Sau tuổi 40, cơ quan nào bắt đầu 'suy yếu' ?

Bác sĩ Lê Nhất Duy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (Cơ sở 3) cho biết, sau tuổi 40, nhiều người bắt đầu cảm nhận cơ thể có đôi chút khác trước. Những thay đổi thường khiến nhiều người tự hỏi, có phải cơ thể đã bắt đầu “xuống sức”, và nếu vậy thì cơ quan nào sẽ thay đổi trước bao gồm mắt, cơ xương khớp, tim mạch, thận hay gan.

Tuy nhiên, thực tế, không có một cơ quan duy nhất bắt đầu suy yếu ngay khi chúng ta bước qua tuổi 40. Quá trình lão hóa diễn ra từ từ, ở mỗi cơ quan một cách khác nhau và cũng rất khác nhau giữa từng người. Tuổi tác có ảnh hưởng, nhưng sức khỏe còn phụ thuộc vào di truyền, lối sống, chế độ dinh dưỡng, vận động và các bệnh lý đi kèm.

Bước qua tuổi 40, cơ thể bắt đầu xuất hiện những thay đổi rõ hơn ở mắt, cơ bắp, mạch máu, thận, gan. Ảnh minh họa

Dù vậy, có một số thay đổi thường trở nên dễ nhận thấy hơn từ tuổi trung niên như sau:

Đôi mắt

Một trong những thay đổi nhiều người nhận ra đầu tiên là khả năng nhìn gần. Khi còn trẻ, thủy tinh thể của mắt khá mềm và linh hoạt, giúp mắt dễ dàng điều chỉnh để nhìn rõ các vật ở khoảng cách gần. Theo tuổi tác, thủy tinh thể dần trở nên cứng hơn và khả năng điều tiết giảm xuống.

Vì vậy, từ khoảng 40–45 tuổi, nhiều người bắt đầu thấy chữ nhỏ khó đọc hơn, cần tăng ánh sáng hoặc phải đưa điện thoại, sách báo ra xa. Đây là hiện tượng lão thị, một thay đổi tự nhiên và rất thường gặp của mắt khi tuổi tăng lên.

Lão thị không phải là dấu hiệu mắt “hỏng”. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm thích hợp để chúng ta quan tâm hơn đến sức khỏe mắt, đặc biệt ở người có tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc tiền sử gia đình mắc các bệnh về mắt.

Giai đoạn mãn kinh ở phụ nữ

Chức năng buồng trứng và dự trữ nang noãn giảm dần theo tuổi. Trong những năm trước mãn kinh, một số phụ nữ có thể bắt đầu nhận thấy chu kỳ kinh thay đổi, dễ bốc hỏa, khó ngủ hoặc có những thay đổi về tâm trạng và thể chất.

Mãn kinh tự nhiên thường xảy ra trong khoảng 45–55 tuổi. Đây là một giai đoạn sinh lý bình thường trong cuộc đời người phụ nữ.

Khi estrogen giảm, tốc độ mất xương có thể tăng lên, thành phần cơ thể cũng thay đổi và nguy cơ tim mạch cần được chú ý hơn. Tuy vậy, không phải phụ nữ nào cũng trải qua giai đoạn này giống nhau.

Nếu các triệu chứng tiền mãn kinh hoặc mãn kinh ảnh hưởng nhiều đến giấc ngủ, sinh hoạt và chất lượng cuộc sống, chị em nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và lựa chọn biện pháp phù hợp. Hiện nay, có nhiều hướng xử trí khác nhau, từ điều chỉnh lối sống đến điều trị bằng thuốc hoặc nội tiết ở những trường hợp có chỉ định.

Cơ bắp

Từ tuổi trưởng thành, khối lượng và sức mạnh cơ bắp bắt đầu giảm dần theo thời gian. Quá trình này thường diễn ra chậm ở giai đoạn đầu và rõ hơn khi tuổi ngày càng cao, đặc biệt ở người ít vận động.

Đây là lý do một số người sau tuổi 40 cảm thấy việc leo cầu thang, mang đồ nặng, chạy bộ hay chơi thể thao không còn nhẹ nhàng như trước.

Điều đáng mừng, cơ bắp vẫn có khả năng thích nghi và phát triển khi được tập luyện phù hợp, kể cả ở người lớn tuổi. Vì vậy, bên cạnh đi bộ, chạy bộ, bơi hoặc đạp xe, những bài tập tăng sức mạnh cơ như squat nhẹ, tập với dây đàn hồi hoặc tập kháng lực phù hợp cũng rất hữu ích.

Đồng thời, duy trì cơ bắp tốt giúp chúng ta vận động dễ dàng hơn, giữ thăng bằng tốt hơn và bảo vệ khả năng tự chủ khi về già.

Mạch máu

Theo tuổi tác, thành động mạch dần kém đàn hồi hơn. Đây là một trong những nguyên nhân khiến huyết áp, đặc biệt là huyết áp tâm thu, có xu hướng tăng khi tuổi cao hơn.

Điều đáng chú ý là tăng huyết áp thường không gây ra triệu chứng rõ ràng. Một người vẫn sinh hoạt, làm việc bình thường nhưng huyết áp đã cao trong thời gian dài.

Tại Việt Nam, tăng huyết áp hiện khá phổ biến ở người trưởng thành. Bên cạnh tuổi tác, ăn mặn, thừa cân, ít vận động, hút thuốc lá và sử dụng nhiều rượu bia đều là những yếu tố có thể làm nguy cơ tăng lên.

Vì vậy, bước sang tuổi trung niên, biết được huyết áp của mình là một việc đơn giản nhưng rất cần thiết. Không nên chờ đến lúc đau đầu, chóng mặt hay mệt mới đo huyết áp.

Thận

Thận có nhiệm vụ lọc máu và loại bỏ nhiều chất thải ra khỏi cơ thể. Khi tuổi tăng lên, chức năng lọc của thận có thể giảm dần ở một mức độ nhất định.

Tuy nhiên, tốc độ thay đổi rất khác nhau giữa từng người. Một người lớn tuổi có độ lọc cầu thận thấp hơn khi còn trẻ chưa chắc đã mắc bệnh thận.

Điều cần quan tâm hơn, những yếu tố có thể làm thận tổn thương nhanh hơn, đặc biệt là tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc sử dụng một số loại thuốc không đúng cách trong thời gian dài.

Bảo vệ thận vì vậy bắt đầu từ những việc quen thuộc: kiểm soát huyết áp và đường huyết, ăn uống hợp lý, tránh lạm dụng thuốc giảm đau và thận trọng với các sản phẩm không rõ thành phần hoặc nguồn gốc.

Gan

Gan là một trong những cơ quan có khả năng tái tạo khá tốt. Tuy nhiên, khả năng này không có nghĩa gan có thể chịu đựng mãi trước rượu bia, viêm gan virus, rối loạn chuyển hóa hoặc việc sử dụng thuốc và các sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Ở Việt Nam, viêm gan virus B và C vẫn là những vấn đề sức khỏe đáng lưu ý. Bên cạnh đó, gan nhiễm mỡ liên quan đến thừa cân, béo phì, đái tháo đường và rối loạn chuyển hóa cũng ngày càng thường gặp.

Bác sĩ khuyến cáo, khi tuổi tăng lên, cơ thể cũng có những thay đổi về lượng nước và chuyển hóa rượu. Vì vậy, việc trước đây có thể uống một lượng bia rượu mà vẫn “thấy bình thường” không có nghĩa cơ thể sẽ tiếp tục dung nạp lượng đó như cũ. Hạn chế rượu bia vẫn là lựa chọn có lợi cho gan cũng như sức khỏe tim mạch và nhiều cơ quan khác.