Tái cấu trúc hệ thống đô thị và nông thôn Đà Nẵng

Đà Nẵng sẽ điều chỉnh cách tổ chức phát triển đô thị từ “mở rộng theo địa bàn” sang “kiểm soát - nén - theo hành lang giao thông công cộng (TOD)”. Ảnh: XUÂN SƠN

Tại Kỳ họp thứ 7 (kỳ họp chuyên đề) HĐND thành phố khóa X diễn ra ngày 27/2, đã thông qua Nghị quyết về điều chỉnh Quy hoạch thành phố Đà Nẵng thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đồng thời đề nghị UBND thành phố khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, tổ chức phê duyệt và công bố quy hoạch theo đúng quy định; sớm xây dựng kế hoạch triển khai với lộ trình cụ thể, phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.

Chọn lọc nội dung kế thừa

Phương hướng phát triển đô thị và nông thôn theo quy hoạch thành phố Đà Nẵng (cũ) và tỉnh Quảng Nam (cũ) thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đến nay vẫn còn nhiều nội dung phù hợp, có thể kế thừa trong việc điều chỉnh quy hoạch thành phố Đà Nẵng thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo UBND thành phố, quy hoạch mới sẽ tiếp tục định hướng phát triển đô thị theo hướng xanh, sinh thái, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, hiện đại và thông minh, tăng không gian công cộng (quảng trường, công viên, vui chơi…) như định hướng của tỉnh Quảng Nam (cũ) trước hợp nhất.

Đồng thời gắn với yêu cầu đô thị thông minh/chính quyền số trong mục tiêu của phương án mới. Kế thừa quan điểm tái phát triển đô thị theo mô hình đô thị nén, tăng hiệu quả sử dụng đất, tích hợp giao thông công cộng đối với khu vực lõi đô thị trung tâm (Đà Nẵng trước hợp nhất).

Một góc đô thị phường Hội An Tây. Ảnh: QUỐC TUẤN

Cạnh đó, tiếp tục phát triển hệ thống đô thị theo hướng đa cực - phân định chức năng đô thị - không gian mở rộng. Tiếp tục định hướng đô thị Đà Nẵng (trước hợp nhất) chuyển từ cấu trúc đơn tâm sang đa cực. Đồng thời kế thừa cách Quảng Nam tổ chức đô thị theo các trung tâm/đầu mối vùng Đông - Tây (Hội An đô thị sinh thái - văn hóa - du lịch; Điện Bàn đô thị công nghiệp - đổi mới sáng tạo; các đô thị chuyển tiếp ở vùng Tây như Khâm Đức, Thạnh Mỹ…).

Ngoài ra, tiếp tục định hướng phát triển nông thôn gắn liên kết đô thị, ổn định dân cư vùng thiên tai - miền núi. Phát triển nông thôn, miền núi hài hòa với đô thị hóa, kết nối hạ tầng với đô thị, ổn định sắp xếp dân cư miền núi, vùng thiên tai, hạn chế di dời lớn gây sạt lở. Đồng thời tiếp tục nhấn mạnh yếu tố logic, đầu tư liên kết hạ tầng - giao thông nông thôn với đô thị; ổn định dân cư miền núi/vùng thiên tai, tránh di dời lớn.

Kiến trúc sư Phạm Thị Nhâm, nguyên Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia khuyến nghị, các giải pháp quy hoạch cũng như định hướng phát triển phải linh động, kết nối với tiềm năng sẵn có vùng biển, vùng núi, đô thị gắn với công nghệ và bản sắc để biến thành phố Đà Nẵng trở thành một vùng lãnh thổ có mô hình đáng sống.

Điều chỉnh, bổ sung theo tình hình mới

Điều chỉnh quy hoạch Đà Nẵng xác định điều chỉnh tỷ lệ đô thị hóa thành phố là 66,5%. Thành phố cũng điều chỉnh các nội dung phát triển đô thị, tập trung vào phát triển đô thị mới tại các xã lân cận trung tâm Đà Nẵng, khu vực Nam Hội An. Đây là những xã có đủ điều kiện phát triển thành phường, nhằm bảo đảm Đà Nẵng đạt đủ các tiêu chuẩn thành phố trực thuộc Trung ương.

Các xã lân cận trung tâm Đà Nẵng và khu vực Nam Hội An có điều kiện phát triển thành phường sẽ được tập trung đầu tư để hình thành đô thị mới. Trong ảnh: Một góc xã Duy Nghĩa nhìn từ trên cao. Ảnh: QUỐC TUẤN

Đáng chú ý, thành phố thực hiện điều chỉnh cách tổ chức phát triển đô thị từ “mở rộng theo địa bàn” sang “kiểm soát - nén - theo hành lang giao thông công cộng (TOD)”. Theo chuyên gia, đây là điều tất yếu khi sau hợp nhất, nhu cầu đi lại liên đô thị (Đà Nẵng - Hội An - Tam Kỳ/Chu Lai) gia tăng mạnh, nếu tiếp tục phát triển theo “mở rộng đất ở” sẽ gây tăng chi phí hạ tầng, ùn tắc, phát thải và suy giảm hiệu quả sử dụng đất. TOD là công cụ để chuyển từ “đô thị hóa theo đất” sang “đô thị hóa theo năng lực vận tải công cộng”, phù hợp yêu cầu quản trị đô thị hiện đại.

Với cấu trúc nông thôn, Đà Nẵng điều chỉnh cách tiếp cận nông thôn từ “nông thôn tách biệt” sang “nông thôn có phân vùng - gắn đô thị hóa hợp lý - hạn chế tự phát”. Trong đó, nêu bật yêu cầu kiểm soát phát triển đô thị - nông thôn, nâng hiệu quả sử dụng đất và hạn chế phát triển tự phát; đồng thời điều chỉnh phát triển nông thôn theo phân vùng nông thôn theo đặc thù (ven đô/ đồng bằng sản xuất/hành lang di sản/miền núi rủi ro), kiểm soát chặt đô thị hóa tự phát.

Phương hướng phát triển đô thị, nông thôn Đà Nẵng cũng có những bổ sung mới để phù hợp tình hình. Trong đó, bổ sung tiêu chí trình độ phát triển đô thị loại II ở cấp phường và chuẩn hóa yêu cầu phân loại đô thị theo quy định mới. Bổ sung mục tiêu định lượng mới về phát triển đô thị - nông thôn (phường, đô thị hóa, nông thôn mới), đến năm 2030, Đà Nẵng có tối thiểu 29 phường, có 75,7% xã đạt chuẩn nông thôn mới (trong đó 11,3% xã đạt nông thôn mới hiện đại).

Cạnh đó, bổ sung phát triển đô thị theo TOD và cấu trúc “cụm đô thị liên kết” Đà Nẵng - Hội An - Tam Kỳ/Chu Lai; ưu tiên kết nối các cụm đô thị (Đà Nẵng - Hội An; Tam Kỳ - Chu Lai) bằng hạ tầng giao thông khối lượng lớn và đề xuất tuyến đường sắt đô thị “Sân bay Đà Nẵng - Hội An - Sân bay Chu Lai”. Ngoài ra, thành phố bổ sung nhóm giải pháp quản lý, kiểm soát phát triển đô thị - nông thôn bằng chuyển đổi số và dữ liệu.

Theo UBND thành phố, nếu thiếu công cụ dữ liệu sẽ khó kiểm soát xây dựng tự phát, lấn chiếm hành lang, xung đột sử dụng đất. Chuyển đổi số trong quản lý đô thị - nông thôn là điều kiện để triển khai TOD, quản lý ranh giới phát triển đô thị và tổ chức cung ứng dịch vụ công đồng đều.

QUỐC TUẤN