TP.HCM muốn chấm dứt cảnh nghiên cứu xong rồi… để đó

Trao đổi với PV báo Nhà báo & Công luận về các chính sách mới được HĐND TP.HCM thông qua gần đây, ông Trần Ninh Đông, Quyền Trưởng phòng Quản lý sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, cho biết thành phố đang chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ.

Theo ông Đông, một trong những yêu cầu quan trọng là phải tạo được chuỗi hỗ trợ xuyên suốt, từ nghiên cứu, phát triển công nghệ, xác lập quyền sở hữu trí tuệ, ươm tạo, thử nghiệm đến hoàn thiện sản phẩm, chuyển giao và thương mại hóa.

Ông Trần Ninh Đông, Quyền Trưởng phòng Quản lý sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM.

Gỡ điểm nghẽn “vốn mồi”, hỗ trợ hạ tầng tới 25 tỉ đồng

Theo ông Đông, một trong những điểm nghẽn của hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là nguồn “vốn mồi” cho các dự án.

Thành phố đang thiết kế chính sách hỗ trợ theo từng giai đoạn phát triển của dự án, thay vì hỗ trợ dàn trải. Cách tiếp cận này giúp nguồn lực nhà nước được phân bổ có trọng tâm, phù hợp với mức độ trưởng thành và nhu cầu thực tế của từng dự án.

Việc hỗ trợ theo từng giai đoạn cũng tạo cơ sở để đánh giá kết quả đầu ra, khả năng phát triển và mức độ đóng góp của dự án trước khi tiếp tục bố trí nguồn lực.

Bên cạnh vốn, thành phố cũng tập trung tháo gỡ những vướng mắc trong việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu tại các viện, trường.

TP.HCM sẽ bố trí nguồn lực hỗ trợ xây dựng, nâng cấp hạ tầng nghiên cứu và phát triển phục vụ các ngành công nghệ chiến lược. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Theo ông Đông, Nghị quyết 66/2026/NQ-HĐND ngày 22-9-2026 đã quy định việc thành lập, tham gia thành lập doanh nghiệp, tham gia quản lý, điều hành và góp vốn vào doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ trên địa bàn TP.HCM.

Cơ chế mới cho phép các cơ sở đại học, viện nghiên cứu công lập sử dụng kết quả R&D và tài sản trí tuệ để góp vốn, thành lập doanh nghiệp spin-off. Đồng thời, viên chức có thể tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp khi được thủ trưởng đơn vị đồng ý.

Đây được xem là một trong những cơ chế quan trọng để kết quả nghiên cứu có thêm con đường đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Một điểm nghẽn khác là hạ tầng phục vụ nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo ông Đông, Nghị quyết 65/2026/NQ-HĐND ngày 22-9-2026 quy định một số cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển hạ tầng, trung tâm đổi mới sáng tạo và trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn thành phố.

TP.HCM sẽ bố trí nguồn lực hỗ trợ xây dựng, nâng cấp hạ tầng nghiên cứu và phát triển phục vụ các ngành công nghệ chiến lược.

Mức hỗ trợ có thể lên tới 25 tỉ đồng đối với nhóm hạ tầng hoặc đơn vị, tùy thuộc nội dung, quy mô và yêu cầu của từng dự án.

Song song đó, bài toán thu hút nhân lực chất lượng cao cũng được thành phố đặt ra với những cơ chế đãi ngộ mới.

Nghị quyết 63/2026/NQ-HĐND về cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ hình thành và phát triển Trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế trên địa bàn TP.HCM đưa ra mức thù lao cho chủ nhiệm chương trình lên tới 150 triệu đồng/tháng, trong khi thu nhập bổ sung cho chức danh lãnh đạo có thể lên tới 120 triệu đồng/tháng.

Theo ông Đông, mô hình này hướng đến việc tập trung nguồn lực, quy tụ chuyên gia đầu ngành, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh và phát triển năng lực công nghệ trong những lĩnh vực thành phố có nhu cầu và lợi thế.

Công nghệ được hỗ trợ tới 200 triệu đồng/năm

Một nội dung khác được thành phố tập trung là chuyển giao công nghệ và bảo hộ sở hữu trí tuệ.

Theo ông Đông, Nghị quyết 62/2026/NQ-HĐND ngày 22-9-2026 quy định một số cơ chế, chính sách hỗ trợ nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo; chuyển giao công nghệ; xác lập, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Trong đó, thành phố hỗ trợ các chi phí liên quan đến môi giới, tư vấn pháp lý, định giá công nghệ và đào tạo nhân lực tiếp nhận công nghệ.

Mức hỗ trợ có thể lên tới 200 triệu đồng cho mỗi công nghệ trong một năm, tùy nội dung và điều kiện hỗ trợ.

Đối với sở hữu trí tuệ, chính sách mới cũng hỗ trợ xác lập, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, trong đó có đăng ký sáng chế trong nước và nước ngoài, đặc biệt đối với các sáng chế thuộc lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Theo ông Đông, điểm đáng chú ý trong hệ thống chính sách mới là các chính sách không được thiết kế riêng lẻ mà hướng đến hình thành một chuỗi hỗ trợ liên kết.

Ông Đông cho rằng việc hỗ trợ đăng ký sáng chế cần gắn với kế hoạch khai thác, chuyển giao và thương mại hóa cụ thể, qua đó giúp tài sản trí tuệ không chỉ được bảo hộ mà còn có khả năng tạo ra giá trị trên thị trường.

Chuỗi này bắt đầu từ nghiên cứu, phát triển công nghệ; tiếp đến là xác lập quyền sở hữu trí tuệ, ươm tạo, thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm; sau đó chuyển sang chuyển giao, thương mại hóa và phát triển thị trường.

Các cơ chế hỗ trợ về tài chính, thuế, hạ tầng, sở hữu trí tuệ và pháp lý được sử dụng như những công cụ bổ trợ xuyên suốt quá trình này.

Qua đó, thành phố kỳ vọng tăng cường liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức trung gian của hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.

“Đích đến” là chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành công nghệ, sản phẩm và dịch vụ có khả năng ứng dụng, thương mại hóa và phát triển trên thị trường.

TP.HCM định hướng sử dụng ngân sách nhà nước như “vốn mồi” cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tập trung vào các khâu nền tảng, dẫn dắt và chia sẻ rủi ro mà khu vực tư nhân chưa sẵn sàng đầu tư. Khi công nghệ, sản phẩm và thị trường được kiểm chứng, doanh nghiệp và nhà đầu tư sẽ dần đảm nhận vai trò đầu tư, thương mại hóa và mở rộng.

Mô hình này hướng tới liên kết Nhà nước - doanh nghiệp - nhà đầu tư - viện, trường, kết hợp các cơ chế hỗ trợ có đối ứng, huy động vốn ngoài ngân sách, khai thác tài sản trí tuệ và kết quả nghiên cứu. Đồng thời, thành phố phát triển hạ tầng khoa học, công nghệ dùng chung và hỗ trợ chuyển giao công nghệ, qua đó biến nguồn lực công thành chất xúc tác để thu hút thêm nguồn lực xã hội.

Theo ông Đông, thành phố đang từng bước hình thành hệ thống chỉ tiêu theo hướng đo lường kết quả đầu ra, khả năng ứng dụng và tác động kinh tế - xã hội, thay vì chỉ dựa vào số kinh phí đã giải ngân hoặc số lượng nhiệm vụ được triển khai.

Các nhóm chỉ tiêu gồm năng lực nghiên cứu và phát triển; kết quả hình thành và xác lập quyền sở hữu trí tuệ; chuyển giao và thương mại hóa công nghệ; mức độ trưởng thành của doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; khả năng huy động nguồn lực xã hội; cùng giá trị kinh tế - xã hội được tạo ra.

Việc đánh giá đề xuất và kết quả thực hiện còn có sự tham gia của Hội đồng tư vấn xét chọn và Hội đồng đánh giá nghiệm thu các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Kết quả thụ hưởng chính sách và hiệu quả áp dụng sẽ được tổng hợp, đánh giá định kỳ và báo cáo HĐND TP.HCM theo quy định. Đây sẽ là cơ sở để thành phố xem xét điều chỉnh, hoàn thiện cơ chế, chính sách và phân bổ nguồn lực trong các giai đoạn tiếp theo.