Vì sao có quan niệm không quay đầu hướng Bắc khi ngủ? Nên quay hướng nào?

Vì sao có quan niệm không nên quay đầu hướng Bắc khi nằm ngủ?

Không ít người từng được người lớn tuổi trong nhà nhắc là khi ngủ không nên quay đầu về hướng Bắc. Có người giải thích đây là theo quan niệm phong thủy, có người lại nói chỉ nghe ông bà từ xưa dặn như vậy.

Thực tế, nếu tìm hiểu quan niệm dân gian ở một số nước châu Á thì thấy "khi ngủ "kiêng" quay đầu hướng Bắc" là niềm tin khá phổ biến, nhất là ở Nhật Bản và Ấn Độ.

Tại Nhật Bản, việc nằm ngủ quay đầu về hướng Bắc thường được gọi là kita-makura (gối hướng Bắc), theo trang JapanUp! Magazine. Nhiều người Nhật kể rằng, ngay cả trong xã hội hiện đại, người Nhật dù không theo tín ngưỡng nào hoặc khi đi du lịch thì lúc nằm ngủ cũng không hướng đầu về phía Bắc.

Người Nhật trong xã hội hiện đại thường vẫn không thích nằm ngủ quay đầu hướng Bắc. Ảnh minh họa: AsiaVision/ iStock.

Theo giải thích trên một số trang về văn hóa dân gian Nhật Bản, có quan niệm này là do theo phong tục từ ngày xưa, người đã khuất thường được đặt đầu quay về hướng Bắc. Vì vậy, ngủ không nên quay đầu hướng Bắc để tránh gợi đến điều không may.

Còn ở Ấn Độ, Vastu Shastra (khoa học kiến trúc, thường được xem như phong thủy của Ấn Độ) cho rằng từ trường Trái đất chạy từ Bắc xuống Nam, và cơ thể con người cũng có một từ trường tương tự, với đầu tượng trưng cho cực Bắc và chân tượng trưng cho cực Nam, theo Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe The Art of Living (North Carolina, Mỹ) và trang Sleep Foundation.

Vì vậy, nếu khi ngủ mà quay đầu về hướng Bắc thì các cực giống nhau sẽ đẩy nhau, gây rối loạn giấc ngủ, nhức đầu, ảnh hưởng đến huyết áp…

Có một điều thú vị là nhiều gia súc và hươu, nai trên toàn cầu cũng giữ trục cơ thể của chúng theo hướng gần Bắc - Nam khi ăn cỏ hoặc nghỉ ngơi, theo bài viết trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ (NIH).

Nhiều hươu nai trong rừng cũng tự động xoay theo hướng Bắc - Nam khi ăn hoặc nghỉ. Ảnh minh họa: Deyaar Rumi/ Pexels.

Có thể xuất phát từ kinh nghiệm về sức khỏe

Các bài viết về văn hóa dân gian ở châu Á thường cho rằng quan niệm "khi ngủ không quay đầu về hướng Bắc" từ xưa là để giữ sức khỏe, an toàn.

Chẳng hạn, ở Nhật, những ngôi nhà ngày xưa dễ có gió lùa và phía Bắc thường lạnh hơn, nên nằm ngủ hướng đầu về phía Bắc dễ dẫn đến cảm lạnh, theo trang Canvas Japan. Có lẽ quan niệm không nằm quay đầu về hướng Bắc của nhiều người ở Việt Nam từ xưa cũng xuất phát từ yếu tố khí hậu như vậy.

Còn theo quan niệm dân gian ở Trung Quốc, năng lượng sống (khí) cũng được cho là chảy theo trục Bắc - Nam nên từ ngày xưa, con người đã thích xây nhà quay về hướng Nam khi có thể, để vừa hợp với chiều của "khí", vừa tránh được gió Bắc lạnh vào mùa Đông.

Việc xây nhà hoặc nằm ngủ hướng Nam có thể dựa trên kinh nghiệm về thời tiết ở nhiều nước phương Đông. Ảnh minh họa: Shutterstock.

Khoa học hiện nay nói gì?

Theo trang Sleep Foundation, đã có nghiên cứu cho thấy sự thay đổi trong hoạt động của sóng não khi con người tiếp xúc với các trường điện từ được điều chỉnh. Tuy nhiên, một số nghiên cứu trước đó lại cho thấy giấc ngủ không bị ảnh hưởng đáng kể bởi trường điện từ.

Còn theo trang Sleep Doctor, một vài nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng những người ngủ quay đầu về hướng Nam có xu hướng ngủ sâu hơn, sức khỏe tinh thần được cải thiện.

Dù sao, những nghiên cứu trong lĩnh vực này còn rất hạn chế nên chưa có kết luận rõ ràng nào.

Một số ít nghiên cứu cho thấy hoạt động của sóng não có thay đổi do trường điện từ. Ảnh minh họa: wombatzaa/ iStock.

Vậy nằm ngủ nên quay đầu về hướng nào?

Theo quan niệm của Vastu Shastra thì nằm ngủ quay đầu hướng Nam là tốt nhất vì hòa hợp nhất với từ trường Trái Đất, giúp ngủ ngon, giảm căng thẳng, tăng cường sức khỏe, theo trang về thiết bị y tế Res Med của Ấn Độ.

Các nhà phong thủy ngày xưa ở Trung Quốc thì thích nguồn năng lượng hướng Nam nên cũng cho rằng khi ngủ nên quay đầu hướng này; tuy nhiên cũng rất có thể là do ở nhiều vùng tại Trung Quốc thì gió hướng Nam thường ấm áp, dễ chịu hơn, theo trang Healthline.

Ngoài ra, theo quan niệm từ xưa ở một số nền văn hóa phương Đông thì con người, đặc biệt là học sinh, nếu muốn tinh thần minh mẫn, cải thiện trí nhớ và sự tập trung thì nằm ngủ nên quay đầu hướng Đông, vì đó là hướng Mặt Trời mọc.

Còn quay đầu về hướng Tây thì giấc ngủ thường không sâu, nếu nhìn từ góc độ khoa học thì có thể là do dễ bị chói mắt khi Mặt Trời mọc vào buổi sáng sớm.

Nằm ngủ nên quay đầu hướng Nam hoặc Đông là quan niệm dân gian ở nhiều nơi tại châu Á. Ảnh minh họa: Magnific.

Nhìn chung, những quan niệm về việc "kiêng" quay đầu hướng Bắc khi nằm ngủ có thể xuất phát từ mong muốn sống hòa hợp với thiên nhiên và kinh nghiệm bảo vệ sức khỏe khi ngày xưa nhà cửa không kín, dễ bị gió lùa.

Còn trong thế giới hiện đại, các nhà khoa học cho rằng giấc ngủ ngon giúp cơ thể phục hồi phụ thuộc nhiều hơn vào việc duy trì giờ ngủ đều đặn, tạo môi trường thoải mái (không bị ánh sáng hắt vào, mát, yên tĩnh…) và quan trọng nữa là tránh thức khuya nhiều làm rối loạn nhịp sinh học của cơ thể.