Tư duy mới trong phát huy giá trị di sản tại phường Giảng Võ

Tại phường Giảng Võ (Hà Nội), việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản đang được triển khai một cách bài bản, sáng tạo, phù hợp với yêu cầu của thời kỳ mới - nơi văn hóa không chỉ được gìn giữ mà còn “sống”, lan tỏa và tạo ra giá trị mới.

Lễ hội khai Ấn Xuân Bính Ngọ 2026. Ảnh: TT

Từ bảo tồn sang phát huy giá trị di sản

Giảng Võ là địa bàn hội tụ hệ thống di tích lịch sử - văn hóa phong phú, trong đó nổi bật là đền Voi Phục - một trong “Thăng Long tứ trấn” linh thiêng của kinh thành xưa. Không chỉ là công trình kiến trúc cổ kính, nơi đây còn gắn với huyền tích về Linh Lang Đại Vương - vị anh hùng có công bảo vệ bờ cõi, biểu tượng cho tinh thần quật cường của dân tộc.

Bên cạnh đó, hệ thống đình, chùa như đình Giảng Võ, đình Thành Công, chùa Cát Linh, Bích Câu đạo quán… tạo nên không gian văn hóa - tâm linh đa dạng, phản ánh đời sống tinh thần phong phú của cộng đồng. Các lễ hội truyền thống, trò chơi dân gian, hát chèo, quan họ, lễ rước Thành hoàng làng… vẫn được duy trì, giúp bảo tồn giá trị phi vật thể.

Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Giảng Võ Phạm Thanh Hà cho biết, từ 1-7-2025 đến nay, phường Giảng Võ tăng cường công tác quản lý nhà nước về văn hóa; huy động mọi nguồn lực để phát triển công nghiệp văn hóa; tổ chức các lễ hội truyền thống trên địa bàn phường gắn với phát huy giá trị các di tích lịch sử - văn hóa, tăng cường tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch; phát triển các sản phẩm văn hóa, sản phẩm du lịch đặc trưng theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị (khóa XIII) về phát triển văn hóa Việt Nam. Đồng thời, phường đẩy mạnh phát triển du lịch, văn hóa theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, xanh và bền vững; khai thác hiệu quả không gian di sản, văn hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Lễ hội đình Thành Công. Ảnh: TT.

Điểm đáng chú ý tại phường Giảng Võ là sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy: Từ bảo tồn đơn thuần sang phát huy giá trị di sản một cách chủ động, sáng tạo. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phường đã tăng cường quản lý nhà nước về văn hóa, đồng thời huy động nguồn lực xã hội hóa để đầu tư cho di sản. Việc mở cửa toàn bộ các di tích trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, tổ chức trông giữ xe miễn phí tại đền Voi Phục hay xây dựng các không gian trải nghiệm như “Không gian sắc xuân Tây Trấn”, “Không gian văn hóa Trà Việt” đã cho thấy cách tiếp cận mới: Đưa di sản gần hơn với đời sống.

Đặc biệt, lần đầu tiên lễ hội khai Ấn được tổ chức tại đền Voi Phục đã tạo điểm nhấn thu hút đông đảo người dân và du khách. Những hoạt động này không chỉ đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng mà còn góp phần nâng cao ý thức cộng đồng trong việc giữ gìn nếp sống văn minh, bảo vệ môi trường di tích.

Lễ dâng hương tưởng niệm ngày giỗ trận của nghĩa quân Tây Sơn tại chùa Kim Sơn. Ảnh: TT

Gắn di sản với phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa

Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị (khóa XIV) về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới" đã tạo ra một sự thay đổi căn bản về mặt tư duy khi đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo" là giá trị cốt lõi xuyên suốt, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm, nền tảng hình thành bản lĩnh, trí tuệ và động lực phát triển Thủ đô.

Nắm bắt chủ trương này, phường Giảng Võ xác định công tác phát huy giá trị di sản trong tình hình mới không thể tách rời việc phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa. Giảng Võ đã từng bước khai thác hiệu quả không gian di sản để hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng. Việc tổ chức các sự kiện văn hóa, lễ hội gắn với di tích không chỉ thu hút khách tham quan mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo sinh kế cho người dân. Hướng đi “xanh - bền vững - chuyên nghiệp” đang dần hình thành, phù hợp với xu thế phát triển hiện đại.

Các gian hàng trưng bày tại Lễ hội khai Ấn Xuân Bính Ngọ 2026. Ảnh: TT

Một trong những điểm sáng nổi bật là việc đưa di sản vào các chương trình nghệ thuật quy mô lớn, tiêu biểu là chương trình “Hào khí Thăng Long - Linh thiêng Tây Trấn” dự kiến diễn ra vào tối 28-3 sắp tới. Được tổ chức ngay tại không gian thiêng của đền Voi Phục, chương trình không chỉ là một sự kiện nghệ thuật mà còn là “bản anh hùng ca” tái hiện lịch sử bằng ngôn ngữ hiện đại. Với hình thức bán thực cảnh, kết hợp âm nhạc dân gian và công nghệ trình diễn, chương trình đã tái hiện sinh động huyền tích về Linh Lang Đại Vương, khơi dậy niềm tự hào dân tộc.

Đây chính là minh chứng cho việc “đánh thức” di sản - biến không gian văn hóa tĩnh thành không gian trải nghiệm sống động, có khả năng tạo giá trị kinh tế và xã hội.

Trong thời gian tới, phường Giảng Võ thực hiện công tác quản lý các di tích, lễ hội; triển khai các nhiệm vụ công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể của các di tích lịch sử; tiếp tục huy động nguồn vốn xã hội hóa để tu bổ, tôn tạo các di tích lịch sử văn hóa.

Phó Chủ tịch UBND phường Giảng Võ Lê Thị Thu Hà khẳng định, Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân phường Giảng Võ luôn quyết tâm thực hiện có hiệu quả việc bảo tồn và phát huy giá trị hệ thống các di tích nói chung và di tích quốc gia đặc biệt nói riêng. Đồng thời, phường tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá hơn nữa giá trị các di tích quốc gia đặc biệt tới bạn bè trong và ngoài nước, nhân dân Thủ đô…, khai thác và phát huy hiệu quả giá trị di tích, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân.

Thủy Tiên - Tiến Thành