Từng bước tăng thuế với xe điện để tránh 'cú sốc' thị trường

Các đại biểu đồng tình với đề xuất tiếp tục ưu đãi thuế đối với ô tô chở người dưới 24 chỗ chạy bằng pin sẽ được kéo dài đến hết năm 2030, và cho rằng việc kéo dài ưu đãi nhằm từng bước thay đổi thói quen tiêu dùng từ xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện, qua đó giảm phát thải khí nhà kính, hạn chế ô nhiễm đô thị và giảm phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu truyền thống trong bối cảnh giá và nguồn cung biến động. Tuy nhiên, đại biểu Đoàn Hùng Vũ, đoàn Đồng Tháp lưu ý rủi ro ô nhiễm môi trường từ pin xe điện khi hư hỏng hoặc hết hạn sử dụng.

Đại biểu Đoàn Hùng Vũ cho hay: “Tôi cũng quan tâm đến những rủi ro ô nhiễm môi trường do pin xe điện gây ra. Tôi kiến nghị Quốc hội, Chính phủ xem xét song song hai nhóm chính sách. Một là tiếp tục duy trì chính sách ưu đại thuế đối với xe điện, hỗ trợ phát triển hệ thống trạm sạc, hạ tầng kỹ thuật và khuyến khích chuyển giao công nghệ sản xuất pin thân thiện với môi trường. Hai là ban hành quy định bắt buộc các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu xe điện phải thu hồi, tái chế pin đã qua sử dụng, xây dựng hệ thống thu gom, xử lý chuyên nghiệp, đầu tư nghiên cứu công nghệ tái chế và thay thế các loại pin công nghệ cũ bằng loại pin thế hệ mới an toàn hơn với môi trường, để tránh tình trạng khắc phục được ô nhiễm này nhưng lại phát sinh một loại ô nhiễm khác".

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn thành phố Hải Phòng) nhấn mạnh ưu đãi thuế chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm hạ tầng sạc, khả năng đáp ứng của lưới điện phân phối, xử lý pin thải và nâng tỷ lệ nội địa hóa.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng: "Chính hồ sơ đánh giá tác động đã thừa nhận rủi ro quá tải cục bộ lưới điện, thách thức xử lý pin sau khi sử dụng và tác động giảm thu ngân sách khoảng 10.000 tỷ đồng mỗi năm. Do đó, tôi đề nghị sau khi luật được thông qua, Chính phủ cần triển khai đồng bộ các giải pháp ngoài thuế để chính sách này không chỉ kích cầu tiêu dùng, mà còn thực sự thúc đẩy một hệ sinh thái giao thông xanh bền vững."

Tại dự thảo, Chính phủ đề xuất kéo dài ưu đãi thuế với ô tô điện dưới 24 chỗ thêm ba năm nữa. Trong đó, thuế tiêu thụ đặc biệt với xe điện dưới 9 chỗ có thể duy trì ở mức 3% tới hết 2030. Từ năm 2031, thuế này với các loại xe điện dự kiến tăng gấp 3,5 - 4 lần. Tuy nhiên, một số đại biểu cho rằng cần lộ trình tăng thuế từng bước, tránh tác động đột ngột đến thị trường.

Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (đoàn thành phố Hồ Chí Minh) đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc điều chỉnh lộ trình tăng thuế theo cơ chế bậc thang: "Tôi đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc điều chỉnh lộ trình tăng thuế theo cơ chế 'bậc thang'. Thay vì áp dụng mức tăng đột biến vào năm 2031, cần chia nhỏ biên độ điều chỉnh tịnh tiến theo chu kỳ 2 - 3 năm như đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long đã nêu). Phương án này nhằm: hạn chế cú sốc về giá, đảm bảo tính ổn định của thị trường, duy trì động lực phát triển hệ sinh thái giao thông xanh và bảo đảm nguồn thu ngân sách Nhà nước bền vững".

Cũng trong buổi sáng 23/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự kiến Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027. Theo dự kiến, năm 2027 Quốc hội lựa chọn giám sát hai chuyên đề lớn gồm: “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính”; "Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021 - 2026”. Bên cạnh đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội sẽ tăng cường giám sát thường xuyên, lựa chọn những vấn đề nổi cộm từ thực tiễn.

Nhất trí cao với dự kiến Chương trình giám sát năm 2027, đại biểu Lê Minh Nam (đoàn Cần Thơ) nhấn mạnh cần nâng cao hiệu quả ở khâu tổ chức thực hiện.

Đại biểu Lê Minh Nam nêu ý kiến: "Giám sát kiến tạo để không phá rào thể chế, nhưng phải thiết kế được 'làn ưu tiên' trong thể chế giúp thúc đẩy phát triển. Muốn làm được việc này, không chỉ đòi hỏi trách nhiệm của chủ thể giám sát là Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội mà rất cần sự nỗ lực chung tay phối hợp của Chính phủ, các cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát.”

Đại biểu Tạ Đình Thi (đoàn Hà Nội) đề nghị việc lựa chọn chuyên đề giám sát phải tập trung vào những lĩnh vực có tác động lớn, như quản lý tài sản công sau sắp xếp bộ máy và chính sách an sinh xã hội.

Đại biểu Tạ Đình Thi nhấn mạnh: "Cần tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, giao quyền chủ động hơn cho các cơ quan của Quốc hội trong việc tổ chức các cuộc giám sát chuyên đề từ sớm, từ xa, đặc biệt là cần nâng tầm hoạt động giải trình như một hình thức giám sát hiệu quả, kịp thời để làm rõ trách nhiệm của các bộ trưởng, trưởng ngành khi các vấn đề trở nên tồn đọng và kéo dài".