Phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số

Trình diễn trích đoạn Lễ hội Hết Chá phường Mộc Sơn tại Liên hoan Nghệ thuật xòe Thái tỉnh Sơn La lần thứ II năm 2025.

Hằng năm, tỉnh chỉ đạo các sở, ngành rà soát, đề xuất phân bổ kinh phí từ Chương trình MTQG 1719 để thực hiện các hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch. Giai đoạn 2022-2025, từ nguồn lực được Trung ương hỗ trợ, vốn địa phương đối ứng và huy động một số nguồn vốn hợp pháp khác, tỉnh Sơn La tổ chức 17 lớp tập huấn, truyền dạy dân ca, dân vũ, nhạc cụ, nghề thủ công truyền thống cho cán bộ và nghệ nhân tại cơ sở... Nghiên cứu, bảo tồn 2 di sản có nguy cơ mai một: Lễ hội Mợi người Mường; môn thể thao truyền thống Tu lu và bắn nỏ người Mông. Thành lập 10 câu lạc bộ văn hóa dân gian tại các bản đồng bào dân tộc thiểu số, vùng di dân tái định cư, tổ chức sinh hoạt định kỳ, góp phần giữ gìn bản sắc ngay trong cộng đồng. Hỗ trợ hoạt động cho 70 đội văn nghệ truyền thống, biểu diễn tại các sự kiện văn hóa, chính trị, phục vụ cộng đồng. Xây dựng mới và cải tạo 20 nhà văn hóa bản, cấp 576 bộ trang thiết bị phục vụ sinh hoạt văn hóa, thể thao cộng đồng. Tu bổ, chống xuống cấp 5 di tích lịch sử - văn hóa, gồm: Di tích Tháp Mường Và, Di tích quốc gia đặc biệt Khu di tích lịch sử cách mạng Việt Nam - Lào, di tích Đền thờ vua Lê Thái Tông, di tích Đồn Mộc Lỵ, di tích Đèo Pha Đin.

Người Dao Tiền xã Mường Cơi trình diễn vẽ sáp ong trên vải.

Ngoài ra, hỗ trợ đầu tư xây dựng 3 mô hình đời sống văn hóa tiêu biểu: Mô hình của người dân tộc Mông, Thái, Mường tại các xã. Tổ chức hội thảo phát triển sản phẩm du lịch văn hóa, tham gia Ngày hội Văn hóa dân tộc Việt Nam tại Quảng Trị. Biên soạn và xuất bản 3 đầu sách về giá trị văn hóa dân tộc Thái và các mô hình du lịch cộng đồng. Tổ chức 1 giải thể thao truyền thống cấp tỉnh và 4 giải thể thao truyền thống cấp huyện (cũ).

Xã Ngọc Chiến có hơn 95% dân số là đồng bào dân tộc Thái, Mông, La Ha sinh sống. Thực hiện Dự án bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch, giai đoạn 2022-2025, xã được đầu tư hơn 300 triệu đồng hỗ trợ các đội văn nghệ hoạt động; mua sắm trang thiết bị văn hóa các bản và tổ chức các Lễ hội mừng cơm mới, Lễ hội Pang A của dân tộc La Ha và nghi lễ cúng vía trâu... Vận động xã hội hóa xây dựng, nâng cấp các điểm du lịch tâm linh, gắn với văn hóa như Nhà thờ Đon Hó; cây thần Sa Mu; Xủ Công; Cốc Nố Xí Tu..., với tổng trị giá khoảng 6 tỷ đồng.

Ông Lò Văn Thoa, Phó Chủ tịch UBND xã Ngọc Chiến, cho biết: Xã duy trì việc truyền dạy dân gian, với các nghệ nhân hát Then, hát Thái, nghệ nhân đàn tính tẩu, thổi sáo, kèn lá; sưu tầm các tích truyện lịch sử, văn hóa và đào tạo hướng dẫn viên du lịch. Nhiều lễ hội đặc sắc được phục dựng, nhờ đó, mỗi năm, xã thu hút hơn 120.000 lượt khách du lịch, doanh thu du lịch đạt 8-10 tỷ đồng.

Du khách trải nghiệm giã bánh dày tại xã Ngọc Chiến.

Còn tại phường Mộc Châu, tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng du lịch; mua sắm trang phục, đạo cụ, nhạc cụ, thiết bị âm thanh, ánh sáng đáp ứng nhu cầu tập luyện, biểu diễn cho các đội văn nghệ bản; phục dựng, tái hiện một số lễ hội truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số. Anh Mùa A Di, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Tà Số 1, chia sẻ: Bản có một nhà cổ, một lò rèn truyền thống, 3 homestay phục vụ du khách tham quan, trải nghiệm. Bản được đầu tư xây dựng nhà văn hóa cộng đồng, sân khấu và sân thể thao; nhờ đó, phục vụ du khách tốt hơn và nâng cao thu nhập cho nhân dân từ du lịch.

Với sự quan tâm chỉ đạo của tỉnh triển khai hiệu quả chương trình MTQG 1719, đến nay, toàn tỉnh có trên 2.000 đội văn nghệ quần chúng tại các khu dân cư, cơ quan, đơn vị, trường học. Hệ thống thiết chế văn hóa được quan tâm đầu tư, tỷ lệ xã, phường có nhà văn hóa đạt 95,5%; tỷ lệ tổ, bản, tiểu khu có nhà văn hóa đạt 92,5%.

Những kết quả từ chương trình MTQG 1719 về phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc. Nhiều địa phương vươn lên mạnh mẽ, trở thành điểm du lịch hấp dẫn, vừa bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, vừa phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới.