Quốc hội thông qua Luật Hải quan sửa đổi: Hàng hóa qua sàn thương mại điện tử sẽ phải định danh

Bổ sung cơ chế quản lý hàng hóa qua thương mại điện tử

Ngày 23/8, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan. Một trong những nội dung đáng chú ý là lần đầu tiên bổ sung quy định cụ thể về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử.

Theo quy định mới, tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua bán hàng hóa với nước ngoài thông qua thương mại điện tử phải thực hiện định danh, xác thực điện tử.

Đồng thời, chủ quản nền tảng thương mại điện tử có trách nhiệm kết nối với hệ thống xử lý dữ liệu thương mại điện tử của cơ quan hải quan, phục vụ công tác định danh và xác thực.

Quy định này tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý dòng hàng hóa xuất nhập khẩu phát sinh từ các giao dịch thương mại điện tử, trong bối cảnh số lượng đơn hàng xuyên biên giới ngày càng lớn và phương thức giao dịch ngày càng đa dạng.

Chính phủ quy định ngưỡng giá trị hàng hóa

Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua luật, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng, đã trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, việc đưa quy định về kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử vào luật là cần thiết.

Tuy nhiên, luật chỉ quy định các nguyên tắc cơ bản. Chính phủ sẽ được giao quy định chi tiết ngưỡng giá trị hàng hóa giao dịch qua thương mại điện tử phải thực hiện thủ tục hải quan.

Bên cạnh đó, Chính phủ sẽ quy định quy trình, lộ trình xác thực, định danh điện tử cũng như trách nhiệm kết nối dữ liệu của các chủ nền tảng thương mại điện tử nước ngoài không có trụ sở tại Việt Nam.

Việc giao Chính phủ quy định chi tiết giúp các quy định quản lý có thể được điều chỉnh phù hợp với quy mô và đặc điểm phát triển của thương mại điện tử, thay vì cố định toàn bộ tiêu chí ngay trong luật.

Không áp dụng máy móc quy trình kiểm tra truyền thống

Trước đó, một số đại biểu Quốc hội cho rằng không nên áp dụng nguyên trạng quy trình kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa thương mại điện tử như hàng hóa xuất nhập khẩu truyền thống.

Nguyên nhân là các giao dịch thương mại điện tử thường phát sinh số lượng đơn hàng rất lớn, trong khi giá trị từng đơn hàng tương đối nhỏ. Đặc thù của loại hình này cũng đòi hỏi tốc độ xử lý và luân chuyển hàng hóa nhanh.

Nếu quy trình kiểm tra không được thiết kế phù hợp, lượng hàng hóa lớn có thể tạo áp lực lên hệ thống xử lý và dẫn đến nguy cơ ùn tắc tại cửa khẩu.

Vì vậy, quy định mới được xây dựng theo hướng xác lập nguyên tắc quản lý ở cấp luật, đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể về ngưỡng giá trị, quy trình và lộ trình thực hiện.

Điều chỉnh quy định về đại lý làm thủ tục hải quan

Đối với hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan, Bộ Tài chính đã tiếp thu và chỉnh lý dự thảo theo hướng luật chỉ quy định về quản lý và hoạt động, không quy định điều kiện kinh doanh.

Theo cơ quan soạn thảo, các điều kiện kinh doanh đối với lĩnh vực này đã được cắt giảm theo Luật Đầu tư và chuyển sang cơ chế hoạt động dựa trên tiêu chuẩn nghề nghiệp.

Cách tiếp cận này nhằm đồng bộ quy định của Luật Hải quan với hệ thống pháp luật hiện hành về đầu tư và điều kiện kinh doanh.

Bộ trưởng Tài chính được giao thêm thẩm quyền trong một số trường hợp

Luật sửa đổi cũng điều chỉnh thẩm quyền quyết định trong một số trường hợp đặc biệt liên quan đến kiểm tra thực tế hàng hóa.

Theo đó, thẩm quyền quyết định được điều chỉnh từ thủ trưởng cơ quan hải quan nơi xử lý hồ sơ sang Bộ trưởng Tài chính.

Bộ trưởng Tài chính đồng thời được giao quy định chi tiết về trách nhiệm và cơ chế xử lý đối với hàng hóa tồn đọng.

Các quy định này nhằm làm rõ thẩm quyền xử lý trong những trường hợp đặc biệt, đồng thời tạo cơ sở để thiết lập cơ chế quản lý đối với lượng hàng hóa tồn đọng tại các địa điểm chịu sự giám sát hải quan.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan sẽ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.