Xóa 'điểm nghẽn' để kinh tế đêm của Hà Nội bứt phá

Du khách trải nghiệm tour đêm “Âm sắc Việt” tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Ảnh: Khánh Huy

Tiềm năng chưa được khai thác xứng tầm

Thống kê mới nhất của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội cho thấy, trong 8 tháng năm 2026, Thủ đô đã đón 24,5 triệu lượt khách, tăng 11,7% so với cùng kỳ năm trước. Tổng thu từ khách du lịch ước đạt 99,4 nghìn tỷ đồng, tăng 15,2% so với cùng kỳ năm 2025. Dù sở hữu tiềm năng to lớn, hoạt động kinh tế đêm của Hà Nội trong nhiều năm qua vẫn chưa được khai thác xứng tầm. Việc quy định các cơ sở kinh doanh, giải trí phải đóng cửa trước 24h hằng ngày khiến Hà Nội tự đánh mất nguồn thu khổng lồ từ dịch vụ, đồng thời làm giảm mức chi tiêu bình quân của du khách khi lưu trú tại Thủ đô. Bên cạnh đó, sản phẩm kinh tế đêm của Hà Nội vẫn còn khá khiêm tốn, đơn điệu...

Dưới góc nhìn quy hoạch hạ tầng, các chuyên gia kinh tế đô thị chỉ ra rằng, không gian kinh tế đêm của Hà Nội lâu nay bị co cụm cục bộ tại khu vực trung tâm quanh hồ Hoàn Kiếm, dẫn đến quá tải hạ tầng và ô nhiễm tiếng ồn trong khi nhiều tiềm năng khác bị bỏ ngỏ. Các dịch vụ hạ tầng hỗ trợ như giao thông công cộng hay metro kết nối ban đêm còn hạn chế và kết thúc quá sớm, gây ra sự đứt gãy trong trải nghiệm chuỗi dịch vụ của du khách. Kinh tế đêm không đơn thuần là kéo dài thời gian mở cửa của các cửa hàng, cơ sở dịch vụ. Trong một đô thị hiện đại, ban đêm không còn là khoảng thời gian “nghỉ” của nền kinh tế mà là thời điểm tạo ra giá trị gia tăng từ chính nguồn lực hiện hữu. Đây chính là điều mà Hà Nội cần tập trung xây dựng để biến những tiềm năng to lớn thành nguồn lực thực sự cho kinh tế đêm phát triển.

TS Nguyễn Thu Thủy, Phó Trưởng khoa Nghệ thuật và Thiết kế, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, để kinh tế đêm phát triển bền vững, điều tiên quyết là Hà Nội cần tìm ra tính đặc thù thay vì áp dụng mô hình nơi khác một cách rập khuôn, máy móc. Hà Nội cần có sản phẩm đêm mang dấu ấn riêng như nghệ thuật ánh sáng, các tour đêm kết nối không gian sáng tạo...

Bệ đỡ từ khung chính sách và hành lang pháp lý mới

Thực tế, trong những năm qua, các mô hình kinh tế đêm của Hà Nội đã hình thành và bước đầu hoạt động ổn định. Có thể kể đến là hệ thống 11 tour đêm gắn với các di tích lịch sử: “Đêm thiêng liêng” tại nhà tù Hỏa Lò, “Giải mã Hoàng thành” tại Hoàng thành Thăng Long, “Tinh hoa đạo học” và “Sử đá lưu danh” tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hay tour “Ngọc Sơn - Đêm huyền bí”... Đặc biệt, Hà Nội có mạng lưới tuyến phố đi bộ và ẩm thực, như ở phố cổ, Hồ Gươm, Thành cổ Sơn Tây, từ đó, hệ thống dịch vụ đêm hình thành, phát triển. Bên cạnh tài nguyên văn hóa, Hà Nội còn là nơi hội tụ của nền ẩm thực đường phố phong phú, tinh tế, từng được nhiều tạp chí du lịch quốc tế vinh danh...

Gần đây, Hà Nội quyết liệt tháo gỡ những điểm nghẽn, xây dựng hành lang pháp lý và khung chính sách vững chắc nhằm thúc đẩy kinh tế đêm phát triển xứng với tiềm năng. Trong đó phải kể đến Đề án phát triển kinh tế đêm trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, được UBND thành phố phê duyệt tại Quyết định số 2419/QĐ-UBND ngày 9-5-2026 đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế đêm đóng góp khoảng 5% Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) Thủ đô; đến năm 2035, kinh tế đêm trở thành một động lực quan trọng của kinh tế đô thị Hà Nội, đóng góp khoảng 7-8% GRDP...

Các chuyên gia cho rằng, những mục tiêu mà Đề án phát triển kinh tế đêm trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045 thể hiện quyết tâm lớn của Hà Nội trong việc biến tiềm năng kinh tế đêm thành động lực thực sự cho nền kinh tế. Điều đó hoàn toàn có cơ sở, nhất là khi song song với khung chính sách, thành phố xây dựng những hành lang pháp lý nền tảng, có tính đột phá.

Năm 2026 được xem là dấu mốc quan trọng khi Luật Thủ đô năm 2026 chính thức đi vào cuộc sống. Tại Điểm b, Khoản 2, Điều 27 của Luật đã quy định rõ: Hoạt động đầu tư kinh doanh sản phẩm, dịch vụ được tổ chức và vận hành trong thời gian ban đêm, nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đô thị, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch. Đặc biệt, ngày 15-6-2026, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND quy định về phát triển kinh tế ban đêm trên địa bàn thành phố, mang tính đột phá khi định hình lại diện mạo đêm của Hà Nội như: Xóa bỏ tư duy “giờ giới nghiêm”; xây dựng hệ sinh thái kinh tế đêm dựa trên di sản văn hóa, hài hòa lợi ích thông qua “Tham vấn cộng đồng”, xã hội hóa và số hóa quản lý…

Theo các chuyên gia, Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND chính là khung pháp lý vững chắc để Hà Nội đưa kinh tế đêm trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần khẳng định vị thế Thủ đô trên bản đồ sáng tạo khu vực và quốc tế.