Tập trung xử lý những quy định cản trở đầu tư, kinh doanh

Đề xuất bãi bỏ hoàn toàn gần 6.000 văn bản

Chính phủ vừa gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội Báo cáo số 652/BC-CP về tình hình tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL), nhằm nhận diện vướng mắc, tháo gỡ “điểm nghẽn” thể chế và khơi thông nguồn lực phát triển.

Tính đến ngày 30/6/2026, các cơ quan Trung ương và địa phương đã xác định 45.793 VBQPPL còn hiệu lực hoặc chưa có hiệu lực thuộc phạm vi tổng rà soát. Trong đó, 13.077 văn bản đã được rà soát và đề xuất phương án xử lý.

Các phương án gồm sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ một phần, bãi bỏ toàn bộ, tạm ngưng hiệu lực hoặc ban hành mới. Các cơ quan Trung ương đề xuất xử lý 2.363 văn bản; chính quyền cấp tỉnh 7.939 văn bản và cấp xã 2.775 văn bản.

Phần lớn các cơ quan xác định lộ trình xử lý trong giai đoạn 2026-2027. Một số văn bản được xác định lộ trình đến năm 2030 hoặc chưa có thời hạn cụ thể.

Đối với các văn bản thuộc thẩm quyền của Quốc hội, các cơ quan Trung ương đề xuất xử lý 136 bộ luật, luật và 12 nghị quyết. Trong đó, dự kiến xử lý 78 bộ luật, luật và 6 nghị quyết trong năm 2026; 27 bộ luật, luật và 3 nghị quyết trong năm 2027; 31 bộ luật, luật trong giai đoạn 2028-2030.

Ảnh minh họa.

Đối với VBQPPL do Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành, các cơ quan Trung ương đề xuất xử lý 575 văn bản, trong đó 355 văn bản dự kiến xử lý trong năm 2026 và 194 văn bản trong năm 2027.

Đáng chú ý, kết quả sơ bộ cho thấy các cơ quan đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ một phần hoặc ban hành mới 7.300 VBQPPL, chiếm 15,9%; đề xuất bãi bỏ toàn bộ 5.926 văn bản, chiếm 12,9%.

Ngoài ra, 7.687 VBQPPL của chính quyền cấp huyện trước khi sắp xếp sẽ tự động hết hiệu lực đến hết ngày 28/2/2027. Nếu được xử lý theo lộ trình, tổng cộng 13.613 văn bản sẽ được loại bỏ khỏi hệ thống.

Kết quả rà soát cho thấy hệ thống pháp luật cơ bản bao quát các lĩnh vực của đời sống xã hội nhưng vẫn còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc, với số lượng lớn văn bản dưới luật. Một số quy định còn chồng chéo, mâu thuẫn, chưa rõ ràng, không hợp lý, không khả thi hoặc chưa phù hợp thực tiễn.

Điểm đáng chú ý là quá trình rà soát được tăng cường ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo. Bộ Tư pháp đã xây dựng phần mềm dùng chung để tổng hợp, phân tích dữ liệu tập trung, giảm việc gửi và tổng hợp thủ công giữa các cơ quan.

Ưu tiên gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp

Chính phủ đánh giá kết quả tổng rà soát hiện mới là bước đầu. Các cơ quan tiếp tục cập nhật những chủ trương, nghị quyết, kết luận mới để hoàn thiện kết quả và bảo đảm việc thể chế hóa đầy đủ, kịp thời.

Đối với 49 VBQPPL đã có trong định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI nhưng chưa được tổng hợp trong kết quả rà soát, Chính phủ đề nghị các Bộ, ngành khẩn trương thực hiện và cập nhật đầy đủ.

Theo Chính phủ, kết quả tổng rà soát chính thức phải xác định đúng, thực chất những vấn đề vướng mắc, bất cập, điểm nghẽn cần tháo gỡ; đồng thời phân biệt khó khăn xuất phát từ quy định pháp luật với những vấn đề do tổ chức thi hành, hướng dẫn, năng lực thực thi hoặc cơ chế phối hợp giữa các cơ quan.

Việc xử lý cần tập trung vào những quy định có phạm vi tác động lớn, liên ngành, trực tiếp cản trở đầu tư, sản xuất, kinh doanh, huy động nguồn lực hoặc làm tăng chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp.

Đối với những văn bản đã xác định rõ vướng mắc, bất cập, các cơ quan được yêu cầu chủ động tham mưu xử lý hoặc xử lý theo thẩm quyền, không chờ đến khi hoàn tất kết quả tổng rà soát chính thức.

Chính phủ đề nghị khẩn trương thực hiện hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền bãi bỏ toàn bộ 5.926 VBQPPL và bãi bỏ một phần 69 VBQPPL đã được xác định không còn áp dụng, không còn phù hợp nhưng chưa có căn cứ pháp lý xác định hết hiệu lực.

Với những trường hợp cần tháo gỡ ngay, các cơ quan có thể hướng dẫn áp dụng pháp luật đối với 80 VBQPPL; xem xét tạm ngưng hiệu lực toàn bộ đối với 9 văn bản hoặc một phần đối với 7 văn bản theo thẩm quyền.

Các văn bản cần sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế phải được phân loại, xác định rõ lộ trình. Những văn bản đã có trong chương trình, kế hoạch xây dựng pháp luật năm 2026 phải bảo đảm tiến độ và chất lượng để xử lý dứt điểm bất cập. Những văn bản chưa có trong chương trình nhưng cần ưu tiên xử lý trong năm 2026 phải được khẩn trương đề xuất đưa vào chương trình phù hợp.

Chính phủ cũng yêu cầu tăng cường tham vấn, lấy ý kiến chuyên sâu, nhất là từ người dân, doanh nghiệp và các chủ thể trực tiếp thi hành pháp luật về những mâu thuẫn, chồng chéo, khó khăn, vướng mắc của hệ thống VBQPPL. Các ý kiến góp ý, phản ánh, kiến nghị phải được nghiên cứu, tiếp thu và giải trình đầy đủ.

Mục tiêu của tổng rà soát là xử lý những vấn đề lớn, có tính hệ thống, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực phát triển. Chính phủ kiến nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội phối hợp với các Bộ, ngành trong nghiên cứu, xử lý kết quả rà soát, ưu tiên những bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo có tính hệ thống và những vấn đề cần thiết để hoàn thiện cấu trúc pháp luật.