VCCI đề xuất đóng mã số thuế tồn đọng sau 5 năm, miễn nộp tờ khai trắng

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản góp ý đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội và Nghị quyết của Chính phủ về chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế, nhằm thực hiện cam kết quốc tế và đáp ứng yêu cầu cấp bách về trao đổi thông tin.

Theo khoản 5 Điều 4 dự thảo, người nộp thuế đã ngừng hoạt động kinh doanh nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký từ đủ 10 năm trở lên, tính từ ngày 31/12/2015 trở về trước, và không còn nợ thuế sẽ được cơ quan thuế công khai danh sách trong 30 ngày trước khi chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

VCCI đánh giá đây là bước tiến trong xử lý tình trạng mã số thuế tồn đọng, song cho rằng mốc thời gian 10 năm vẫn quá dài và chưa phản ánh đúng thực tế. Trong tổng số hơn 2,51 triệu mã số thuế tồn đọng, phần lớn thuộc về doanh nghiệp và hộ kinh doanh nhỏ và vừa buộc phải ngừng hoạt động trong giai đoạn 2020-2024 do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, đứt gãy chuỗi cung ứng và thiên tai.

VCCI đề xuất đóng mã số thuế tồn đọng sau 5 năm, miễn nộp tờ khai trắng

Nếu giữ nguyên điều kiện 10 năm, chính sách chỉ xử lý được khoảng 529.041 chủ thể thuộc nhóm ngừng hoạt động từ năm 2015 trở về trước. Trong khi đó, những người nộp thuế đã dừng kinh doanh từ 3-9 năm vẫn tiếp tục bị treo mã số thuế, gây khó khăn cho việc hoàn tất thủ tục giải thể.

VCCI cho rằng vòng đời doanh nghiệp hiện đại và kinh nghiệm quốc tế cho thấy thời hạn 5 năm là phù hợp hơn. Chẳng hạn, Hàn Quốc có cơ chế giải thể mặc định đối với doanh nghiệp không nộp báo cáo hoặc không hoạt động trong 5 năm. Tại Anh, cơ quan đăng ký kinh doanh có thể thực hiện thủ tục xóa tên đối với công ty không nộp báo cáo thường niên hoặc có dấu hiệu ngừng hoạt động.

Trên cơ sở đó, VCCI kiến nghị rút ngắn thời hạn tại khoản 5 Điều 4 dự thảo Nghị quyết của Chính phủ từ 10 năm xuống còn 5 năm, tính đến ngày Nghị quyết có hiệu lực, áp dụng với người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và trạng thái 06, không còn nợ thuế.

Ngoài ra, VCCI đề xuất cơ chế đóng mã số thuế nhanh sau 12 tháng đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã nộp hồ sơ giải thể hoặc bị cơ quan đăng ký kinh doanh thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh quá 12 tháng, không còn nợ thuế và không có khiếu nại.

Để bảo đảm quyền lợi của các bên liên quan, tổ chức này cũng kiến nghị công khai danh sách người nộp thuế dự kiến chấm dứt mã số thuế trên cả cổng thông tin của ngành thuế và Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Thời hạn công khai nên được nâng từ 30 lên 60 ngày đối với doanh nghiệp, hợp tác xã, tạo điều kiện để chủ nợ và các đối tác thương mại thực hiện quyền phản đối hợp pháp.

Một nội dung đáng chú ý khác trong góp ý của VCCI là việc xử lý nghĩa vụ kê khai thuế đối với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục hành chính.

Theo Điều 2 của các dự thảo Nghị quyết, người nộp thuế được bãi bỏ nghĩa vụ nộp hồ sơ khai thuế và báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn đối với các kỳ tính thuế phát sinh kể từ ngày cơ quan thuế ban hành thông báo không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06) hoặc ngày cơ quan đăng ký kinh doanh thu hồi giấy chứng nhận.

VCCI đánh giá quy định này có ý nghĩa tháo gỡ khó khăn, nhưng vẫn tồn tại khoảng trống do độ trễ giữa thời điểm doanh nghiệp thực tế đóng cửa và thời điểm cơ quan chức năng ban hành thông báo.

Trên thực tế, từ khi doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh phải ngừng hoạt động đến khi cơ quan thuế xác minh và ban hành thông báo trạng thái 06 có thể kéo dài 1-3 năm, thậm chí lâu hơn. Nếu chỉ được miễn kê khai từ thời điểm có thông báo, người nộp thuế vẫn phải chịu các khoản phạt chậm nộp tờ khai trong giai đoạn trước đó, dù không phát sinh doanh thu hay hoạt động kinh doanh.

Theo VCCI, việc yêu cầu doanh nghiệp thuê dịch vụ kế toán phục dựng hồ sơ để nộp hàng chục tờ khai thuế trắng (tờ khai số 0) còn gây lãng phí chi phí tuân thủ. Phụ lục tính toán của Bộ Tài chính ước tính khoản chi phí này lên tới 3.255,7 tỷ đồng, trong khi không tạo ra nguồn thu thuế cho ngân sách.

VCCI dẫn kinh nghiệm tại Anh, nơi Cơ quan Quản lý Thuế và Hải quan Hoàng gia (HMRC) áp dụng cơ chế quản lý doanh nghiệp ngủ đông. Khi doanh nghiệp thông báo ngừng hoạt động, cơ quan thuế có thể miễn nghĩa vụ nộp tờ khai thuế thu nhập doanh nghiệp định kỳ (CT600), qua đó giảm các thủ tục báo cáo không cần thiết.

Từ những phân tích trên, VCCI kiến nghị bổ sung nguyên tắc xử lý thực chất vào Điều 2 của hai dự thảo Nghị quyết. Theo đó, việc bãi bỏ nghĩa vụ nộp hồ sơ khai thuế định kỳ và báo cáo về hóa đơn cần được áp dụng cho toàn bộ các kỳ tính thuế mà người nộp thuế thực tế không phát sinh hoạt động kinh doanh, không phụ thuộc vào thời điểm cơ quan thuế ban hành thông báo trạng thái 06.

Việc xác định thời gian ngừng kinh doanh có thể căn cứ vào dữ liệu trên Hệ thống Hóa đơn điện tử quốc gia, trong đó không phát sinh hóa đơn đầu ra, đầu vào, kết hợp với xác nhận ngừng kinh doanh thực tế của chính quyền địa phương hoặc biên bản xác minh của cơ quan thuế.