Thủ tướng Lê Minh Hưng trả lời câu hỏi 'tại sao giá nhà cao'

Tiếp tục chương trình kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, chiều ngày 19/8, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về việc sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại tổ. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN

Phát biểu tại tổ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, việc sửa đổi các luật liên quan đến đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản được đặt trong tiến trình hoàn thiện đồng bộ cơ chế, chính sách; không chỉ xử lý những điểm nghẽn hiện tại mà phải kiến tạo cho một giai đoạn phát triển mới.

Theo Thủ tướng, Nghị quyết 21 của Ban Chấp hành Trung ương đã đưa ra những định hướng lớn, không chỉ liên quan đến Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Vì vậy, những luật có tác động và liên quan trực tiếp đến các định hướng lớn này cũng cần được sửa đổi, như Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Đầu tư và các luật về thuế.

Thủ tướng dẫn ví dụ về giá đất, cơ chế điều tiết chênh lệch địa tô hay các cơ chế tài chính nhằm khuyến khích đưa đất vào sản xuất, sử dụng, không để đất bỏ hoang... Những nội dung này cần được đề cập khi sửa đổi, bổ sung các luật về thuế.

“Để bảo đảm tính đồng bộ, Bộ Tư pháp đang được giao tổng rà soát các luật có liên quan đến Luật Đất đai, trong đó ưu tiên cao nhất cho những luật trực tiếp phục vụ triển khai các định hướng lớn,” Thủ tướng nói.

“Tại sao giá nhà cao?”

Về định hướng sửa đổi Luật Đất đai, Thủ tướng Lê Minh Hưng nói về những nội dung quan trọng. Đầu tiên là đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.

Theo Thủ tướng, tinh thần của Nghị quyết 21 là giảm và tiến tới xây dựng một quy hoạch trong phạm vi thống nhất của tỉnh, tích hợp các loại quy hoạch để địa phương chỉ còn một quy hoạch và một kế hoạch sử dụng đất. Đi cùng với đó là các cơ chế, tiêu chí và điều kiện chặt chẽ, không để tự ý điều chỉnh quy hoạch hoặc kế hoạch sử dụng đất làm thay đổi mục tiêu sử dụng đất.

Thứ hai là hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất. Thủ tướng cho biết, nguyên tắc là phải công khai, minh bạch, có cạnh tranh, lựa chọn được nhà đầu tư đủ năng lực và có kế hoạch sử dụng đất hiệu quả. Luật cần quy định rõ trường hợp nào đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất và trường hợp nào giao trực tiếp cho nhà đầu tư. Cùng với đó, cơ chế nộp tiền sử dụng đất cũng cần rõ ràng, nộp tiền một lần hay nộp tiền hàng năm.

Vấn đề thứ ba cũng là vấn đề lớn nhất, theo Thủ tướng, là giá đất. “Vì sao giá nhà cao?” Thủ tướng đặt câu hỏi trước khi phân tích rõ nội dung này.

Theo Thủ tướng, giá đất là đầu vào của các dự án và nền kinh tế. Khi giá đất cao, cộng thêm chi phí vay vốn và thời gian thực hiện thủ tục hành chính kéo dài, các chi phí sẽ cộng dồn và đẩy giá sản phẩm cuối cùng lên cao.

Do đó, vấn đề giá nhà, giá đất phải được giải quyết đồng bộ. Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu, phương pháp khoa học, công khai, minh bạch và kết nối dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành khác. “Tức là Nhà nước điều tiết giá đất, phải có vai trò quản lý của Nhà nước mới kiểm soát được,” Thủ tướng nhấn mạnh.

Thứ tư là cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Thủ tướng nhấn mạnh điểm quan trọng khi xây dựng dự thảo Luật là chuyển tư duy từ "bồi thường tài sản bị thu hồi" sang "tái thiết cuộc sống" cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất.

“Mục tiêu là điều kiện sống của người dân sau khi thu hồi đất phải được cải thiện tốt hơn. Đây là một trong những tư duy quan trọng trong Nghị quyết 21 và cần được chuyển tải thành các cơ chế cụ thể,” Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định.

Thủ tướng nêu yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền. “Làm sao thủ tục quy trình phải ngắn gọn. Nếu mỗi lần giao đất, quy trình thủ tục kéo dài hàng năm thì toàn bộ chi phí phát sinh cuối cùng sẽ được tính vào giá sản phẩm,” Thủ tướng phân tích.

Quyền tài sản của người dân được pháp luật bảo vệ

Với Luật Nhà ở, một trong những định hướng lớn là chuyển tư duy từ bắt buộc phải sở hữu nhà sang bảo đảm người dân có nơi ở lâu dài. Để thực hiện mục tiêu này, một trong những vấn đề quan trọng nhất là phát triển nhà ở cho thuê và nhà ở xã hội. Trong dự thảo luật, bên cạnh nhà ở để bán, nhà ở thương mại, chính sách sẽ ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê.

Theo Thủ tướng, nhà ở cho thuê có thể được vận hành theo các hợp đồng dài hạn như 10 năm, 15 năm, 20 năm hoặc dài hơn, với cam kết rõ ràng để người thuê yên tâm. Đồng thời, cần có cơ chế huy động đầu tư tư nhân và tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn dài hạn để hình thành quỹ nhà ở cho thuê đủ lớn, có chất lượng hạ tầng đầy đủ.

Một vấn đề khác về nhà ở được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm là thời hạn sử dụng nhà chung cư gắn với niên hạn công trình. Về điều này, Thủ tướng cho rằng luật phải làm rõ quyền tài sản của người dân được pháp luật bảo vệ, trong khi tiêu chuẩn kỹ thuật của căn hộ chung cư phải tuân thủ các quy định về an toàn. Nếu kiểm định cho thấy công trình vẫn bảo đảm an toàn thì tiếp tục gia hạn sử dụng. Nếu không còn bảo đảm an toàn thì phải có biện pháp xây mới hoặc cải tạo lại.

“Vấn đề này cần được diễn đạt công khai, minh bạch trong luật để người dân hiểu rõ, không phải là khi hết thời hạn sử dụng thì công trình bị phá bỏ và người dân không còn quyền tài sản,” Thủ tướng nói.

Bảo vệ bên yếu thế trong giao dịch bất động sản

Thủ tướng Lê Minh Hưng tham gia thảo luận tại tổ 11 (Đoàn TP Hải Phòng và Đoàn Quảng Ngãi). Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN

Với Luật Kinh doanh bất động sản, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết yêu cầu quan trọng nhất đối với thị trường bất động sản là phải phát triển công khai, minh bạch, lành mạnh, ổn định và bền vững. Mọi thông tin phải được công khai để có thể kiểm tra, kiểm soát.

Vì vậy định hướng chính sách khi sửa đổi Luật cũng khuyến khích giao dịch qua sàn, thanh toán qua ngân hàng và không sử dụng tiền mặt. Đồng thời, cần xây dựng, vận hành hệ thống thông tin kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cũng như các cơ sở dữ liệu chuyên ngành về quy hoạch, thuế, công chứng, ngân hàng và bất động sản.

Bên cạnh đó, Chính phủ đang nghiên cứu các biện pháp bảo vệ bên yếu thế trong giao dịch bất động sản, gồm cơ chế bảo đảm 5% giá trị còn lại của hợp đồng. Các quy định về chuyển nhượng hợp đồng kinh doanh bất động sản, hợp đồng mua bán nhà, phần diện tích chung trong công trình xây dựng, hoàn thiện hệ thống hợp đồng mẫu và rà soát để thống nhất với pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng... sẽ tiếp tục được nghiên cứu trong thời gian tới.