõ nét. Trước đây, địa hình dốc, đá nhiều hơn đất khiến người dân khó phát triển các loại cây trồng ngắn ngày.

Cây na trên vùng đất núi đá vôi Ba Sao đã thay đổi sinh kế cho nhiều hộ dân. Ảnh: Đình Minh

Năm 1998, nông trường Ba Sao đưa giống na dai về trồng thử nghiệm. Gia đình ông Lê Văn Bách là một trong những hộ tiên phong, trồng thử 12 ha. Qua thời gian, cây na chứng minh khả năng thích nghi tốt với khí hậu, thổ nhưỡng nơi đây, cho quả sai, thơm, ngọt, thịt dai và được thị trường ưa chuộng.

Ông Bách cho biết, cây na đã mang lại nguồn thu nhập ổn định, đồng thời tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương. Gia đình ông hiện duy trì 12 ha na, chủ yếu là na dai truyền thống, hướng đến sản xuất an toàn bằng việc ưu tiên sử dụng phân hữu cơ.

Phường Tam Chúc đang có hơn 200ha đất trồng na. Ảnh: Đình Minh

Theo UBND phường Tam Chúc, hiện toàn phường có khoảng 200 ha trồng na với 234 hộ tham gia. Cây na bắt đầu cho thu hoạch sau 3 năm trồng và có thời gian khai thác từ 8-12 năm. Nếu chăm sóc đúng kỹ thuật, cây có thể cho 2 vụ mỗi năm, sản lượng đạt khoảng 8-10 tấn đối với vụ chính và 2-5 tấn đối với vụ trái mùa.

Anh Nguyễn Văn Tiến, thương lái thu mua na tại Ba Sao cho biết, lúc cao điểm, mỗi ngày, anh thường mua tới 1-1,5 tấn na để mang đi tiêu thụ tại nhiều địa phương. Nguồn hàng nhiều lúc không đủ để đáp ứng nhu cầu.

Anh Nguyễn Văn Tiến có ngày thu mua tới hơn 1 tấn na. Ảnh: Đình Minh

Ông Phạm Hoàng Tùng - Chủ tịch UBND phường Tam Chúc cho biết, địa phương xác định cây na là một trong những cây trồng chủ lực, với thu nhập bình quân khoảng 350-400 triệu đồng/ha/năm.

Về định hướng lâu dài, địa phương xác định sẽ tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật, vốn sản xuất, hướng dẫn người dân phát triển na theo hướng hai vụ, đồng thời xây dựng sản phẩm theo tiêu chuẩn OCOP và mở rộng thị trường tiêu thụ.